Onrustwekkende toename van vervolging van atheïsten, agnosten en vrijdenkers

Misschien is het vermogen om in een bovennatuurlijke macht te geloven gewoon niet aanwezig bij atheïsten [beeldbron: Jonathan Hordle/Rex-functies]

“Atheïsme is, in landen waar religie en identiteit nauw met elkaar verbonden zijn, veelal synoniem voor identiteitsverzaking en immoraliteit. Niet-geloven wordt er gesanctioneerd met uitsluiting en isolement”, schrijft Alain Vannieuwenburg.

Restrictions on religion don’t just affect those who are religious; people who are religiously unaffiliated also are harassed because of what they believe. And the number of countries where religiously unaffiliated people experienced harassment rose sharply in 2017“, zo lezen we in een recent rapport van het Pew Research Center (PEW), een Amerikaanse denktank.

Atheisten, agnosten en andere dissidenten die zich niet bekennen tot een bepaalde religie worden in diverse landen belaagd door de overheid dan wel door groeperingen allerhande. Sinds 2012 monitort het PEW research center intolerantie jegens voormelde groepen.

Opmerkelijke vaststelling: de vervolging van atheïsten, agnosten, vrijdenkers blijft stijgen. In 2016 kwamen 14 landen in het vizier, in 2017 steeg dit tot 27 landen. Verbaal geweld, fysisch geweld zelfs de doodstraf zijn hun lot. Iran, Rusland, Maleisië en Saoedi-Arabië, maar ook Rusland of Armenië vallen op als landen waar de overheid afwijkende levensbeschouwingen vervolgt.

In Turkije, Jemen, Bangladesh, zelfs in de Verenigde Staten, is er sprake van levensbeschouwelijke onverdraagzaamheid. PEW concludeert dat de meeste intolerantie voorkomt in landen met een meerderheid die ofwel moslim (15) of christelijk (7) is. Andere casus: India, met een overwicht van Hindoes.

Vervolging van andersdenkenden neemt gevaarlijke proporties aan

Op 15 juli 2019 publiceerde het PEW Research Center het rapport ‘A Closer Look at How Religious Restrictions Have Risen Around the World’, een rapport dat een inkijk geeft hoe godsdienstige beperkingen zijn toegenomen in de periode 2007-2017.

De conclusies van dit rapport zijn dat het aantal landen met duidelijke begrenzing van religieuze beleving vrij hoog ligt. De vervolging van niet-gelovigen scoort echter zeer hoog en dit wordt vaak onderschat. Bij de 25 landen waar er de meeste beperkingen te noteren zijn, vallen Egypte, Indië, Rusland, Pakistan en Indonesië op.

De ongelijke behandeling kan diverse vormen aannemen: van favoritisme tot het niet erkennen van een religie/levensbeschouwing, over vervolging tot opsluiting en het bestraffen van apostasie. En daar eindigt het soms niet bij. Over de vervolging van niet-gelovigen zelf worden sinds enkele jaren cijfers bijgehouden. Ook hier is een duidelijke stijging merkbaar.

In een eerder verschenen rapport voorspelde PEW dat, hoewel het aantal personen zonder religie wereldwijd in absolute aantallen zal toenemen, in de toekomst een procentuele daling van deze groep (van 16% in 2016 naar 13% in 2060) voorspeld kan worden.

De theorie die stelt dat een verbetering van de economische situatie en de leefomstandigheden een onttovering tot gevolg heeft wordt dus ook door PEW niet weerhouden. Zeker in landen met een moslimmeerderheid en hindoemeerderheid is er een grote trouw aan religie te noteren.

Het PEW-rapport van augustus 2019. ‘Religion & Public Life‘ gaat nader in op de vervolging van niet-gelovigen. De landen waar vervolging werd vastgesteld bevinden zich in de regio gevormd door Oost-Azië, Zuid-Azië, Oceanië, Afrika.

Er is ook een opvallende stijging van agressie jegens niet-gelovigen in de Verenigde Staten. Er is sprake van anti-atheïstische kwezelarij en discriminatie. Het Federal Bureau of Investigation, de Amerikaanse federale politiedienst, stelde in 2017, een stijging van haatmisdrijven jegens atheïsten en agnosten vast.

