Nederlands Museum geeft geroofd kunstwerk van Kandinsky terug aan rechtmatige Joodse erfgenamen

De restitutiecommissie voor Joodse roofkunst is formalistisch en niet genoeg empatisch. Nabestaanden worden niet gehoord en er is ook geen mogelijkheid voor een concept-uitspraak tussendoor. Ook moet Nederland weer actief roofkunst gaan opsporen.” (Jacob Kohnstamm)

Een museum in Nederland geeft een schilderij van de Russische kunstenaar Wassily Kandinsky (1866–1944) terug aan de erfgenamen van een joodse kunstverzamelaar die het werk bezat voordat het tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gestolen.

Het schilderij “Blick auf Murnau mit Kirche” uit 1910 (“Gezicht op Murnau met kerk”), dat sinds 1951 in het Van Abbemuseum in Eindhoven is opgeslagen, wordt overgedragen aan de nabestaanden van wijlen de Berlijnse verzamelaar Johanna Margarethe Stern -Lippmann, kondigde het museum op 15 september aan.

Nakomelingen van Stern-Lippman namen in 2015 voor het eerst contact op met het Nederlandse museum in een poging het schilderij terug te vorderen. De familie en de gemeente Eindhoven wendden zich vervolgens tot de Restitutiecommissie van de Nederlandse overheid om een ​​uitspraak in de zaak te doen. 

Het schilderij van Kandinsky “Blick auf Murnau mit Kirche” uit 1910

In januari 2018 besliste de commissie het kunstwerk niet aan de familie terug te geven omdat zij onvoldoende informatie kon vaststellen over de periode waarin Stern-Lippman het bezit van het schilderij verloor. De familie van Stern-Lippman heeft een tweede verzoek ingediend bij de Restitutiecommissie voor het bezit van het kunstwerk in 2019.

De Restitutiecommissie zei in een verklaring dat na een aanvullend onderzoek, dat vertraging had opgelopen door de COVID-19-pandemie, een besluit was genomen om het schilderij terug te geven. aan de familie werd onlangs bereikt, omdat nieuwe feiten zijn opgedoken over Stern-Lippman’s eigendom van het schilderij.

De commissie “heeft geconcludeerd dat het zeer waarschijnlijk is dat het werk afkomstig is uit de collectie van de familie en dat er voldoende aanwijzingen zijn dat de familie het bezit ervan tegen hun wil heeft verloren door omstandigheden die rechtstreeks verband houden met het naziregime”, aldus het museum.

De commissie legde in haar uitspraak ook uit dat, omdat Stern-Lippmann tijdens de Tweede Wereldoorlog werd vervolgd omdat ze joods was, het verlies van haar kunstwerken in die tijd als “onvrijwillig” wordt beschouwd op basis van het restitutiebeleid van de Nederlandse overheid.

Anastasia van Gennip, zakelijk directeur van het Van Abbemuseum, zei:

“Het is passend dat er nu een einde komt aan dit langdurige proces. Het oordeel van de Restitutiecommissie is duidelijk en bindend. In overleg met de familie regelen we de overdracht zo snel mogelijk. Zowel de gemeente als het museum zijn altijd van mening geweest dat in dit soort gevallen recht moet worden gedaan. We hebben met een open vizier aan alle onderzoeken deelgenomen en hebben er samen met de familie aan meegewerkt.”

Berlijn, 20 april 1938. Maarschalk Hermann Göring schenkt Rijksführer Adolf Hitler ter gelegenheid van zijn 49ste verjaardag een schilderij cadeau. Samen plunderden zij de Europese musea leeg en roofden vooral kunst die in Joods bezit was [beeldbron: Central Press/Getty Images]

Stern-Lippmann

Stern-Lippmann werd op 6 januari 1874 geboren te Berlijn en was van joodse afkomst. Ze huwde Samuel Siegbert Stern, eveneens van joodse afkomst, die liefhebber en verzamelaar was van kunst. Het echtpaar kreeg vier kinderen: Annie Regina, Hilde Sophie, Hans Martin en Louise Henriette Stern.

Samuel Siegbert Stern overleed op 7 augustus 1935 te Berlijn. Vanwege de anti-joodse maatregelen in Duitsland, week Stern-Lippmann na de dood van haar echtgenoot uit naar Nederland. In 1940 woonde zij te Amsterdam.

Gedurende de eerste jaren van de bezetting heeft zij getracht uitreisvisa te bemachtigen voor zichzelf en enige familieleden, waartoe zij een schilderij van de kunstenaar Fantin Latour heeft afgegeven aan de Dienststelle Mühlmann. De uitreisvisa werden echter niet verstrekt.

Vervolgens is Stern-Lippmann ondergedoken, maar in april 1943 gearresteerd en op 22 mei 1944 te Auschwitz omgekomen. Ook haar dochter Louise Henriette is daar met haar echtgenoot om het leven gekomen. De andere kinderen van Stern-Lippmann hebben de oorlog overleefd.’

Kandinsky, de antisemiet

Een ander schilderij van Kandinsky werd in augustus 2021 teruggegeven aan de joodse erfgenamen van het Stedelijk Museum in Amsterdam.

Kandinsky stond bekend om het maken van antisemitische opmerkingen, met name in een brief uit 1923 aan de joodse componist Arnold Schönberg waarin hij schaamteloos schreef: “Ik verwerp je als jood”, toen Schönberg de kunstenaar vroeg om uit te leggen dat Kandinsky “enkel het kwaad ziet in de actie van Joden en in hun slechte acties alleen het Joods-zijn.” 

In 1923 stuurde Kandinsky Schönberg nog een brief waarin hij hem uitnodigde om lid te worden van de faculteit van de Bauhaus-school voor design, architectuur en toegepaste kunst in Duitsland. Kandinsky schreef in zijn brief dat joden niet welkom waren bij Bauhaus, maar voor Schönberg zou een uitzondering worden gemaakt.

Bronnen:

  • naar een artikel van Shiryn Ghermezian “Dutch Museum Returns Looted Kandinsky Painting From WWII to Heirs of Former Jewish Owner” van 21 september 2022 op de site van The Algemeiner
  • naar een artikel‘Van Engelshoven moet zich schamen’ – interview met gedupeerde Hester Bergen” van 13 november 2020 op de site van Looted Art.com
  • naar een artikel van Mark Wijdeven “Eindhoven geeft roofschilderij Kandinsky terug aan Joodse familie: ‘Erkenning van het onrecht dat we hebben ervaren’” van 15 september 2022 en een artikelStichting: Van Abbemuseum moet omstreden Kandinsky niet meer exposeren” van 10 oktober 2019 op de site van Eindhoven’s Dagblad (ED)

Een gedachte over “Nederlands Museum geeft geroofd kunstwerk van Kandinsky terug aan rechtmatige Joodse erfgenamen

  1. Toch aardig van ze.

    In ABN nomt men het behouden van, handelen in & verdienen aan roofkunst …..helerij.

    Nooit vergeet ik de woorden van een oud premier van Nederland (leeft niet meer) die mee onderhandelde om de Joodse Nederlanders te compenseren voor de door Nederland geroofde geroofde miljarden gedurende de oorlogsjaren (banken/verzekerngsmaatschappijen/ beurs/ kunst/ sieraden etc.) de vrijwillige medewerking, de roofkunst, de nabehandeling etc.etc.etc.

    “””Waarom zijn Joden toch altijd zo geldzuchtig””””.

    Deze annecdote, gesproken namens een regering die de geroofde miljarden graag in eigen zak hield, werd verteld door een van de participanten in de onderhandelingen.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.