De effecten van de Holocaust in de naoorlogse samenlevingen [Manfred Gerstenfeld]

auschwitz-540x304

De Holocaust heeft op veel terreinen van de westerse naoorlogse samenlevingen belangrijke effecten. De Internationale Holocaust Herdenkingsdag is een toepasselijke gelegenheid om dit thema te evalueren.

Een belangrijke reden voor het feit dat de omvang van deze post-Holocaust-effecten grotendeels verborgen is, is erin gelegen dat ze door de Holocaust zelf overschaduwd zijn. Diens geschiedenis is met bloed doordrenkt, industriële massamoord, genocide moordenaars met vele nationaliteiten en miljoenen slachtoffers. Tegen deze extreem gewelddadige en tragische achtergrond krijgt de vakoverstijgende post-Holocaust-invloed met zijn moeilijk te resumerende, talrijke facetten veel minder aandacht. De vele thema´s en terreinen van de post-Holocaust-effecten rechtvaardigen het echter om nader bekeken te worden.

Hoewel gedomineerd door de Holocaust, wordt in veel geïsoleerde thema´s van de post-Holocaust-studies onderzoek gedaan. Er werd een enorm aantal verschillende boeken en onderzoeken over de aspecten van de invloed van de Holocaust op naoorlogse samenlevingen gepubliceerd. Er bestaan ook nog andere aanzienlijke effecten op post-Holocaust-gebied. De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens is een rechtstreeks resultaat van de Holocaust, evenals de genociden-conventie van de Verenigde Naties.

Een belangrijk effect van de Holocaust is de verandering in de standpunten van de religieuze wereld. Sinds de Tweede Wereldoorlog veranderde de Rooms-katholieke kerk zijn houding tegenover de Joden radicaal. In 1965 legde een verklaring van paus Paulus VI., Nostra Aetate, de verandering in de theologische houding van de kerk tegenover de Joden vast; deze kan vertaald worden als “in onze tijd”. Verschillende pausen hebben zich in de afgelopen 50 jaar heel anders over Joden uitgelaten dan hun voorgangers voor de oorlog dit deden. In gelijke mate heeft zich een serie protestantse kerken voor hun houding tegenover de Joden voor en tijdens de oorlog verontschuldigd.

De Holocaust heeft vele ethische vragen opgeroepen. Bijvoorbeeld de ethiek van de gehoorzaamheid. Veel nazimisdadigers beweerden dat zij alleen maar bevelen opvolgden. Dat heeft fundamentele vragen opgeroepen over wat mensen ertoe brengt om misdadige bevelen van hun meerderen uit te voeren en in welke mate dit in de toekomst kan worden verhinderd.

De vele traumatische ervaringen van Holocaustoverlevenden hebben tot vooruitgang op het gebied van psychosociale behandeling geleid, ook bij trauma´s die niet veroorzaakt werden door de Holocaust. Epigenetici onderzoeken nu of de Holocausttrauma´s vaak genetisch aan de volgende generaties werden doorgegeven.

Er bestaat een grote hoeveelheid andere thema´s die de overlevenden betreffen. Daartoe behoort hun bijdrage aan de joodse wereld evenals aan samenlevingen in het algemeen.

Schadevergoeding en hoe deze gehandhaafd werd kan beschouwd worden als prisma van de veelzijdige opvattingen van landen die door Duitsland bezet waren. Een onderzoek van Sidney Zabludoff toont aan dat slechts 20% van de van Joden voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog gestolen vermogen werd teruggegeven. Bovendien kan er nauwelijks sprake zijn van een debat over schadevergoeding zonder daarbij de schuld te betrekken. Je kunt je afvragen waarom veel van de door de Duitsers bezette landen pas gedurende de laatste decennia bereid waren om zich voor hun gedrag tegenover de Joden tijdens de oorlog te verontschuldigen. Anderen, zoals Frankrijk, hebben zich er in hun inspanningen toe beperkt om hun verleden van de oorlogstijd naar waarheid te omschrijven. Onder de West-Europese landen is het alleen Nederland dat constant geweigerd heeft om iedere vorm van schuld ook maar toe te geven.

