De Circassiërs van Israël: van het Kaukasusgebergte tot Galilea

Een groep jonge Circassians in traditionele kledij, Rehaniya, Noord-Israël

In Israël leven momenteel ca. 5.000 Circassiërs. Een blik op het erfgoed, het ethos en de cultuur van de Circassiërs of “Adyghe” – een van de meest interessante en unieke minderheidsgemeenschappen in Israël. 

Verdreven uit hun thuisland in de bergen van de Kaukasus in de 19e eeuw, vestigden ze zich in drie dorpen in het Land van Israël, waarvan er twee tot op de dag van vandaag bestaan…

Elk kind dat in het Israëlische schoolsysteem is opgegroeid, wordt opgevoed en opgevoed volgens het Israëlische ethos, inclusief de herdenkingsdagen: Holocaust Remembrance Day, Memorial Day for Israel’s Fallen Soldiers, Yitzhak Rabin Memorial Daym, evenals andere officiële herdenkings- en herdenkingsdagen evenementen. 

Twee middelbare scholen in Israël, Kadouri en Sasa, beide in de noordelijke regio van Galilea, markeren echter nog een andere datum: de Circassian Day of Mourning, die de Circassische genocide en de verbanning van het Circassische volk uit hun thuisland herdenkt. 

Op 21 mei worden de slachtoffers van de Russisch-Circassische Oorlog herdacht en de daaropvolgende genocide in Circassië door de leden van de Circassische diaspora en in Israël. Die datum verwijst naar de Veldslag van Qbaada van 21 mei 1864 toen het Russische leger Circassasië van de kaart veegde en hun aloude hoofdstad Sochi anexxeerden.

De reden dat deze scholen deze dag markeren, is dat ze de inwoners van de Circassische dorpen Kfar Kama en Rehaniya dienen, waar de overgrote meerderheid van de Circassische bevolking in Israël woont. Dit is een van de meest unieke bevolkingsgroepen in Israël, en ondanks zijn beperkte omvang.

De verdrijving door de Russen van de Circassiërs naar het Ottomaanse Rijk in 1864.

Van het Kaukasusgebergte tot het noorden van het Heilige Land: de Circassians als een verbannen volk

De Circassiërs of ‘Adyghe’ zoals ze zichzelf in hun taal noemen, zijn een volk afkomstig uit de noordwestelijke Kaukasus, een regio ten oosten van de Zwarte Zee, tussen Rusland, Turkije en Iran. 

De Circassians leefden in relatieve vrijheid in hun thuisland zonder een “staat” te stichten, en waren over het algemeen verdeeld in 12 afzonderlijke stammen (hoewel er in de praktijk blijkbaar ook extra subgroepen waren). Tegen het einde van de 18de eeuw zagen deze mensen zichzelf collectief als “Adyghe” – Circassiërs. 

Het Russische rijk probeerde de regio te veroveren met als doel de Kaukasus te annexeren en andere bevolkingsgroepen daar te vestigen. Het Circassissche verzet tegen de Russische kolonisatie duurde ongeveer honderd jaar. 

Deze moeilijkheden brachten de Russen ertoe extreme actie te ondernemen, en in de laatste fase van de oorlog (1860-1864) verbrandden ze honderden dorpen en namen ze deel aan etnische zuiveringen, waarbij ze zich richtten op de hele Circassische bevolking. 

De meeste overlevenden werden uit de Kaukasus verdreven en ongeveer een miljoen van hen vond een toevluchtsoord in de gebieden van het Ottomaanse rijk, waaronder het land Israël.

Circassische vrouwen in traditionele kledij

Oorspronkelijk waren er drie grote Circassische nederzettingen in het Land van Israël, waarvan er nog twee over zijn: Kfar Kama en Rehaniya; de derde nederzetting, nabij de stad Hadera, werd verlaten vanwege een uitbraak van malaria. 

Gedurende de 19de eeuw stond de regio in het oosten van Neder-Galilea, waar Kfar Kama werd gesticht, onder de feitelijke controle van bedoeïenenstammen. De Ottomaanse regering probeerde op verschillende manieren haar heerschappij over de regio op te leggen, door Maghrebijnse migranten uit Algiers daar te vestigen en Koerdische bataljons te sturen om de bedoeïenen te confronteren, maar met weinig succes. 

