Wanneer en hoe begonnen de Joden te bidden aan de Westelijke Muur?

De Westelijke Muur (aka Kotel of Klaagmuur) op de Tempelberg in Jeruzalem omstreeks 1900

Bij het lezen van de kop hierboven, kunnen degenen die bekend zijn met Joodse bronnen snel reageren door de Midrasj te citeren: “De Goddelijke Aanwezigheid is nooit van de Westelijke Muur vertrokken.” 

Maar die zeer goed geïnformeerde mensen weten zeker dat de Westelijke Muur die door onze wijzen van gezegende herinnering wordt genoemd, niet dezelfde enorme muur is die we tegenwoordig de Westelijke Muur noemen. Hoe is de westelijke keermuur van de Herodiaanse Tempelberg dan de meest prominente nationaal-religieuze plek geworden voor Joden over de hele wereld?

Laten we bij het begin beginnen. Zoals eerder vermeld, is de Westelijke Muur waartegen tegenwoordig wordt gebeden een van de vier steunmuren die door koning Herodes zijn gebouwd als onderdeel van de uitbreiding en renovatie van het Tempelbergcomplex en de tempel die in het midden ervan stond. 

Nog een ander citaat van de wijzen met betrekking tot de Herodiaanse Tempel stelt de bewering: “Hij die de Tempel van Herodes niet heeft gezien, heeft nog nooit een mooi gebouw gezien” (Babylonische Talmoed, Baba Batra 4a). 

En hoewel de meeste wijzen waarschijnlijk nooit de kans hebben gekregen om een ​​glimp op te vangen van de Taj Mahal of het paleis van Versailles, lijkt het juist om te zeggen dat de tempel van Herodes niet al te armoedig moet zijn geweest. 

De plundering van de Tweede Joodse Tempel in Jeruzalem en de diefstal van de Menorah door de Romeinen zoals wordt afgebeeld in een basrelief op de Triomfboog van Titus die in 82 na C. werd opgericht om de verovering van het Heilig Land te herdenken en te bekijken is aan de Via Sacra te Rome.

Deze tempel eindigde in het beruchte jaar 70 CE, toen de Romeinse legioenen hem platbrandden tijdens de verovering van Jeruzalem en de onderdrukking van de Grote Opstand.

Toen de wijzen schreven over “de Westelijke Muur” ( HaKotel HaMa’aravi in ​​het Hebreeuws), waren ze waarschijnlijk nog steeds in staat om de overblijfselen van de westelijke muur van het eigenlijke tempelgebouw zelf te zien, naast de steunmuren van het Tempelbergplein. 

Dit was een indrukwekkend relikwie dat blijkbaar bleef staan ​​na de Romeinse brand. Dit was de muur die het dichtst bij het Heilige der Heiligen stond, en het wonderbaarlijke voortbestaan ​​ervan droeg waarschijnlijk bij aan het gevoel van ontzag en heiligheid van de plaats. 

Volgens historische schattingen vond de definitieve vernietiging uiterlijk tegen het einde van de zevende eeuw plaats, toen de pas aangekomen moslims de Rotskoepel op dezelfde plek bouwden. Op deze verloren Klaagmuur komen we later terug.

Op een gegeven moment werd de westelijke muur van het tempelgebouw verwoest en wat overbleef was de westelijke muur van de Tempelberg – de steunmuur van het plein van Herodes. 

Iedereen die ooit over de Oude Stad heeft gekeken, moet echter hebben opgemerkt dat dit niet de enige muur van de Tempelberg is die nog overeind staat. De zuidelijke en oostelijke muren van het machtige bouwproject van Herodes zijn ook bewaard gebleven en ondersteunen nog steeds het Tempelbergplein. Alleen de noordelijke muur is vandaag niet meer zichtbaar. De zuidelijke en oostelijke muren waren eigenlijk opgenomen in de muren van de oude stad zelf. 

De beroemde Poort van Barmhartigheid, ook bekend als de Gouden Poort

De beroemde Poort van Barmhartigheid, ook bekend als de Gouden Poort, waardoor de Messias traditioneel Jeruzalem zou binnenkomen, werd uitgehouwen in de oostelijke muur.

Inderdaad, getuigenissen van reizigers die het land Israël al in de Byzantijnse periode bezochten, vermelden niet noodzakelijkerwijs gebeden die aan de westelijke kant van de Tempelberg plaatsvinden. 

Het verslag van de “Pelgrim van Bordeaux”, die in 333 een bezoek bracht, getuigt dat Joden nog steeds eenmaal per jaar de Tempelberg beklommen (waarschijnlijk op de 9e Av), “en weenden en rouwden over één steen die overbleef van hun tempel en deze zalfden Met olie.” 

Zou dit de eerste steen kunnen zijn die tegenwoordig in de Rotskoepel zit? Hoe dan ook, om halachische redenen of vanwege de bezwaren van verschillende heersers, stopten de Joden met het beklimmen van de berg zelf en stelden ze zich tevreden met het bezoeken van aangrenzende gebieden.

