Joodse pioniers organiseren het gewapende verzet in de pre-Israël periode (1907-1948)

Leden van Hashomer, een Joodse veiligheidsorganisatie die zich inzet voor de bescherming van baanbrekende zionistische nederzettingen, poseren op 1 oktober 1907 met hun geweren in Boven-Galilea tijdens de Ottomaanse heerschappij van Palestina [beeldbron: GPO via Getty Images]

Moderne Joodse migratie naar het gebied (toen het door Ottomaanse geregeerde Palestina) begon in 1881, en de beweging om een ​​Joodse staat te vestigen in het Land van Israël begon formeel met de geboorte van de Wereld Zionistische Organisatie in 1887.

Met de heropbouw en restauratie van de 3000 jaar oude Joodse staat begonnen ook de Arabieren zich te roeren met vele gewelddadige aanvallen en dodelijke aanslagen op de ontluikende Joodse gemeenschappen. Om de Joodse kolonisten te beschermen werden gewapende Joodse milities opgericht.

In het laatste kwart van de 19e eeuw, toen de eerste Joodse landbouwnederzettingen ontstonden, kregen de Joodse kolonisten te maken met grensconflicten, geschillen over waterrechten en inbreuk op hun gewassen en eigendommen. Hun keuze was om te vechten voor hun rechten of overgelaten te worden aan de genade van hun buren.

Abraham Shapira

Als gevolg hiervan organiseerden individuen en groepen jongeren zich om te strijden voor deze elementaire rechten. Dit was de periode van de eerste shomrim – wachters – van wie Abraham Shapira typerend was. Petach Tikvah werd voor het eerst werd opgericht door een groep religieuze joodse families uit Jeruzalem in 1878.

De leiding van Petach Tikvah kreeg bericht dat het op het punt stond te worden aangevallen, en Abraham Shapira (1870-1965), het hoofd van de Joodse wacht van de stad (shomrim), organiseerde de verdediging van de nederzetting.

Na enige tijd werd de wachtdienst in de meeste nederzettingen de taak van lokale Arabische sterke mannen, die zich ertoe verbonden de Joodse kolonisten te beschermen door hun mannen uit te sturen om het Joodse leven en eigendom te bewaken.

Bar Giora

De immigranten van de Tweede Aliyah waren kritisch over de vroege kolonisten en waren zich terdege bewust van de gevaren die verbonden waren van het in dienst hebben van niet-joodse wachters. 

Op initiatief van Yisrael Shohat kwamen in Jaffa in 1907 tien mannen samen (minyan) met als doel het recht te verwerven om te werken en de nederzettingen te bewaken en om Joodse nederzettingen in nieuwe gebieden te ontwikkelen.

Onder hen bevonden zich Yitzhak Ben Zvi, Zvi Becker, Israel Giladi, Yehezkiel Hankin, Yehezkiel Nisanov, Israel Shohat en Alexander Zeid. Samen stichtten een geheim genootschap genaamd Bar- Giora (genoemd naar Simeon Bar Giora, de Joodse militaire leider in de oorlog tegen Rome, (66-70 CE).

Het grondbeginsel van de groep luidde: 

“Er is geen verlossing voor onze natie in ons thuisland tenzij ieder van ons met zijn handen werkt en zelf opstaat om zijn eer en zijn bestaan ​​op te eisen… en op de vlag staat geschreven: ‘In bloed en vuur is Juda gevallen en in bloed en vuur zal Juda weder opstaan.

De leden van Bar Giora kregen de verantwoordelijkheid voor de bescherming van Sejera (Ilaniyah) en, in 1908, van Mesha (Kefar Tavor). In 1909 fuseerde Bar Giora met de nieuwe verdedigingsorganisatie Hashomer.

De Joodse milities van de Hashomer

Hashomer

De Hashomer (Gilde van de Wakers) werd opgericht in 1909 als een zelfverdediging organisatie door leden van de tweede golf van de immigratie naar Eretz Israël. De oprichters hadden pogroms in Rusland meegemaakt en waren vastbesloten dat Joden in Eretz Israël effectiever zouden zijn in het verdedigen van zichzelf. 

