Amerikaans hooggerechtshof wil geroofd schilderij van Pissarro teruggeven aan rechtmatige Joodse eigenaars

Hitler en Göring schuimden heel Europa af om kunst te roven die ze mooi vonden

In een unanieme uitspraak op donderdag oordeelde het Amerikaanse Hooggerechtshof in het voordeel van de erfgenamen van een Duits-joodse familie die hopen hun kunstwerken van de impressionistische schilder Camille Pissarro (1830-1903) terug te krijgen die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi’s zijn meegenomen en nu te zien zijn in een museum in Spanje. 

Volgens gerechtelijke documenten, “Rue Saint-Honoré, dans l’après-midi. Effet de pluie” werd oorspronkelijk verkocht door Pissarro’s agent in 1900 aan de Duits-Joodse kunstverzamelaar Paul Cassirer (1871-1926), wiens prominente Duits-joodse familie een kunstgalerie en uitgeverij in Duitsland bezat. 

Lilly Cassirer erfde het schilderij, maar gaf het kunstwerk in 1939 over aan de nazi’s in ruil voor een uitreisvisum om Duitsland te ontvluchten en naar Engeland te reizen, waar haar kleinzoon, Claude Cassirer, was verhuisd.

Het bewuste werk van Camille Pissaro “Rue Saint-Honoré, dans l’après-midi. Effet de pluie” geschilderd in 1897

De grootmoeder en kleinzoon verhuisden uiteindelijk naar de Verenigde Staten en konden ondanks hun inspanningen het schilderij niet opsporen dat ooit aan de muur van Lilly’s appartement in Berlijn hing, zoals te zien is op een foto die aan de rechtbank is voorgelegd. 

Claude — de enige erfgenaam van Lilly na haar dood — ontdekte in 1999 dat het schilderij van een Parijse straatbeeld was gekocht door de Thyssen-Bornemisza Collection Foundation, die werd opgericht en gecontroleerd door het Koninkrijk Spanje, en tentoongesteld in de Thyssen-Bornemisza Nationaal Museum in Madrid.

Cassirer daagde de Stichting voor eigendom en teruggave van het schilderij via rechtszaken in Spanje en Californië, waar hij woonde, maar het mocht niet baten. Na zijn dood in 2010 bleven zijn kinderen proberen het schilderij te bemachtigen, dat nu tientallen miljoenen waard is. De kwestie bij het hooggerechtshof betrof de vraag of de Californische of Spaanse wet op de zaak van toepassing is.

Na het horen van argumenten over Cassirer vs. Thyssen-Bornemisza Collection Foundation in januari , keert de 9-0 uitspraak van het Hooggerechtshof van donderdag de zaak terug naar een lagere rechtbank in Los Angeles. Het Hooggerechtshof zei dat de zaak moet worden beslist op basis van de Californische wet, wat de zaak van de familie Cassirer zal helpen. De eisers voerden aan dat zelfs een koper die onbewust gestolen goederen heeft verkregen “niet kan zegevieren tegen de rechtmatige pre-diefstal eigenaar.”

“Het pad van onze beslissing is zo kort geweest als de jacht op de Rue Saint-Honoré lang was”, schreef rechter Elena Kagan in de beslissing. “Onze uitspraak is zo simpel als het conflict over de rechtmatige eigenaar is geërgerd. Een buitenlandse staat of instantie … is aansprakelijk net zoals een private partij zou zijn. Dat betekent dat de standaard rechtskeuzeregel van toepassing moet zijn. In een eigendomsrechtelijk geschil als dit is die standaardregel die van de forumstaat (hier, die van Californië) – niet afgeleid van het federale gewoonterecht.

De rechters van het Hooggerechtshof vernietigden vorig jaar een uitspraak van het 9de Hof van Beroep, dat het met een federale rechter in Los Angeles eens was dat het schilderij rechtmatig was verkregen volgens de Spaanse wet en bij de Thyssen-Bornemisza-collectie in Madrid moet blijven.

Hermann Goering en Adolph Hitler, de twee grootste kunstdieven van het Derde Rijk, keuren enkele werken op wat waarschijnlijk de tentoonstelling ‘Entärtete Kunst‘ (ontaarde kunst) is. In 1934 besloot Adolf Hitler dat er geen ruimte was voor moderne kunst in het Derde Rijk. Kunstenaars werden gedwongen om te stoppen in avant-garde stijl te werken en musea werden geplunderd.

Om het volk het morele verval van de moderne kunst te laten zien, organiseerden de nazi’s in 1937 in München een grote tentoonstelling met ‘entartete’ (ontaarde) kunst. De entartete kunst tentoonstelling was de meest bezochte moderne kunsttentoonstelling ooit, maar leidde ook tot de vernieling van duizenden kunstwerken [beeldbron: Corbis]

Bronnen:

  • naar een artikel van Shiryn Ghermezian “US Supreme Court Unanimously Sides With Jewish Family Who Owned Pissarro Painting Taken by Nazis” van 21 april 2022 op de site van Israel National News (INN)
  • naar een artikelSupreme Court revives fight over painting stolen by Nazis” van 21 april 2022 op de site van Politico

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.