26 eeuwen geschiedenis van de Joden van Georgië; deel 5/5: Onafhankelijk 1918-1921

Tbilisi, 26 mei 1919. Georgië viert de eerste verjaardag van zijn onafhankelijkheid. Van links naar rechts: Noe Zhordania, S. Mdivani, N. Tsereteli, P. Kakhiani, G. Lordkipanidze, E. Takaishvili en buitenlandse gasten zijn te zien op de tribune

De ineenstorting van het Russische leger na de revolutie van 1917 zorgde ervoor dat de Kaukasisch regio, die tot dan deel uitmaakte van het Russische Tsarenrijk, uit elkaar viel.

Georgië zag zijn kans schoon en riep op 26 mei 1918 de onafhankelijkheid uit als de 1ste Democratische Republiek Georgië. Echter, in februari 1921 viel het nieuw opgerichte Sovjet-Russische Rode Leger Georgië binnen en bezette het land na een korte oorlog. De Georgische regering o.l.v. premier Noe Zhordania (1868-1953) werd gedwongen te vluchten.

De onafhankelijkheidsverklaring van de Georgische Republiek op 26 mei 1918 wekte grote hoop in de harten van de Joden. Het tsaristische regime werd door zowel joden als Georgiërs veracht, vooral na de wrede repressie na de revolutie van 1905.

Bovendien toonde de mensjewistische vleugel van de Sociaal-Democratische Partij, die de macht overnam in Georgië met de onafhankelijkheidsverklaring, over het algemeen sympathie voor de joden.

De periode van de Eerste Wereldoorlog en de ernstige voedseltekorten in Georgië in 1917 zorgden voor een verslechtering van de economische toestand van de lagere klassen. Joden waren onder degenen die werden geschaad door gewelddadige uitbraken en rellen die plaatsvonden vanwege de anarchie die in verschillende regio’s heerste.

Daarentegen verbeterde de situatie van de rijke kooplieden, aangezien ze tijdens de oorlog mooie winsten binnenbrachten en na de onafhankelijkheidsverklaring de handelsbeperkingen konden opheffen.

De joodse gemeenschappen, die tot dan toe naar binnen waren gekeerd, ondergingen een radicale verandering. De nieuw verleende vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en vrijheid om zich politiek te organiseren leidden tot een toename van de betrokkenheid van de Joden bij openbare evenementen en verscherpten de interne geschillen tussen de zionisten en hun tegenstanders.

De zionistische beweging, de eerste die profiteerde van de nieuwe situatie, intensiveerde en verbreedde haar activiteiten. Geruchten over de Balfour-verklaring en de verovering van Palestina door de Britten wekten veel enthousiasme onder de Joden en versterkten het verlangen om naar Eretz Israël te gaan.

De aanwezigheid van zionisten onder de duizenden Joodse soldaten die tijdens de oorlog waren opgeroepen voor het tsaristische leger en in de Kaukasus gelegerd waren, had ook een grote impact.

In augustus 1917 hielden de zionisten van de Kaukasus een congres in Bakoe. David Baazov nam deel als vertegenwoordiger van de Georgische Joden. Als resultaat van zijn toespraak nam het congres een resolutie aan waarin de Tarbut-maatschappij (‘Cultuur’) wordt opgeroepen Georgië bij haar activiteiten op te nemen en er onderwijs- en culturele instellingen op te richten.

Enkele maanden later behaalde de zionistische beweging twee belangrijke successen in haar werk onder de Georgische joden. Eerst werd in Tbilisi een school opgericht met een Hebreeuwse en zionistische oriëntatie, gesteund door brede kringen in de gemeenschap. Het werd geleid door Nathan Elashvili, een slimme en goed opgeleide jonge zionist, een leerling van Rabbi Khvoles.

De school werd een centrum van zionistische activiteit, en ‘in korte tijd klonk het geluid van het Hebreeuws uit de klaslokalen van de leerlingen, en in de straten zongen ze nationalistische Hebreeuwse liederen’.

Georgische krant: ‘De Joodse stem’

De tweede prestatie was in Koetaisi, waar de eerste zionistische krant in de Georgische taal werd gepubliceerd. Het heette Khma Ebraelisa (‘Joodse stem’) en werd bewerkt door Shlomo Tsitsiashvili. David Baazov, zijn zoon Herzl, Nathan Elashvili en Ben-Zion Eligoulashvili behoorden tot de bijdragers.