Hashomer nam geleidelijk de bewakingstaken over in Galilea, Samaria en Judea. Toen het Joods Nationaal Fonds land kocht in de Jizreël-vallei , werd besloten om leden van Hashomer in dienst te nemen om het gebied te beschermen tegen mogelijke aanvallen van naburige Arabieren.

Leden van de Hashomer zagen zichzelf als de kern van een toekomstig Joods leger, maar op geen enkel moment groeide de organisatie verder dan honderd leden. Na verloop van tijd werd de economische basis van de organisatie als te zwak beschouwd en werd besloten dat hun leden zich op het land moesten vestigen en de grond bewerken. 

De eerste dergelijke nederzetting was Tel Adashim, opgericht in 1913, gevolgd door Kfar Giladi in 1916, en twee jaar later door Tel Hai. Hashomer werd formeel ontbonden na de oprichting van de Haganah in 1920.

1948, tijdens de Israëlische Onafhankelijkheidsoorlog. Alle jonge mensen, zowel mannen als vrouwen, krijgen een basisopleiding. Op deze iconische foto is een jonge vrouw te van de Joodse paramilitaire Haganah waar ze leert een handgranaat te gebruiken [beeldbron: David Rubinger – bron]

Haganah

De Haganah was de ondergrondse militaire organisatie van de yishuv in Eretz Yisrael van 1920 tot 1948. De Arabische rellen in 1920 en 1921 versterkten de mening dat het onmogelijk was om op de Britse autoriteiten te vertrouwen en dat de yishuv een volledig onafhankelijke verdedigingsmacht moest creëren vrij van buitenlandse autoriteit. In juni 1920 werd de Haganah gesticht.

Gedurende de eerste negen jaar van haar bestaan ​​was de Haganah een losse organisatie van lokale verdedigingsgroepen in de grote steden en in verschillende nederzettingen. De Arabische rellen in 1929 zorgden voor een complete verandering in de status van de Haganah.

Beroemde leden van de Haganah waren bijvoorbeeld David Ben-Gurion, Yitzhak Rabin, Ariel Sharon, Rehavam Ze’evi, Dov Hoz, Moshe Dayan, Yigal Allon en Dr. Ruth Westheimer.

  • Het werd een grote organisatie die bijna alle jongeren en volwassenen in de nederzettingen omvatte, evenals enkele duizenden leden uit elk van de steden.
  • Het startte een uitgebreid opleidingsprogramma voor zijn leden, organiseerde opleidingen voor officieren;
  • Gevestigde centrale wapendepots waar een continue stroom van lichte wapens uit Europa stroomde.
  • Tegelijkertijd werd de basis gelegd voor de ondergrondse productie van wapens.

Tijdens 1936-1939, de jaren van de ;Arabische Opstand, waren de jaren waarin de Haganah volwassen werd en zich ontwikkelde van een militie tot een militaire organisaatie. Hoewel de Britse regering de organisatie niet officieel erkende, werkten de Britse veiligheidstroepen eraan mee door burgermilities op te richten. In de zomer van 1938 werden Special Night Squads – SNS opgericht, onder leiding van kapitein Orde Wingate.

Homa umigdal aka het Toren & Palissade Concept. Tussen 1936 en 1939 tijdens de Arabische Revolte werden in het holst van de nacht in zeven haasten zowat 45 Joodse ‘nederzettingen’ opgetrokken bestaande uit een houten omheining en wachttoren om aanvallende arabieren tijdig te spotten [beeldbron: screenshot YouTube]

Tijdens de jaren van de rellen beschermden de Haganah de vestiging van meer dan 50 nieuwe nederzettingen in een nieuw deel van het land (zie Homa Umigdal – Palissade en Wachttoren-nederzettingen).

Als gevolg van het antizionistische beleid van de Britse regering, zoals verwoord in het Witboek van 1939, steunde de Haganah illegale immigratie en organiseerde ze demonstraties tegen het Britse antizionistische beleid.