Jaar na jaar wijzen zeker de ‘Freedom of Thought‘-rapporten erop dat er sprake is van een intenser wordende discriminatie en vervolging niet-gelovigen. Rechten van ongelovigen worden geschonden. Godslastering en afvalligheid worden in vele landen effectief gesanctioneerd. In rapporten wordt gesignaleerd dat het geweld tegen ongelovigen soms niet of nauwelijks wordt aangepakt.

Naar aanleiding van de presentatie van het rapport, ‘Freedom of Thought 2012‘ door de International Humanist and Ethical Union (IHEU), werd door Heiner Bielefeldt, speciale rapporteur van de Verenigde Naties op het gebied van vrijheid van religie of overtuiging, reeds opgemerkt dat er onvoldoende besef is dat ook atheïsten bescherming genieten op grond van internationale mensenrechtenverdragen.

In dit rapport werd gewezen op het feit dat er in diverse landen wetten van kracht zijn die gewoonweg het bestaansrecht van atheïsten ontkennen, de vrijheid van overtuiging en meningsuiting inperken en zelfs het recht op staatsburgerschap ontnemen.

Een bekend voorbeeld van onderdrukking is dat van de Saudische blogger Raif Badawi, o.a. medeoprichter van het Saudi Liberal Network. Hij werd in 2013 opgepakt omdat hij in blogposts de vrijheid van meningsuiting en gelijke rechten verdedigde en religiekritiek had geuit.

Regelmatig gaat het om medeburgers die gewelddadig zijn tegenover afvalligen, of die daartoe worden aangezet, zei Boris van der Ham, voorzitter van het (Nederlandse) Humanistisch Verbond eind 2017. In Maleisië riep onlangs nog een minister op tot een heksenjacht op afvallige moslims.

Ongelovigen in deze landen hebben twee opties: je wordt onzichtbaar of je bent doelwit. Het Humanistisch Verbond riep Nederland op om zich in te zetten voor de vrijheid van niet-gelovigen: ‘Juist kritische denkers zijn onze bondgenoten in een wereld waarin religieus dogmatisme vrijheid en mensenrechten onder druk zet.’

Jezus Christus volgens het evangelie van Johannes 😉

Het ‘Freedom of Thought Report 2018’ concludeerde dat niet-gelovigen in een groot aantal landen worden vervolgd. Uit de inventarisatie van de situatie in 196 landen blijkt dat België, Nederland en Taiwan de beste landen zijn om er als atheïst of vrijdenker (of als gelovige) te verblijven.

Als criteria om de ranglijst op te stellen gelden vier thema’s: grondwet en overheid, onderwijs en kinderrechten, samenleving, gemeenschap en gezin en vrijheid van meningsuiting en humanitaire waarden. Frankrijk en Japan scoren eveneens zeer goed.

Het meest onzeker is de situatie van atheïsten en vrijdenkers in landen zoals Pakistan, de Malediven, Afghanistan, Iran en Saudi-Arabië. De vervolging neemt er de vorm aan van pesterijen, het bemoeilijken van de toegang tot bepaalde betrekkingen, gevangenisstraf, marteling of de doodstraf.

Saoedi-Arabië spant de kroon. Vier jaar geleden werd er een wet van kracht die atheïsme gelijkstelt aan terrorisme. Dat het menens is blijkt uit de zaak Ahmad al-Sharmi die vanwege zijn atheïstische overtuiging door een rechtbank ter dood veroordeeld. Sindsdien is niets geweten over zijn lot.

Een ander voorbeeld is Pakistan. Wie er wordt beschuldigd van godslastering loopt het risico gelyncht te worden. De bekendste casus is die van Asia Bibi. Pakistan heeft haar (na acht jaar opsluiting op beschuldiging van blasfemie) uiteindelijk naar Canada laten uitreizen.

Begin dit jaar nog werd in Iran mensenrechtenactiviste Nasrin Sotoudeh veroordeeld tot 38 jaar opsluiting en 148 zweepslagen. Deze advocate had het gewaagd vrouwen te verdedigen die zich hadden verzet tegen de verplichting een hoofddoek te dragen en hadden gedemonstreerd voor vrouwenrechten.