Om hetgeen te herdenken wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog gebeurde, is ook een belangrijk aspect van de post-Holocaust. Veel van de oorspronkelijke monumenten en gedenktekens voor joodse slachtoffers bevonden zich oorspronkelijk in synagogen, joodse centra of op begraafplaatsen. Pas tientallen jaren later kregen ze steeds meer hun plek in het openbaar. Bovendien bestonden er boeken over het ontwerp en de architectuur van Holocaustgedenktekens en Holocaustmusea. Een opmerkelijk punt is dat er in de communistische wereld geen differentiatie tussen joodse en niet-joodse slachtoffers was toegestaan. Ook de resterende gebouwen van de kampen zelf houden verband met de herinnering. In het vernietigingskamp Sobibor onderzoekende archeologen hebben de gaskamers aan het licht gebracht.

De filosofie is nog een door de post-Holocaust beïnvloede discipline. Is “Nooit meer” een lege leuze geworden? De vooraanstaande Holocaustfilosoof Emil Fackenheim heeft gezegd dat er naast de 613 geboden van de joodse wet nog een 614de bestaat – de plicht van de Joden om te overleven. Desondanks zegt de filosoof Shmuel Trigano dat de manier waarop in Frankrijk aan de Holocaust herinnerd wordt, leidt tot een structurele vervalsing van de identiteit van de Joden. En hoe komt het dat het noemen van de Holocaust, in plaats van weg te sterven, de afgelopen jaren in de publieke discussie is toegenomen?

De vervorming van de Holocaust is een belangrijk thema geworden in de naoorlogse samenleving. Vaak ligt de focus van de discussies op Holocaustontkenning. Veel belangrijker is de omkering van de Holocaust – het gelijkschakelen van Israël met de nazi-staat. Minstens 150 miljoen burgers van de Europese Unie zijn het eens met de absurde bewering dat Israël een vernietigingsoorlog tegen de Palestijnen voert.

Veel romans hebben zich op verhalen in verband met de Holocaust geconcentreerd. Het bekendste gedicht over de Holocaust is waarschijnlijk Paul Celan´s “Deathfugue” met de indringende zin “this Death is a master from Deutschland”. Bovendien bestaan er literaire analyses van Holocaustromans.

Dit alles is slechts een klein gedeelte van een veld waarvan geen overzicht bestaat. Pas wanneer een serie universiteiten ermee begint om post-Holocaust-studies in zijn totaliteit systematisch te bekijken, zullen we belangrijke extra instrumenten krijgen waarmee we enkele moderne ontwikkelingen in een in toenemende mate chaotische wereld zullen begrijpen.

door Dr. Manfred Gerstenfeld


bron-logoBron: in een vertaling uit het Duits door E.J. Bron van een artikel van Dr. Gerstenfeld op de site van Heplev-Abseits von Mainstream van 30 januari 2017

VIDEO: De nog nooit vertelde verhalen uit de getto´s die nooit mogen worden vergeten!

The Ghettos

(Yad Vashem – Israël)

Documentaire bedoeld voor het onderwijs: Deze film, die zich richt op het verhaal van het getto van Lodz, zal de uitdagingen in het onderwijs over deze periode bespreken: hoe kunnen we het verhaal van de getto’s aan onze studenten relevant maken? Hoe kunnen we een licht werpen nu, decennia na de tragische gebeurtenissen, over wat de Joden wisten, voelden of begrepen tijdens die angstaanjagende dagen? Wat zijn de bronnen die hun interne werelden kunnen onthullen? De video is uitgelijnd met les 4 van het onderwijsprogramma Echoes en Reflections en presenteert een multidisciplinaire benadering van het moeilijke onderwerp van het leven in de getto’s.


bron-logoBron: met dank aan E.J. Bron voor zijn hint.

Verenigde Naties herdenken vandaag de Holocaust

holocaust-dagDe Holocaust: nooit vergeten – nooit vergeven
De nachtmerrie van elke antisemiet in de wereld:
de Gewapende Jood die van zich afbijt als het moet

Vandaag 27 januari 2017 is het 72 jaar geleden zijn dat KZ Auschwitz-Birkenau werd bevrijd door het Rode Leger. Op 1 november 2005, werd door de Verenigde Naties (VN Resolutie 60/7) deze datum van 27 januari uitgeroepen als International Holocaust Remembrance Day. Na meer dan zestig jaar stilzwijgen over de Holocaust binnen de door de Arabische landen gedomineerde Verenigde Naties, besloot de belangrijkste en meest gekende internationale organisatie van de wereld, eindelijk om haar stem te laten horen. Beter laat dan nooit, toch? [diepe zucht…]

In Israël wordt de Holocaust – meer correct Shoah of Judeocide – al veel langer herdacht. Op 12 april 1951 nam de Knesset (het Israëlische parlement) de Yom Hashoah wet aan (voluit: Yom Hashoah U’Mered HaGetaot, ned.: Holocaust en Getto Revolte Herdenkingsdag) die sindsdien elk jaar wordt herdacht volgens de Joodse kalender op de 27ste dag van de maand Nissan. Die naam werd later gewijzigd in Yom Hashoah Ve Hagevurah (Dag van de Verwoesting en het Heroïsme) en later gemakkelijkheidshalve verkort naar Yom Hashoah. Yom Hashoah wordt dit jaar in Israël  herdacht op maandag 24 april 2017.