Het White Paper van 1939 werd opgesteld door de Britse regering geleid door Neville Chamberlain. In volle Holocaustperiode besloot Chamberlain om de Joodse immigratie te beperken tot 75.000 voor een maximale periode van vijf jaar en oordeelde dat verdere immigratie verder zou worden bepaald door de Arabische meerderheid. In 1944 waren slechts 51.000 van de 75.000 verstrekte immigratiecertificaten gebruikt terwijl miljoenen Joden werden afgeslacht door nazi-Duitsland. Nadien stelden de Britten voor om de immigratie van Joden door te laten gaan na de sluitingsdatum van 1944, met een snelheid van 1.500 per maand, totdat het resterende quotum was vervuld. Van december 1945 tot het einde van 1948 van het mandaat werden er elke maand 1500 extra certificaten voor Joodse immigranten toegekend. De Joden zullen nooit de harteloosheid van de Britten vergeven.

De Tweede Wereldoorlog

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog kwam de Haganah voor nieuwe problemen te staan. Het leidde een beweging van vrijwilligers, waaruit Joodse eenheden werden gevormd voor dienst in het Britse leger met o.a. de vorming van de Joodse Brigade.

Het werkte ook samen met Britse inlichtingendiensten en stuurde zijn personeel op verschillende commando-missies in het Midden-Oosten. Een ander voorbeeld van deze samenwerking was het droppen van 32 Joodse parachutisten in 1943-44 achter vijandelijke linies in de Balkan, Hongarije en Slowakije (zie ook Hannah Szenesh, Enzo Sereni, Havivah Reik).

Tegelijkertijd heeft de Haganah tijdens de oorlog haar onafhankelijkheid verder versterkt. Er werd een systematisch opleidingsprogramma opgezet voor de jeugd van het land. In 1941 ontstond het eerste gemobiliseerde regiment van de Haganah, de Palmach.

Toen aan het einde van de oorlog duidelijk werd dat de Britse regering niet van plan was haar anti-zionistische beleid te wijzigen, begon de Haganah een open, georganiseerde strijd tegen de Britse verplichte heerschappij in het kader van een verenigde joodse verzetsbeweging, bestaande uit de Haganah, Irgun Zevai Le’umi-Etzel en Lohamei Herut Yisrael- Lehi.

In zijn meest spectaculaire operatie saboteerden de gecombineerde strijdkrachten de Britse spoorwegen overal in Palestina tijdens de “Nacht van de Spoorwegen“.

In de eerste gezamenlijke inspanning tussen de Haganah, de Irgun en Lehi werden spoorlijnen in heel Palestina opgeblazen. Deze vereniging werd genoemd Tnuat HaMeri Ha’ivri (The Hebrew (Joodse) Resistance Movement.

De Haganah saboteerde spoorlijnen op 153 plaatsen in het hele land. De eenheid Irgun-Lehi, onder bevel van Eitan Livni, viel het centraal station van Lydda (Lod) aan. In aanvulling op de spoorwegen, de Palmach‘s marine-eenheid, de Palyam, zonk drie Britse guard boten twee in Haifa en één in Jaffa. Deze boten waren betrokken bij het voorkomen van illegale immigratie

De beweging omvatte twee vertegenwoordigers van de Haganah (Yisrael Galili en Moshe Sneh), een Irgun-afgevaardigde (Menachem Begin) en een Lehi-afgevaardigde (Nathan Yellin-Mor). Alle operaties werden geautoriseerd door het Haganah-commando, dat het vetorecht had op basis van strategische of politieke overwegingen.

De Haganah functioneerde niet alleen in Palestina. Het had vestigingen in andere delen van de wereld, waaronder de Verenigde Staten, Polen, Duitsland, Italië, Frankrijk en Marokko. De activiteiten van de Haganah in de Verenigde Staten trokken de aandacht van de FBI, die zich zorgen maakte over de mogelijke schending van Amerikaanse wetten.

