Worden Judea & Samaria, aka de ‘West Bank’, het nieuwe Afghanistan?

Schermutselingen tussen het Israëlische leger en Palestijnen in de stad Hebron op de Westelijke Jordaanoever op 12 mei 2021 [beeldbron: Wisam Hashlamoun/Flash90]

De VS besteedden vele jaren aan het trainen en uitrusten van het Afghaanse nationale leger, en toch viel het in elkaar als een kaartenhuis voor de strijdkrachten van de Taliban, en de soldaten verwisselden snel hun militaire uitrusting voor burgerkleding.

Ze hadden niet de “wil om te vechten” voor hun land, zei president Joe Biden in zijn toespraak op 16 augustus toen duizenden wanhopige Afghanen naar de internationale luchthaven Hamid Karzai in Kabul vluchtten.

Hoe groot is de kans dat het Afghaanse scenario zich herhaalt in Judea & Samaria, aka de Westelijke Jordaanoever, waar de regering van de Palestijnse Autoriteit steeds minder populair wordt, de economische omstandigheden erbarmelijk zijn en de publieke onvrede groeit?

In juni, een paar weken nadat de meest recente oorlog in Gaza was geëindigd, vond een opiniepeiling op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook door het Palestijnse Centrum voor Beleids- en Onderzoeksonderzoek, geleid door Dr. Khalil Shikaki, een sterke stijging van het aantal de populariteit van Hamas.

Drieënvijftig procent van de respondenten zei dat “Hamas het meest verdient om het Palestijnse volk te vertegenwoordigen en te leiden.” Slechts 14% geeft de voorkeur aan de rivaliserende Fatah-partij, geleid door PA-president en Fatah-voorzitter Mahmoud Abbas.

Toen kwam de moord op 24 juni op Nizar Banat , een politieke activist uit Hebron, door toedoen van PA-veiligheidstroepen. Ongekende demonstraties schokten Palestijnse steden. Gezien de aanhoudende economische crisis, het begrotingstekort en de afnemende internationale hulp, leek de situatie ter plaatse snel uit de hand te lopen.

De nieuwe Israëlische regering begreep de uitdaging snel. Het verhoogde het aantal toegangsvergunningen tot Israël voor Palestijnse arbeiders en hervatte de directe banden met Abbas, om economische ineenstorting te voorkomen en meer veiligheidssamenwerking te bevorderen.

Het is nog onduidelijk of deze maatregelen effectief zullen zijn en de crisis zullen voorkomen. De grote vraag blijft: wat zal er met de PA gebeuren als Israël ervoor kiest om niet betrokken te raken als het erop aankomt? Zouden de Palestijnse veiligheidsdiensten hun leiders kunnen verdedigen tegen hun rivalen – Hamas en andere Palestijnse facties – als Israël zich zou terugtrekken uit de Westelijke Jordaanoever zoals de VS deden uit Afghanistan?

Kolonel (res.) Udi Evental, een expert op het gebied van het Midden-Oosten die beleidsplanning doceert aan het Interdisciplinair Centrum Herzliya’s Instituut voor Beleid en Strategie, gelooft dat het resultaat vergelijkbaar zou zijn met wat er gebeurde in Gaza, waar Hamas de macht greep in een militaire coup terug in 2007.

Als IDF de Westelijke Jordaanoever zou verlaten, bijvoorbeeld in het kader van het implementeren van de tweestatenoplossing, is het duidelijk dat dit zou kunnen gebeuren, zoals het al vele malen eerder op verschillende plaatsen is gebeurd“, vertelde Evental aan The Media Line.

Tijdens de jaren ’90, na Oslo, trok Israël zich terug uit Gaza, Hebron en Jericho, en in slechts een paar jaar tijd werd daar een breed terroristennetwerk opgericht, ondanks de beloften van de Palestijnse leiders dat ze het niet zouden toestaan“, vervolgde hij. “Uiteindelijk keerde de IDF terug naar de Palestijnse steden [op de Westelijke Jordaanoever], de scheidingsmuur werd opgetrokken en het kostte ons nog een paar jaar om de terroristische nesten daar ‘op te ruimen’; anders zou Israël ook het doelwit zijn van raketvuur vanuit deze gebieden.

Evental gebruikte een grafiek (geproduceerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken) om zijn punt te illustreren. De grafiek toont een scherpe daling in terroristische activiteiten en het aantal vermoorde Israëli’s na Operatie Defensive Shield – het offensief van de IDF in de zes grootste steden op de Westelijke Jordaanoever tijdens de Tweede Intifada – van 451 in 2002 tot 30 in 2006.

Hij vervolgde dat in zowel Irak als Libanon de door Amerika opgeleide of gefinancierde troepen niet bereid waren om tegen de islamisten te vechten. “Strijdkrachten met een religieuze ijver en agenda slagen erin de veel grotere en goed uitgeruste legers te verslaan”, zei Evental.