BTS + Aerial video of Auschwitz I en Auschwitz II-Birkenau
VIDEO: Indrukwekkende beelden door een drone boven Auschwitz . .

Yolocaust: selfie-makers aan Holocaustmonumenten aan de schandpaal genageld

selfie-aus

Een onlangs onthuld online project genaamd ‘Yolocaust‘ levert een stekende boodschap aan  degenen die niet alleen respectloos handelen bij het Berlijnse Holocaust memoriaal, maar legt hun gedrag vast en deelt het met hun vrienden op de sociale media. Het project, dat op woensdag 18 januari 2017 van de grond ging, werd door zo veel Duitsers bezocht dat de computer server crashte, volgens berichten in de Duitse media, waar het met grote belangstelling werd gevolgd.

yolo01
Hierboven een oorspronkelijke selfie genomen op het Berlijnse Holocaust memoriaal en daaronder de door Shapira bijgewerkte selfie…

yolo02

Het project, dat gecreëerd werd door de in Berlijn wonende Israëlische satiricus en auteur Shahak Shapira, heeft tot doel “onze herdenkings cultuur te ontdekken door het combineren van selfies van het Holocaustmonument in Berlijn met beeldmateriaal van nazi-vernietigingskampen.”

De site bevat echte kleurrijke selfies van jonge mensen die ze namen op het Berlijnse Holocaust memoriaal die Shapira aantreft op Facebook, Instagram, Tinder en Grinder en omvat bijschriften als “Springen op dode Joden@Holocaust Memoriaal”. Wanneer de kijker met de PC-muis over de foto’s beweegt – zonder zelfs maar te klikken – converteren ze plotseling naar zwart en wit en grafische zwart-wit foto’s van de vernietigingskampen verschijnen op de achtergrond.

Shapira vertelde Haaretz dat hij zich verplicht voelde om het project te maken toen hij getroffen werd door de “enorme hoeveelheid ongepaste selfies op het Holocaust memoriaal die ik wekelijks begon te zien in de sociale media. Er zijn,” zei hij, “duizenden ‘van dergelijke foto’s.”

yolo03

Hierboven een oorspronkelijke selfie genomen op het Berlijnse Holocaust memoriaal en daaronder de door Shapira bijgewerkte selfie…

yolo04

yolo05

Hierboven een oorspronkelijke selfie genomen op het Berlijnse Holocaust memoriaal en daaronder de door Shapira bijgewerkte selfie…

yolo06


Bron: naar een ingekort artikel door Allison Kaplan Sommer van 20 januari 2017 in het Israëlische dagblad Haaretz. Meer dergelijke selfies op deze pagina.

Prins Charles bezocht in Jeruzalem stiekem het graf van zijn grootmoeder, die Griekse Joden redde tijdens WOII

charles

Jeruzalem, 30 september 2016. De Britse Prins Charles, heeft voor het eerst een aangrijpend bezoek gebracht aan het graf van zijn grootmoeder in Jeruzalem. In de crypte van de Kerk van Sint Maria-Magdalena, legde hij bloemen neer aan het graf van Prinses Alice van Griekenland. Zij was de moeder van zijn vader Prins Filip, de Hertog van Edinburgh, die de echtgenoot is van de huidige Britse koningin Elisabeth II. Prins Charles bezocht het graf enkele uren nadat hij afgelopen vrijdag de begrafenis van Shimon Peres had bijgewoond.

alicePrinses Alice van Griekenland (plaatje rechts) stierf in 1969 en haar stoffelijke resten waren aanvankelijk begraven in de Sint George Kapel in Windsor. Echter, haar wens was om te worden begraven in het Russische orthodoxe klooster op de Olijfberg naast haar tante, de Groot-Hertogin Elizabeth Feodorovna van Rusland, Deze Hertogin werd op 18 juli 1918 op persoonlijk bevel van de bolsjevistische leider Lenin vermoord door de Russische geheime dienst.