Nog een ander voorbeeld van vervolging is Gulalai Ismail, een Pakistaanse activiste en bestuurslid van Humanists International. Zij strijdt voor gelijke rechten, ageert tegen gedwongen huwelijken en klaagt groepsverkrachtingen aan.

Brian Whitaker, schrijver van het boek ‘Arabs without God‘ betoogt dat in vele van deze landen atheïsme nog steeds gezien wordt als de meest de extreme vorm van dissidentie. Atheïsme is, in landen waar religie en identiteit nauw met elkaar verbonden zijn, immers veelal synoniem voor identiteitsverzaking en immoraliteit. Niet-geloven wordt er gesanctioneerd met uitsluiting en isolement.

Alertheid en assertiviteit

België staat dus op eenzame hoogte wat het respecteren van de rechten van gelovigen en ongelovigen betreft. De seculier-democratische rechtsstaat staat er borg voor het garanderen van de constitutioneel verankerde basisrechten. Dit wil echter niet zeggen dat België en Vlaanderen geen vorderingen kunnen maken.

De Rooms-Katholieke Kerk wist sinds 1830, via lobbywerk, immers haar prerogatieven zo te verankeren dat zij over een bijzondere status beschikt en zo grondwettelijk verzekerd is van een ononderbroken financieringsstroom. In de loop van de daaropvolgende decennia wist zij zich tevens in diverse maatschappelijke sectoren incontournable te maken, dan wel deze quasi te monopoliseren: “soevereiniteit in eigen kring op ’s lands kosten”. De ‘Commissie van Wijzen’ (2005) en de ‘Werkgroep Magits-Christians’ (2009), beiden een initiatief van de FOD Justitie, legden de talrijke mankementen en ongerijmdheden bloot.

Onderbelicht is zeker de ongemakkelijke situatie, ook in België, van zij die wensen te onttoveren. Interessant is onder meer de verkenning (verschenen onder de titel Atheïstische voormalige moslims) door Johan Leman onder moslims. Hij ging hierbij op zoek naar de motieven voor de geloofsverzaking. Begin 2017 riep Maarten Boudry in De Morgen afvallige moslims op om van zich te laten horen.

Een ander initiatief dat navolging verdient ten slotte is het Nederlandse platform ‘Nieuwe Vrijdenkers’ dat, via begeleiding, ontmoetingsbijeenkomsten, borrels en lezingen, een bijdrage leveren wil aan de emancipatie in Nederland van niet-geloven in de moslimgemeenschap. Daarnaast wordt ook aandacht geschonken aan vrijdenkers in een asielprocedure. Hierbij wordt nadruk gelegd op vrijheid van religie en levensbeschouwing, m.a.w. het recht om niet te geloven, concreet gestalte te geven in de asielzoekerscentra.

Yasser Arafat leeft nog! 🙂

Bronnen:

  • naar een (ingekort) artikel van Alain Vannieuwenburg “Wereldwijd blijft het geweld tegen ongelovigen of andersgelovigen toenemen” van 20 augustus 2019 op de site van Knack Magazine
  • naar een artikelDiscrimination against atheists” from Wikipedia, the free encyclopedia
  • naar een artikel van Lois Lee en Stephen Bullivant “Where do atheists come from?” van 3 maart 2010 op de site van The New Scientist
  • naar een artikel van Alejandra Molina “New report finds nonreligious people face stigma and discrimination” van 4 mei 2020 op de site van Religion News Service (RNS)
  • naar een artikel “The Freedom of Thought Report 2021”van 21 februari 2020 op de site van Humanists International 
  • naar een artikel “Vervolging van heidenen onder Theodosius I” op de site van Wikimedia Foundation
  • naar een artikel “Atheïst riskeert bijna overal vervolging of discriminatie” van 10 december 2012 op de site van Het Parool

2 gedachtes over “Onrustwekkende toename van vervolging van atheïsten, agnosten en vrijdenkers

  1. Wereldwijd blijft ook de vervolging van gelovigen voortduren, wordt zelfs erger! Zie bv Nigeria.
    De cartoon Jezus volgens Johannes slaat volledig de plank mis, een ziekelijk verzonnen beeld

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.