Rusland, de Oekraïense genocide van 1933 (Holodomor) en eeuwenoude Jodenhaat

Monument in het in Wascana Park in Kiev ter nagedachtenis aan de Saskatchewan’s Holodomor

De Oekraïense president Volodoymyr Zelenskyy heeft een moedig en onverwacht sterk verzet geleid tegen de brute en moorddadige invasie door Rusland, en is de uitdaging van het moment op een heroïsche en buitengewone manier aangegaan.

Ik ben er trots op dat hij joods is. Maar ondanks zijn onverschrokkenheid en welsprekendheid ter ondersteuning van Oekraïne, heb ik nog steeds last van zijn gebruik van Holocaust-herinneringen en analogieën.

Hoewel het bijna 80 jaar geleden is sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog, is de erfenis van de collaboratie in Oekraïne met het naziregime voor de meeste Joden moeilijk te vergeten.

Holodomor in Oekraïne: “Op een ochtend in 1933 stonden er ineens soldaten op ons erf, ze dreven de koeien en ons paard de straat op. Van de zolder haalden zij het graan. Ze brulden dat we koelakken waren. Zij schoten mijn broer dood. Mijn ouders en wij kinderen moesten een trein in, die op een witte vlakte in Siberië stopte.”

Het Sovjet-landbouwbeleid in de jaren dertig veroorzaakte een hongersnood die bekend staat als de Holodomor, waarbij enkele miljoenen Oekraïners omkwamen. Door deze ervaring keerden veel Oekraïners zich tegen de USSR en stonden ze meer open voor samenwerking met de nazi’s, maar dit verklaart niet de enthousiaste medewerking van velen in West-Oekraïne aan de genocide op de joden.

In verschillende nazi-vernietigingskampen waren veel van de bewakers Oekraïens – grotendeels omdat de Duitsers begrepen hoe bereid ze waren om deel te nemen aan de moord op Joden.

Veel Joden in de VS en elders zijn bekend met die geschiedenis, evenals met verhalen over Oekraïens antisemitisme die ver voor de verschrikkingen van de Holocaust teruggaan.

Sinds de onafhankelijkheid in 1991 zijn er politieke krachten in Oekraïne die ook enigszins sympathie voor het nazisme blijven. Dit omvat zowel de Azov-brigade als frequente pogingen om Stepan Bandera , een Oekraïense ultranationalist en nazi-collaborateur, als een nationale held te erkennen.

De Oekraïense ‘held’ Stepan Bander (1909-1959) was de leider van de Oekraïense nationalisten (OUN) die collaboreerden met de Nazi’s

Niets van deze lelijke geschiedenis legitimeert wat Poetin nu Oekraïne aandoet, maar het is ook verkeerd om deze geschiedenis te laten wissen.

Zelensky zelf heeft de situatie gecompliceerd door de Russische aanval te vergelijken met de Holocaust. In een toespraak tot de Knesset beriep hij zich op de uitdrukking “definitieve oplossing” en in andere situaties heeft hij het woord “genocide” gebruikt om de oorlog te beschrijven.

Het moet mogelijk zijn, in feite essentieel, om het Oekraïense volk te steunen en de wreedheden en oorlogsmisdaden die Rusland blijft begaan te erkennen en te veroordelen, en tegelijkertijd te begrijpen dat ze qua omvang en inderdaad doel niet vergelijkbaar zijn met de Holocaust.

De woorden van Zelenskyy, juist omdat hij joods is, maken dat onderscheid moeilijker en vervagen de grens tussen Hitlers genocide op de joden en andere verschrikkelijke gebeurtenissen zoals deze oorlog.

Zelensky’s recente toespraak tot de Israëlische Knesset weerspiegelde deze moeilijkheid. Zijn oproep aan Israël om steun in de oorlog van Oekraïne tegen Rusland was krachtig en welsprekend. Het was inderdaad een buitengewoon moment om de Joods Oekraïense president zo hartstochtelijk en overtuigend namens zijn land te zien spreken.

Hedendaags virulent antisemitisme in Oekraïne. Hierboven een antisemitische sneer die complottheorieën omarmt die op 4 maart 2022 in een extreemrechtse Telegram-chat werd gepost. (Screenshot)

Het is goed voor de Joden dat de leidende stem tegen een van de ergste tirannen ter wereld Joods is. Israël moet reageren op de oproep van Zelenskyy door meer vluchtelingen op te nemen en technologie te delen die het Oekraïense volk kan helpen redden van Russische bommen.

Maar de laatste regel van Zelensky’s toespraak is moeilijk te negeren en komt heel anders over:

“Oekraïners hebben hun keuze gemaakt. Tachtig jaar geleden. Ze hebben Joden gered. Daarom zijn de Rechtvaardigen onder de Volkeren onder ons. Mensen van Israël, nu heb je zo’n keuze.”

Dit is een buitengewone interpretatie van wat er 80 jaar geleden in Oekraïne gebeurde. Er waren inderdaad enkele rechtschapen heidenen in Oekraïne die enkele Joden hebben gered, maar om te suggereren dat dit de algemene houding van de Oekraïners was, is een dramatische verkeerde lezing van de geschiedenis – zoals een Israëlische MK beschreef , het was “grensoverschrijdende Holocaust-ontkenning”.

Het ergste dat we over Zelenskyy kunnen zeggen, is dat hij zich op een wanhopig moment schuldig maakt aan hyperbool. Hij is een Joodse held die de wereld nog nooit heeft gekend en vecht met alles wat hij heeft voor zijn land.

Maar noch zijn heldendom, noch zijn woorden kunnen de moeilijke geschiedenis van Oekraïne en de Joden veranderen. Het minimaliseren van de Holocaust en weigeren de medeplichtigheid van zo velen aan die genocide het hoofd te bieden, is nooit goed voor de Joden, zelfs niet als het een belangrijk doel dient.

Bronnen:

  • naar een artikel van Lincoln Mitchell “Zelenskyy is a Jewish hero. That doesn’t erase Ukraine’s complicated past” van 8 april 2022 op de site van The Forward
  • naar een artikelTijd om Oekraïense genocide te erkennen” van 17 maart 2022 op de site van De Leeuwarder Courant

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.