Officieren leidden tienduizenden nieuwe immigrantenrekruten op in trainingskampen in Europa en Noord-Afrika, zelfs voordat ze naar Israël emigreerden, waaronder veel overlevenden van de Holocaust. Er werden ook Haganah-takken opgericht in Joodse DP-kampen [ontheemden] in Europa. Officieren rekruteerden ook duizenden vrijwilligers uit West-Europa, Noord-Amerika en Zuid-Afrika.

Mossad L’Aliyah Bet

Het schip ‘The Jewish State‘ , georganiseerd door de Haganah, meert aan de vrachtsteiger in de haven van Haifa op 3 oktober 1947. Dit schip wordt ook ‘Medinat Yehudim‘ genoemd. Britse soldaten van de Airborne Division gaan aan boord van het schip om iedereen te arresteren en te interneren. Op de achtergrond is het schip ‘Geulah‘ of ‘Verlossing’ te zien, dat op deze dag nog 1500 andere illegale immigranten bracht. [beeldbron: AP/Middle East Facts]

“Illegale” immigratie werd georganiseerd door de Mossad L’aliyah Bet, een tak van de Haganah. De Palyam, een marinetak van de Palmach, kreeg de verantwoordelijkheid om de schepen te leiden en te besturen. Tussen 1945 en 1948 voeren 66 clandestiene immigrantenschepen met 70.000 immigranten naar Eretz Yisrael.

Haganah-agenten kochten grote hoeveelheden wapens uit de Verenigde Staten, West-Europa en Tsjechoslowakije en stuurden ze naar Palestina. De groep richtte ook een wapenindustrie op, TAAS. Aan de vooravond van de onafhankelijkheid bezat TAAS 46 fabrieken die machinepistolen, mortieren, granaten, kogels en explosieven maakten.

In het voorjaar van 1947 nam David Ben-Gurion het op zich om het algemene beleid van de Haganah te leiden, vooral als voorbereiding op de naderende Arabische aanval. Op 26 mei 1948 besloot de Voorlopige Regering van Israël om de Haganah om te vormen tot het reguliere leger van de staat, genaamd “Zeva Haganah Le-Yisrael” – de Israel Defense Forces.

Tussen 1920 en april 1949 werden 5.151 leden van de Haganah gedood, van wie 3.952 stierven tijdens de oorlog van 1948. Op 31 mei 1948, als onderdeel van de orde van de dag tot oprichting van de IDF, zei David Ben-Gurion:

“Met de oprichting van de staat Israël kwam de Haganah uit de ondergrondse om een ​​regulier leger te worden. Zowel de yishuv als het Joodse volk zijn veel dank verschuldigd aan de Haganah voor zijn bijdrage tijdens de verschillende fasen van zijn bestaan ​​en ontwikkeling… In de kronieken van het volk van Israël zal de sage van de Haganah schitteren met pracht en majesteit die eeuwig zal nooit verduisteren.”

Tegenwoordig is het mogelijk om meer te leren in het Haganah Museum in Tel Aviv.

Haïfa, 13 april 1947. Het schip  de ‘Theodor Herzl’, zo genoemd naar de ‘Vader van het Zionisme’, dat op 2 april 1947 was vertrokken vanuit de Franse haven Sète met aan boord 2.641 overlevenden van de Holocaust, legt aan in de haven van Haifa nadat het schip op volle zee werd geënterd door mariniers van het Britse bezettingsleger. De Joden werden na hevig verzet, waarbij drie Joden werden gedood en 27 anderen gewond, gearresteerd en opgesloten. De gewonden en de zieken werden opgesloten in het Atlit detentiekamp nabij Haifa en alle anderen gedeporteerd naar het eiland Cyprus en opgesloten in Britse kampen. Het spandoek leest: “De Duitsers hebben onze families en huizen verwoest. Verwoesten jullie niet onze hoop!” [beeldbron: Palyam & Aliya Bet website]

Bronnen:

  • naar een artikelThe Jewish Defense Organizations” op de site van The Jewish Virtual Library (JVL)