Ontsnapte gevangenen van Gilboa: de ‘sheriff’ van Jenin en de ‘emir’ van de Islamitische Jihad

Zakaria Zubeidi (AMB/Al Fatah van Yasser Arafat en Mahmoud Abbas)

PIJ en andere Palestijnse terreurgroepen, waaronder Hamas en de regerende Fatah-factie, verwelkomden de ontsnapping van de ‘helden’ uit de gevangenis.

Zakaria Zubeidi, een van de zes Palestijnse gevangenen die ontsnapten uit de Gilboa-gevangenis in het noorden van Israël, was een van de ‘symbolen’ van de Tweede Intifada, die in september 2000 uitbrak.

De vijf andere vluchters, allemaal leden van de Palestijnse Islamitische Jihad (PIJ), zijn minder bekend bij het Palestijnse en Israëlische publiek. Maar alle zes de mannen waren direct en indirect betrokken bij een reeks terroristische aanslagen tegen Israëli’s. 

De ‘sheriff’ van Jenin

Zubeidi, die zichzelf ooit een vredesactivist noemde, stond bekend om zijn nauwe betrekkingen met verschillende Israëli’s, waaronder journalisten die verslag deden van Palestijnse aangelegenheden. Hij belde regelmatig enkele journalisten om hen te informeren over de laatste ontwikkelingen in de Jenin-streek of om hen uit te nodigen om hem en zijn vrienden te interviewen. 

Zijn moeder en broer werden naar verluidt gedood bij afzonderlijke incidenten waarbij IDF-soldaten betrokken waren die het vluchtelingenkamp Jenin , waar het gezin woont, overvallen. De 45-jarige werd een van de leiders van Fatah’s gewapende vleugel, de Aqsa Martelarenbrigades (AMB) in het kamp en het Jenin-gebied, jaren nadat hij was gerekruteerd voor de veiligheidstroepen van de Palestijnse Autoriteit. 

Hij en zijn mannen stonden bekend om het opleggen van een schrikbewind en intimidatie van veel Palestijnen in het Jenin-gebied, vooral zakenlieden en kooplieden die werden gedwongen om beschermingsgeld te betalen aan de Fatah-gangsters.

Zubeidi’s activiteiten met de brigades brachten hem vaak op ramkoers, niet alleen met Israël, maar ook met het politieke en veiligheidsinstituut van de PA. 

Sommige Palestijnen en westerse journalisten noemden Zubeidi destijds de “Sheriff van Jenin” omdat de gewapende groep die hij leidde als invloedrijker werd beschouwd dan de PA. Hij was ook lid van de Fatah Revolutionaire Raad, een belangrijk besluitvormend orgaan van de factie onder leiding van PA-president Mahmoud Abbas. 

Volgens Palestijnse en Israëlische bronnen heeft Zubeidi ten minste vier moordpogingen van Israël overleefd. Hoewel hij door Israël werd gezocht vanwege zijn betrokkenheid bij een reeks terroristische aanslagen, werd Zubeidi in 2007 opgenomen in een amnestie die werd aangeboden aan leden van de Aqsa Martelarenbrigades (AMB). 

De amnestie werd naar verluidt een paar jaar later ingetrokken nadat duidelijk werd dat hij het pad van het terrorisme niet had verlaten. Kort na de amnestie werd hij door de Israëlisch-Arabische filmmaker Juliano Mer-Khamis ingehuurd als directeur van het Freedom Theatre in het vluchtelingenkamp Jenin. 

Op 4 april 2011 werd Mer-Khamis vermoord door een gemaskerde schutter in Jenin. De moordenaar werd nooit gepakt, hoewel sommige Palestijnen geloven dat Zubeidi in verband werd gebracht met de moord. 

In een aantal interviews beweerde Zubeidi dat hij geen volledige gratie van Israël had gekregen. Hij beschuldigde de PA van liegen tegen hem en zocht onderdak in het hoofdkwartier van de Palestijnse veiligheidstroepen in Jenin om te voorkomen dat hij door de IDF werd gevangengenomen.

In februari 2019 werd hij gearresteerd door de IDF en beschuldigd van het uitvoeren van ten minste twee schietaanvallen op burgerbussen op de Westelijke Jordaanoever.

De ‘emir’ van de Islamitische Jihad

De andere voortvluchtige Palestijnen zijn leden van de terreurgroep Islamitische Jihad, allemaal uit het Jenin-gebied.

Eham Kamamji, 35, uit Kufr Dan, heeft in 2006 de 18-jarige Israëlische student Eliyahu Asheri vermoord die afkomstig was uit de nederzetting Itamar op de Westelijke Jordaanoever.

Kamamji heeft, samen met twee handlangers, Asheri ontvoerd en door het hoofd geschoten. Naar verluidt bekende Kamamji de misdaden voor de rechtbank en uitte hij zijn trots voor de moord.