In 2014 wisten ISIS-bendes Mosul en grote delen van Noord-Irak te veroveren en dreigden ze Bagdad in te nemen. Samenwerking tussen de Amerikaanse luchtmacht en de sjiitische militie Al-Hashd al-Shaabi (ook bekend als de Popular Mobilization Forces) was nodig om Mosul en de rest van de bezette gebieden te bevrijden. CNN meldde destijds dat in plaats van tegen ISIS te vechten, Iraakse soldaten en politie hun posten ontvluchtten en wapens en uniformen achter zich lieten.

Ook in Gaza kon Hamas, een islamistische beweging die brede steun van de bevolking genoot, in de zomer van 2007 binnen een week de controle overnemen, hoewel daar duizenden PA-beveiligingspersoneel werd ingezet.

Het Afghanistan-scenario

Nidal Fuqaha, hoofd van de Palestijnse Vredescoalitie en steunt de tweestatenoplossing, gelooft dat de Westelijke Jordaanoever verre van dat scenario is. “Ik denk niet dat er vandaag een echte veiligheidsdreiging is voor de PA. De PA heeft geen hulp nodig op het gebied van veiligheid, maar Israël zou zich moeten inspannen om het leven van de Palestijnen gemakkelijker te maken“, vertelde Fuqaha aan The Media Line.

Ik verwelkom de ontmoeting tussen [Israëlische minister van Defensie] Benny Gantz en president Abbas [in Ramallah afgelopen zondagavond], het ondersteunt de stabiliteit en geeft ons enige zekerheid over de toekomst“, vervolgde hij. “Het probleem van vandaag is vooral financieel – de EU lijkt niet op regelmatige basis [hulp] te betalen, dus er is een tekort.

Fuqaha is van mening dat dialoog tussen verschillende delen van de Palestijnse samenleving nog steeds mogelijk is en dat de PA in dit verband nieuwe initiatieven moet presenteren.

Voormalig Knesset-lid Talab El-Sana, die nauwe betrekkingen onderhoudt met de PA-leiding, is van mening dat de Palestijnse veiligheidstroepen goed zijn voorbereid en in staat zijn om de stabiliteit op de Westelijke Jordaanoever te waarborgen zonder enige hulp van Israël.

De IDF is niet aanwezig in Palestijnse steden; de verantwoordelijkheid voor het handhaven van de veiligheid daar ligt in ieder geval in Palestijnse handen. Het Afghanistan-scenario is belangrijk omdat het bewijst dat je mensen niet iets kunt opdringen, omdat het zal mislukken. De Afghaanse marionettenregering was niet levensvatbaar, terwijl de PA-regering door het volk werd gekozen en nog steeds steun heeft”, vertelde hij aan The Media Line.

“Er is zeker kritiek, maar het meeste is het gevolg van het onvermogen van de PA om een ​​vreedzame oplossing te bevorderen die de Palestijnen in staat zal stellen hun staat te vestigen”, zei El-Sana.

Veel jonge Palestijnen die deze zomer hebben deelgenomen aan de wijdverbreide demonstraties tegen de PA in Hebron, Ramallah, Nablus en andere steden zouden het daar niet mee eens zijn, aangezien de laatste keer dat er presidentsverkiezingen in de PA plaatsvonden 16 jaar geleden was, en Abbas de stemming die was gepland voor onbepaalde tijd uitstelde voor juli dit jaar.

Momenteel is de kans dat de IDF zich eenzijdig of als gevolg van onderhandelingen terugtrekt uit de Westelijke Jordaanoever nihil. De laatste keer dat Israëlisch-Palestijnse onderhandelingen plaatsvonden was in 2014, en de Israëlische premier Naftali Bennett en de minister van Buitenlandse Zaken Yair Lapid hebben duidelijk gemaakt dat alle communicatie met de PA zal draaien om economische en veiligheidskwesties.

En toch zijn de kansen op interne onrust op de Westelijke Jordaanoever, die gevaarlijk is voor zowel de PA als Israël, aanzienlijk. De situatie in veel Palestijnse vluchtelingenkampen is onstabiel, het vertrouwen in de PA-regering is ongekend laag en de economische crisis is nijpend.

De Westelijke Jordaanoever is geen Afghanistan, en Israël is geen ver vreemd land dat zich gemakkelijk van het toneel kan verwijderen. Zelfs in het geval van een diepe crisis op de Westelijke Jordaanoever, als en wanneer de huidige status-quo ten einde komt, zal de situatie zich hoogstwaarschijnlijk anders ontwikkelen.

De Palestijnen en Israëli’s zijn verdeeld over de vraag of de veiligheidstroepen van de PA in staat zouden zijn hun wapens vast te houden en in hun eentje tegen Hamas te vechten. Voorlopig is het echter vooral een theoretische discussie, aangezien de IDF niet snel vertrekt.

Hierboven Taliban en onder Hamas – geen enkel verschil

Bronnen:

  • naar een artikel van Ksenia Svetlova “Will the West Bank become the new Afghanistan? – analysis” van 31 augustus 2021 op de site van The Jerusalem Post