De krant verscheen ongeveer acht maanden als tweewekelijks en kreeg een groot lezerspubliek. Het publiceerde artikelen over actuele gebeurtenissen en concentreerde zich op het beschrijven van de situatie van het Georgische jodendom en op het verspreiden van het zionistische idee. De redactie hield ook een bibliotheek bij met werken over het jodendom en het zionisme.

Toen de verkiezingen voor de grondwetgevende vergadering van de Georgische Republiek, gepland voor februari 1919, naderden, groeide de spanning in de Joodse gemeenschappen. De commissie die verantwoordelijk is voor de voorbereiding van de verkiezingen kende de joden drie zetels toe in de vergadering: twee voor vertegenwoordigers van de Georgische joden en één voor de Russische joden.

Aaron Eligoulashvili

De tegenstanders van het zionisme in Koetaisi kozen hun vertegenwoordigers afzonderlijk. Hakham Moshe Davarashvili, een leerling van Rabbi Khvoles in Tskhinvali en zijn studie in de yeshiva van Radin voltoiide, werd gekozen om namens Agudat Yisrael te spreken. Yosef Eligoulashvili, een koopman en econoom, de zoon van Aaron Eligoulashvili en vanaf zijn jeugd lid van de mensjewistische partij, werd ook gekozen als vertegenwoordiger.

De zionisten leden bittere teleurstelling toen het verkiezingscomité van de grondwetgevende vergadering van de Georgische Republiek de voorkeur gaf aan de vertegenwoordigers van Koetaisi die zich hadden aangesloten bij de mensjewistische lijst, en de zionistische vertegenwoordigers diskwalificeerde die waren gekozen door het “Joodse Nationale Comité”.

Eliahu Goldman, een socialist die als soldaat naar Georgië was gekomen, werd gekozen als vertegenwoordiger van de Asjkenazische joden. De mensjewistische partij won 109 van de 130 zetels in de grondwetgevende vergadering; op de onafhankelijkheidsverklaring van de Georgische Republiek worden de handtekeningen van Davarashvili en Eligoulashvili trots getoond naast de handtekeningen van de andere vertegenwoordigers van de grondwetgevende vergadering.

Terwijl Hakham Davarashvili zijn belangrijkste taak zag als het verdedigen van de rechten van de Joden en het garanderen van de hegemonie van de orthodoxie in de Joodse gemeenschap, viel Yosef Eligoulashvili op door zijn betrokkenheid bij economische zaken.

Eligoulashvili, afgestudeerd aan het Instituut voor Handel in Moskou, had banden en ervaring in de zakenwereld en werd daarom naar Europa gestuurd als handelsvertegenwoordiger van de republiek. Later werd hij benoemd tot vice-minister van Financiën, Handel en Industrie.

De leiders van de zionistische beweging voelden zich gekwetst door hun diskwalificatie van de grondwetgevende vergadering. Ze beschouwden deze daad als een verraad aan de vrijheidsprincipes die de republiek beweerde te handhaven, en als een intrige die opzettelijk was gericht tegen de joodse nationale aspiraties. Als reactie daarop richtten ze hun voornaamste inspanningen op het promoten van alijah.

Het bolsjewistische Rode Leger in Tbilisi op 25 februari 1921 maakt een voorlopig einde aan de onafhankelijkheid. Zeventig jaar later, op 9 april 1991, zal Georgië opnieuw onafhankelijk worden

De verovering van Georgië door het Rode Leger in 1921 was een zware slag voor de hoop van zowel de zionisten als hun tegenstanders, en stelde de joden van Georgië bloot aan gevaren zoals ze nooit eerder hadden gekend.

Het nieuwe regime zou de handel vernietigen, waardoor de economische basis van het levensonderhoud van de Georgische joden wordt weggenomen, en zou systematisch en doelbewust de religie en het erfgoed aanvallen die hun voorouders aan de joden hebben doorgegeven.

Bronnen:

  • naar een artikel van Gershon Ben Oren “The history of the Jews of Georgia” op de site van Georgian Jews, Tel Aviv, Israël
  • naar een reeks artikels op deze blog “26 eeuwen geschiedenis van de Joden van Georgië“: Deel 1 – Deel 2 – Deel 3 – Deel 4 en Deel 5
  • naar een reeks artikels op deze blog “Antisemitisme in de Kaukasische republiek Georgië“: Deel 1 – Deel 2 – Deel 3 en Deel 4
  • naar een artikel “Jewish Heritage in Georgia” op de site van The Israel House
  • naar de FB-pagina “Ebraeli – Georgian Jews Project” op Facebook

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.