Jeruzalem in 1913. Joden bidden aan de Kotel

Latere getuigenissen vermelden de Westelijke Muur, maar niet noodzakelijkerwijs de plaats van aanbidding die ons vandaag de dag bekend is. Een tekst uit de Cairo Genizah, geschreven in de 11e eeuw, vermeldt gebeden in de buurt van de Westelijke Muur, maar verder naar het noorden, op een plek direct tegenover het verwoeste Heilige der Heiligen. 

De beroemde 12e-eeuwse Joodse reiziger Benjamin van Tudela citeert de Westelijke Muur bij naam en stelt dat Joden daar baden. Hij plaatste echter ook de Poort van Barmhartigheid in dezelfde muur, hoewel, zoals gezegd, deze poort zich in de oostelijke muur bevindt. Hieraan moet worden toegevoegd dat het Joden in deze periode over het algemeen de toegang tot de stad werd ontzegd, en daarom is het onwaarschijnlijk dat hij persoonlijk getuige was van het bidden van Joden in de buurt van de huidige Westelijke Muur.

Andere hedendaagse reizigers noemen de Westelijke Muur, maar niet de gewoonte om ernaast te bidden. Sommigen wijzen er zelfs op dat de Westelijke Muur alleen staat, en dat niemand komt om te bidden of de enorme stenen blokken te bekijken. 

In de 14e eeuw schreef Ishtori Haparchi, een andere beroemde geograaf van de regio, over Joden die aan het bidden waren bij een van de muren van de Tempelberg waar ze toegang toe hadden, zonder enige voorkeur voor de muur in het westen. Deze beschrijving wordt versterkt door inscripties die door de pelgrims zijn gegraveerd op de verschillende muren (ook op de Westelijke Muur) – een gebruikelijke praktijk in het verleden onder bezoekers van heilige plaatsen.

Pas in de 17e eeuw begonnen duidelijke bewijzen van joods gebed op de specifieke locatie te verschijnen. Aanvankelijk waren het individuen die aan het bidden waren, en langzaamaan zien we in de loop der jaren steeds meer meldingen van openbare gebeden op de site. Aanvankelijk waren dit speciale gebeden op de Negende van Av, en later werd er een algemene gebedsplaats gevormd die in de harten van alle Joden werd ingeprent. 

Wat versterkte de positie van de Westelijke Muur ten opzichte van de andere steunmuren van de Tempelberg? Er lijken twee hoofdredenen te zijn: een daarvan is dat het dezelfde Westelijke Muur is die door de Joodse wijzen wordt genoemd. Zelfs als er verwarring bestaat bij het identificeren van de westelijke muur in kwestie, is de huidige westelijke muur inderdaad nog steeds het dichtst bij het Heilige der Heiligen, de beklimming waarheen op een gegeven moment verboden was. 

Al generaties lang is de Kotel, de ondersteunende muur van de Tempelberg in Jeruzalem, het spirituele centrum van de Joodse natie [beeldbron: olieverfschilderij Die Klagemauer im Jerusalem1890 van Gustav Bauernfeind]

De tweede reden is misschien wat prozaïscher: in het midden van de 15e eeuw verlieten de Joden hun wijk op de berg Sion en vestigden zich in plaats daarvan op de locatie van de huidige Joodse wijk. De nabijheid van deze nieuwe wijk bij de Westelijke Muur hielp het om te vormen tot de favoriete gebedsplaats voor de Joden in Jeruzalem. 

Een aardbeving in de 16e eeuw heeft blijkbaar meer delen van de Westelijke Muur blootgelegd, waardoor de plaats van aanbidding kon worden gecreëerd die ons vandaag de dag bekend is. Het lijkt erop dat de exclusieve heiliging van de Westelijke Muur terug te voeren is op deze eeuw.

Dit is dus het verhaal van de belangrijkste nationaal-religieuze plaats in het hedendaagse jodendom. Zo werd de muur het symbool van het verlangen van het Joodse volk naar Sion. En dit was het verhaal dat werd verteld door de vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap in het Land Israël aan de Britse onderzoekscommissie die was opgericht na de rellen van 1929, die uitbraken na een geschil over gebed bij de Westelijke Muur. 

En hoe zit het met de briefjes die in de ruimtes tussen de stenen zijn gepropt? Dit lijkt een “recente” gewoonte te zijn die pas in de 19e eeuw werd geïntroduceerd. Het kreeg meer grip na het Britse verbod op het graveren van namen op de Westelijke Muur, een praktijk die tegenwoordig niet meer wordt geaccepteerd. 

Andere gebedsgebruiken bij de Westelijke Muur zijn in de loop der jaren ook veranderd: tegenwoordig is gemengd gebed, waarbij zowel mannen als vrouwen aanwezig zijn, niet toegestaan ​​door de orthodoxe rabbijnen van de plaats, hoewel dit de praktijk was tijdens de Ottomaanse periode. 

Het blijkt dat gebruiken, die voor ons misschien tijdloos lijken, in feite gebaseerd zijn op tradities die de gewoonte hebben om in de loop van de tijd te veranderen en zich te ontwikkelen.

Bronnen:

  • naar een artikel van Amit Naor “How the Western Wall Became One of Judaism’s Holiest Sites” van 28 juli 2022 op de site van My Jewish Learning

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.