De tiener die ik vermoordde was geen jongen. Hij studeerde aan een militaire school van de Israëlische luchtmacht. Ik zal niet de eerste noch de laatste zijn, zolang de bezetting voortduurt“, meldde The Jerusalem Post tijdens zijn hoorzitting in 2007.

De broers Al-Arida – Mahmoud, 46 en Mohammad, 39 – werden in 1996 en 2002 gearresteerd voor terreurmisdrijven. Beide broers, afkomstig uit Arraba bij Jenin, zitten momenteel levenslange gevangenisstraffen uit en zijn belijdende leden van de Islamitische Jihad. Een verklaring van PIJ beschreef Mahmoud als de “Emir van de Palestijnse Islamitische Jihad-gevangenen in de Gilboa-gevangenis.

Yaqoub Qadiri, 49, werd gearresteerd voor het plannen van terreuraanslagen tegen Israëli’s, evenals voor zijn lidmaatschap van de Islamitische Jihad. Volgens de Israëlische militaire wet is lidmaatschap van een terreurgroep op zich al een strafbaar feit waarop jaren gevangenisstraf staat.

De zesde en laatste gedetineerde, Islamitische Jihad-lid Munadil Nafayat, 26, komt uit de stad Yaabad op de Westelijke Jordaanoever, in de buurt van Jenin. Nafayat was, in tegenstelling tot zijn medevluchtelingen, niet beschuldigd van een misdrijf. In plaats daarvan werd hij vastgehouden onder de praktijk van Israël van administratieve detentie, waardoor het verdachten kan opsluiten zonder aanklacht in te dienen voor veiligheidsdoeleinden.

Administratieve detentie is legaal volgens het internationaal recht, dat de noodzaak ervan in extreme situaties erkent. Niettemin beweren mensenrechtenorganisaties dat Israël het misbruikt; de praktijk wordt meestal gebruikt tegen Palestijnen die verdacht worden van terrorisme.

Nafayats huidige verblijf in de Israëlische gevangenis begon in 2019. Maar hij had eerder in administratieve detentie gezeten, waaronder een periode van vier maanden in 2015, volgens berichten in de Palestijnse media.

Felicitaties van de terreurgroepen

PIJ en andere Palestijnse groeperingen, waaronder Hamas en de regerende Fatah-factie, verwelkomden de ontsnapping van de ‘helden’ uit de gevangenis:

In het licht van deze grote heroïsche operatie bevestigen we het volgende. Ten eerste: we groeten de zes heldhaftige gevangenen die met hun nagels de aarde hebben uitgegraven om de duisternis van de cellen te verdrijven, en daarmee de illusies te verdrijven van de vijand die opschept over zijn krachtige veiligheidsmaatregelen en de sterkte van zijn vestingwerken. Ten tweede: Het proces van het verkrijgen van vrijheid vormde een grote heldhaftige daad en veroorzaakte een ernstige schok voor het zionistische veiligheidssysteem. Deze operatie zal worden toegevoegd aan het heroïsche record van ons Palestijnse volk.”

Hamas-woordvoerder Fawzi Barhoum zei dat de ontsnapping van de gevangenen uit de Gilboa-gevangenis een “moedige en heroïsche daad is, en een echte uitdaging voor het Israëlische veiligheidssysteem.“

Als een aantal Palestijnse gevangenen in de gevangenissen van de zionistische bezetting hun vrijheid hebben weten te bemachtigen, ondanks alle veiligheidsprocedures en complicaties, is dat een heroïsche en moedige daad en een overwinning voor de wil en vastberadenheid van onze heroïsche gevangenen – en een echte uitdaging voor het zionistische veiligheidssysteem, dat beweert het beste ter wereld te zijn”, zei Barhoum.

Verschillende Fatah-functionarissen en activisten prezen ook de ontsnapping van de zes gevangenen. “We groeten Zakaria Zubeidi, lid van de Fatah Revolutionaire Raad, en zijn medegevangenen die hun vrijheid hebben weggerukt uit de duisternis van de gevangenis en de onderdrukking van de cipier door de tunnel van vrijheid”, schreef de hoge Fatah-functionaris Monir al-Jaghoub op Twitter. “Moge God de helden beschermen.”

Bronnen:

  • naar een artikel van Khaled Abu Toameh “Gilboa Prison escapees: The ‘sheriff’ of Jenin and the ‘emir’ of Islamic Jihad” van 6 september 2021 op de site van The Jerusalem Post
  • naar een artikelTerror charges and life sentences: The 6 Palestinians who escaped Gilboa Prison” van 6 september 2021 op de site van The Times of Israel
  • een artikel op deze blogKlopjacht aan de gang in Israël op zes ontsnapte Palestijnse terroristen” van 6 september 2021