Antisemitisch kunstfestival in Kassel (D) dreigt overheidssubsidies te verliezen

De wereldkunsttentoonstelling Documenta Vijftien in het Duitse Kassel, die op 18 juni 2022 werd geopend en loopt tot 25 september 2022, kwam al vanaf de eerste dag in opspraak

Het vlaggenschip van het Duitse Documenta-festival voor hedendaagse kunst wordt geconfronteerd met de intrekking van de financiering van de federale overheid, aangezien er woensdag nieuwe beschuldigingen van antisemitisme onder de curatoren en exposerende kunstenaars naar voren kwamen.

De ruzie over antisemitisme op het festival – dat om de vijf jaar in de stad Kassel wordt opgevoerd en met enkele van ’s werelds leidende figuren in de moderne kunst – woedt sinds januari, toen de eerste zorgen werden geuit over de deelname van artistieke groepen die de campagne steunen om de staat Israël te isoleren door middel van een alomvattende boycot. 

Kort nadat het festival vorige maand werd geopend, ontvouwde zich een ander schandaal dat zich concentreerde op een muurschildering met  lelijke antisemitische stereotypen– waaronder de afbeelding van een Israëlische soldaat als een varken met een helm versierd met de letters “SS”, voor de nazi-paramilitaire organisatie, en een karikatuur van een orthodoxe jood met een haakneus. 

Hoewel de muurschildering van de tentoonstelling werd verwijderd, annuleerde de Duitse bondskanselier, Olaf Scholz, een bezoek aan het festival uit protest tegen de “walgelijke” beelden  die het bevatte.

‘De Jood’ als een zoömorf wezen met een vervormde fysionomie: bloeddoorlopen ogen, spitse tanden, kromme neus compleet met keppel, hoed en haarlokken. Op de hoed is een ‘SS’-rune aangebracht, die ‘de Jood’ kenmerkt als een nazi en dus als het kwaad wordt gepersonifieerd, een antisemitisch werk van het Indonesische kunstenaarscollectief Taring Padi

Tijdens het geschil hebben politici van verschillende partijen en Felix Klein, de hoogste functionaris van de Duitse regering die is belast met de bestrijding van antisemitisme, opgeroepen tot herziening van de federale financiering van het festival en tot verantwoordelijkheid van de Duitse organisatoren en Indonesische curatoren.

Die oproepen zullen waarschijnlijk intensiveren na de onthullingen in de nieuwszender Welt , waaruit blijkt dat tientallen exposerende kunstenaars op Documenta hun steun hebben uitgesproken voor de “boycot, desinvestering en sancties” (BDS)-campagne gericht op Israël. 

De Bondsdag, het federale parlement van Duitsland, nam in mei 2019 een motie aan die de  BDS-campagne als antisemitisch bestempelde  en er bij de regering op aandrong om organisaties die pleiten voor de eliminatie van Israël, of een boycot van Israël, niet in aanmerking te laten komen voor overheidsfinanciering.

Op basis van een overzicht van hoeveel van de meer dan 2.000 artiesten die op de show van dit jaar exposeerden, een oproep hadden ondertekend om Israël te boycotten, meldde Welt dat ten minste 84 deelnemers dit hadden gedaan, waaronder 17 leden van het organisatieteam van het festival.

Een van de ondersteunde BDS-initiatieven was een oproep van “Artists Against Apartheid” uit 2021, waarin Israël werd beschuldigd van “lang cultuur en kunst te hebben gebruikt om zijn gruweldaden tegen het Palestijnse volk te verdoezelen”. Een afzonderlijk bericht dat in hetzelfde jaar aan het Museum of Modern Art in New York werd afgeleverd, beschreef Israël als een ‘kolonistenkolonie’ en ‘apartheidsregime’.

Helge Lindh, de woordvoerder van het cultuurbeleid van de regerende SPD-partij, drong aan op een stopzetting van de financiering van Documenta in afwachting van een onderzoek naar de beschuldigingen van antisemitisme.

Overheidsfinanciering van Documenta via federale fondsen moet worden stopgezet totdat een volledig onderzoek naar het antisemitismeschandaal en fundamentele, structurele en personele hervormingen zijn voltooid“, zei Lindh. “Het management van Documenta moet volledig uitleggen hoe het kan dat, naast verschillende collectieven, een overvloed aan leden van het organiserende team dergelijke [pro-BDS] oproepen hebben ondertekend.” 

Ze benadrukte dat festivalfunctionarissen die in dit opzicht verantwoordelijk zijn bevonden, “persoonlijke gevolgen” moeten hebben.

Sabine Schormann, algemeen directeur van de Documenta, tijdens de persconferentie voor de opening

Sabine Schormann

De centrumrechtse FDP-partij riep intussen de directeur van Documenta, Sabine Schormann, op haar post op te zeggen. ‘Schormann moet aftreden’, verklaarde Linda Teuteberg, woordvoerder Joodse zaken van de partij. 

“De verwoestende stilte en het gebrek aan medewerking van het Documenta-management duiden niet op een serieuze wil om de situatie te aanvaarden en de gevolgen onder ogen te zien.”

De oproep tot het aftreden van Schormann werd herhaald door Dorothee Bär, de vice-voorzitter van de parlementaire fractie die de CDU- en CSU-partijen verenigt. “Er is blijkbaar een concentratie van BDS-aanhangers in de bestuursorganen en het artistieke centrum van Documenta”, merkte ze op. “De omvang van de anti-Israëlische banden is zowel beschamend als ontmoedigend.”

Schormann bleef echter resistent tegen dergelijke eisen en legde woensdag een verklaring af die de gehavende reputatie van het festival wilde versterken.

Ze verdedigde de oppositie van de Indonesische curatoren van het festival tegen overleg met externe experts op het gebied van antisemitisme, waarbij ze beweerde dat ze ‘vreesde voor censuur’. 

Een van de benaderde experts, prof. Meron Mendel van het Anne Frank Educatief Centrum, had de organisatoren van Documenta eerder beschuldigd van het niet serieus nemen van de beschuldigingen en van ‘spelen voor tijd’.

Schormann zei: “Ze voelden zich onder algemene verdenking en laster en soms bedreigd vanwege hun afkomst, hun huidskleur, hun religie of hun seksuele geaardheid.”

Bronnen:

  • naar een artikel van Ben Cohen “New Revelations of Support for Anti-Israel BDS Campaign Pile Pressure on Beleaguered German Art Festival” van 13 juli 2022 op de site van The Algemeiner
  • een artikel op deze blogKunstenfestival Documenta 15 in het Duitse Kassel in opspraak door reeks antisemitische werken” van 22 juni 2022
  • naar een artikel van Ann Willems “Kunstenfestival Documenta verwijdert installatie na klachten dat die anti-Joodse afbeeldingen zou bevatten” van 21 juni 2022 op de site van VRT NWS
  • naar een artikel “Antisemitisches Wandgemälde wird abgehängt” en een artikel “Auschwitz Komitee kritisiert »erniedrigende Darstellung jüdischer Menschen«” van 21 juni 2022 en een artikel “Documenta: Bilder rücken IDF in die Nähe der Wehrmacht” van 17 juni 2022 op de site van Die Jüdische Allgemeine

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.