De komst van de Circassiërs veranderde de zaken en maakte ongeveer twintig jaar later de weg vrij voor Joodse vestiging in het gebied. Het “Oude Dorp”-complex in Kfar Kama, opgericht in 1878, weerspiegelt de omstandigheden in het land Israël in die tijd. 

In de Kaukasus werden de Circassische dorpen gebouwd over grote gebieden, met huizen die dicht bij elkaar werden gebouwd, waardoor een verdedigingsmuur rond de openbare ruimtes van het dorp werd gecreëerd om redenen van veiligheid en verdediging, eind 19de eeuw en begin 20ste eeuw in het land Israël.

Waar ze ook gingen, de Circassiërs brachten vaak modernisering met zich mee. Naast Galilea stichtten ze 13 nederzettingen in de centrale Golanhoogten, terwijl ze zich ook vestigden aan de overkant van de rivier de Jordaan, waar ze de moderne stad Amman vestigden. 

Ze introduceerden geavanceerde bouwmethoden, metaal- en houtbewerkingstechnieken, een gemengde economie en verwerkten ook Europese bouwstijlen, zoals de beroemde “Marseille-tegels” die nog steeds zichtbaar zijn in hun dorpen. 

Kfar Kama werd een belangrijk regionaal centrum in de late Ottomaanse en periodes van het Britse Mandaa. Ze bouwden een moderne molen in een centraal deel van het oude dorp, die een ontmoetingsplaats werd voor alle inwoners van het gebied – Arabische boeren, bedoeïenen, joden en de lokale Circassiërs In de oorlog van 1948 kozen de Circassiërs ervoor om samen met de Joden te vechten.

De Circassische vlag bestaat uit een groen veld geladen met twaalf gouden sterren die de 12 volkeren voorstellen van Circassië, waarvan negen een boog vormen en drie horizontale, ook geladen met drie gekruiste pijlen in het midden.

De Circassiërs zijn een volk en geen ‘sekte’, zoals ze in Israël soms ten onrechte worden genoemd. Ze zijn een nationale minderheidsgemeenschap in Israël die een sterke relatie onderhoudt met verwanten in Israël en in het buitenland, evenals hun verlangen om terug te keren naar hun thuisland. Tegelijkertijd zijn ze ook Israëlisch en volledig geïntegreerd in alle aspecten van het leven in het land. 

Terwijl de Circassische bevolking in Israël slechts 5.000 mensen telt (van de miljoenen in de Circassische diaspora), zijn ze misschien wel de meest actieve Circassische groep in termen van het behoud van hun uitgebreide erfgoed, evenals de herinnering aan de genocide en verdrijving uit hun thuisland , die wordt herdacht op hun dag van rouw, 21 mei.

Bovendien werken de Circassiërs in Israël aan het behoud van de Adyghe-taal. Adyghe, dat alleen een gesproken taal was geweest, werd in de 19de eeuw een geschreven taal (hoewel de Circassiërs ook een goed ontwikkelde en unieke grafische markering systeem hadden, dat nu vooral wordt bewaard in verschillende familie symbolen). 

De taal heeft maar liefst 64 medeklinkers en wordt onderwezen op basis- en middelbare scholen. Elk kind uit Circassiër leert Hebreeuws, Engels, Adyghe en Arabisch, en sommigen studeren ook Russisch en Turks. De scholen in Kfar Kama en Rehaniya zijn de enige ter wereld waar de studenten moslim zijn en de voertaal Hebreeuws is.

De “Adyghe Xabze” en het Circassische ethos

De meeste Circassiërs zijn soennitische moslims. Ze adopteerden de islam in een relatief laat stadium, omdat ze eerder christenen waren en daarvoor heidenen. Niettemin, of het nu moslims of christenen zijn, Circassiërs hebben één enkele gedragscode, Xabze genaamd , die de manier waarop ze leven leidt. 

Dit is een reeks wetten, een code, die hun dagelijks gedrag stuurt en grote invloed uitoefent op hun opvoeding en waarden. Daarnaast hebben de Adyghe hun eigen mythologie en volksverhalen. Hun epische Nart- saga’s worden voortdurend van generatie op generatie doorgegeven en vertellen de verhalen van verschillende Kaukasische volkshelden.

Het woord Adyghe betekent “persoon van deugd” en Adyghe Xabze verwijst naar de traditionele manier waarop een Circassian zich moet gedragen. Het naleven van deze manier van leven is erg belangrijk, en degenen die de gewoonte niet respecteren, moeten de last van hinap dragen – “schaamte”. 