Aldus werd Prinses Alice in 1988 herbegraven in de Russisch-Orthodoxe Kerk Sint Maria-Magdalena boven de Hof van Getsemane op de Olijfberg in Jeruzalem. Behalve bloemen voor zijn grootmoeder Alice van Griekenland, legde Prins Charles ook bloemen neer aan het graf van Groot-Hertogin Elizabeth.

Geheim
In feite werd het discrete bezoek van Prins Charles aan het graf van zijn grootmoeder aanvankelijk geheim gehouden, totdat de buitenlandse pers het toevallig oppikte en publiceerde. De Britse koninklijke familie heeft zich historisch altijd onthouden om de site te bezoeken omdat deze begraafplaats zich bevindt in het in 1967 “door Israël bezette Oost-Jeruzalem” voorbij de Groene Lijn, aka Oud-Jeruzalem of de Oude Stad. De Britse koninklijke familie tracht tot op heden neutraal te blijven in het Israëlisch-Palestijns conflict.

Yad Vashem
Aldus zal pas in 1994 Prins Filip, de Hertog van Edinburgh, het graf van zijn moeder voor het eerst bezoeken toen hij naar Israël reisde om een ceremonie bij te wonen in Yad Vashem ter ere van Prinses Alice van Griekenland voor het redden van Griekse Joodse levens tijdens de Tweede Wereldoorlog.

yad2Op 7 september 2007 bezocht Prins Edward, de broer van Prins Charles, Yad Vashem in Jeruzalem en stond even stil bij de boom van zijn grootmoeder Alice van Griekenland [bron: Yad Vashem]

Geboren als Alice Von Battenberg in Windsor in 1885 en door een ziekte tijdens haar kinderjaren erg jong doof geworden, huwde zij in 1903 met Prins Andreas van Griekenland. Na de val van de Italiaanse dictator Benito Mussolini in september 1943, bezetten de Duitse nazi’s Athene, waar een minderheid van Griekse Joden onderdak hadden gezocht. De meerderheid (ongeveer 60.000 van in het totoaal 75.000) Griekse Joden werden gedeporteerd naar de concentratiekampen. Uiteindelijk zullen slechts ca. 2.000 Joden de kampen overleven.

Tijdens deze periode hield Prinses Alice de Joodse weduwe Rachel Cohen en twee van haar vijf kinderen verborgen in haar paleis, die ontkomen waren aan de Gestapo en eventuele deportatie naar de doodskampen.

De echtgenoot van  Rachel, Haimaki Cohen, had in 1913 Koning George I van Griekenland geholpen en in ruil daarvoor had de koning hem beloofd dat, indien het ooit nodig zou zijn, hij hem zou helpen. De zoon van Cohen herinnerde zich die belofte en sprak Prinses Alice erover aan. Zij hield zich aan het gegeven woord en redde aldus het gezin Cohen van een gewisse dood. In oktober 1944 werd Griekenland bevrijd.

Voor het feit dat zij het gezin Cohen hielp onderduiken tijdens de Duitse bezetting van Athene, werd Prinses Alice door Yad Vashem in 1993 erkend als Rechtvaardige onder de Naties. Tijdens de ceremonie in Yad Vashem, die op 31 oktober 1994 plaatsvond in aanwezigheid van Prins Filip, zei de Prins over zijn moeder: “Ik vermoed dat het bij haar nooit is opgekomen dat haar actie in elk opzicht bijzonder was. Zij was een diep religieuze vrouw en zij zou dit beschouwd hebben als volledig menselijk handelen van een medemens in nood.”

door Brabosh.com

kerk2Hierboven: Postkaart uit 1900 met een afbeelding van de Russisch christen-orthodoxe Kerk van Sint Maria-Magdalena in de Hof van Getsemane op de Olijfberg in Jeruzalem. De kerk werd tijdens de Ottomaanse (Turkse) bezetting van het Heilig Land in 1886 gebouwd door de Russische Tsaar Alexander III ter ere van zijn moeder, Keizerin Maria Alexandrovna van Rusland. Hieronder: vandaag dezelfde kerk (bovenaan rechts) en links onder de Rooms-Katholieke Kerk van Alle Naties, ook wel Basiliek van de Doodsstrijd genoemd, die in 1924 werd  gebouwd en tegenwoordig door een Franciscaner Orde wordt beheerd.
sint-marie2a


Bronnen: naar een bericht van 3 oktober 2016 op de website van ITV Report en een bericht in The Jerusalem Post en andere berichten.