De Xabze- code leidt onderwijs, de regels van de samenleving en eer, huwelijk, ceremonies en dagelijks gedrag. De meeste Circassiërs trouwen liever onderling om hun ethos te behouden. Naast hun gewoonten blijven de Circassiërs hun traditionele muziek en dans behouden. De traditionele kleding – voornamelijk de jas van de Circassische krijger, met speciale zakken over de borst voor kogels – wordt voornamelijk gedragen voor de traditionele Circassische dans.

De Circassiërs zijn op vele manieren geïntegreerd in de Israëlische samenleving. In het verleden bleven velen na hun dienstplicht permanent in dienst bij de veiligheidstroepen. Vele anderen werken in alle sectoren van de economie, als onderzoekers en wetenschappers, opvoeders en industriële arbeiders. Velen vertrekken voor een periode om te studeren, maar de meesten kiezen ervoor om terug te keren om in hun dorpen te gaan wonen. 

De Circassiërs zijn ook in de sport geïntegreerd in de Israëlische samenleving: Bibars Natkho, de aanvoerder van het nationale voetbalteam van Israël, is een Circassian uit Kfar Kama; zijn overleden neef Nili Natkho, die omkwam bij een auto-ongeluk, was een veelbelovende, jonge basketballer die haar teams, Maccabi Raanana en Elitzur Ramla, naar het nationale kampioenschap en de beker leidde. 

De Circassische bevolking in Israël valt op door het hoge percentage ontvangers van hoger onderwijs, en de afgelopen jaren is er een speciaal curriculum ontwikkeld speciaal voor Circassische schoolkinderen.

Kfar Kama: een buitengewoon landschap in Israël

In het begin van de 20e eeuw, met Joodse boerderijen en kolonies die al in Galilea gevestigd waren, kwamen de Joodse immigranten van de Tweede Aliyah tot een belangrijk besef: Joodse arbeiders waren niet genoeg; er was ook behoefte aan Joodse bewakers en wachters. 

Ongeacht het verlangen naar Joodse onafhankelijkheid in veiligheidszaken, was er een traditie dat de Circassiërs van Galilea een centrale plaats innamen in het beveiligen van de regio Beneden-Galilea. 

David Ben-Gurion, bij een bezoek aan de Joodse nederzetting Sejera waar de Bar-Giora Joodse verdedigingsorganisatie (later Hashomer) werd opgericht, nam nota van de kwaliteiten van de naburige Circassiërs uit Kfar Kama, “vastberaden en dapper van geest, uitblinkend in moed en moed”, en voegde het bekende Arabische gezegde eraan toe: “Fish akhbar min cserkes” – “Niemand is groter dan de Circassiër”. Uiteindelijk vestigde het volk van Hashomer een Joodse verdediging in Galilea, en won zelfs het respect van de Circassiërs, nadat ze hun moed hadden bewezen.

Kfar Kama is gebouwd over de ruïnes van een oud Byzantijns dorp, en de moskee is gebouwd van basaltstenen, in een stijl die ontleend is aan een andere periode waarin Circassians in Israël woonden – de Mamluk-periode. 

De Mamelukken, militaire slaven in het moslimrijk, slaagden er op een gegeven moment in om zichzelf tot heersers te maken. De Mamluk Burji-dynastie, die 132 jaar over Egypte regeerde, was van Circassissche oorsprong. De beroemdste van de Mamluk-heersers was echter de sultan die bekend staat als Baibars, naar wie de hierboven genoemde aanvoerder van het Israëlische nationale voetbalteam is vernoemd.

Als je toevallig het oude dorp bezoekt, let dan op de details, op de bouw van de huizen, en vooral, praat met de lokale bevolking, die bekend staat om hun gastvrijheid. Het wordt ook sterk aanbevolen om de delicatessen van de Circassische keuken te proeven, met name de traditionele Circassische kazen en gebak die in het dorp kunnen worden gekocht. 

U kunt ook een bezoek brengen aan het Circassian Heritage Centre en museum van Kfar Kama, waar u meer te weten kunt komen over hoe de Adyghe hun geschiedenis herdenken en hun cultuur behouden.

Bronnen:

  • naar een artikel van Shir Aharon Bram “The Circassians in Israel: From the Caucasus Mountains to the Galilee” van 7 december 2021 op de site van The Librarians
  • naar een artikelDiscovering the Circassians, a mysterious minority in northern Israel” van 14 augustus 2022 op de site van i24News

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.