Een door de nazi’s geroofd kunstwerk van Franz Marc keert terug naar de erfgenamen van een joodse bankier

De stad Düsseldorf heeft ermee ingestemd om deze week een expressionistisch schilderij met een geschatte waarde van $ 18 miljoen terug te geven aan de erfgenamen van de oorspronkelijke Joodse eigenaar. Dit zou een precedent kunnen scheppen voor Duitse restitutieclaims.

Kurt Grawi, een joodse zakenman en kunstverzamelaar, kocht Die Füchse van de Duitse expressionist Franz Marc in 1928. De zaken en eigendommen van de bankier en ondernemer werden na 1935 met geweld ontbonden of overgedragen aan niet-joodse eigenaren. In 1938 zat hij enkele weken gevangen in het concentratiekamp Sachsenhausen, waarna hij besloot om te vluchten.

Volgens advocaten van de familie mocht Grawi toen hij vluchtte alleen een koffer en een handvol Reichsmarks meenemen. Maar zijn schilderij Die Füchse van de Duitse expressionistische pionier Franz Marc werd het land uit gesmokkeld, waarschijnlijk met de hulp van vrienden.

Eind 1939 ontsnapte Grawi via België naar Santiago de Chile. Hij was tegen die tijd berooid en afhankelijk van vrienden om zijn reis vanuit Brussel te financieren, meldt het adviespanel. Grawi schreef in 1939 dat hij van plan was het te verkopen om de kosten van zijn emigratie te dekken. Dat deed hij in 1940 in New York; hij stierf vier jaar later aan kanker. 

De nazi’s beschouwden de werken van de schilder Franz Marc als ‘Entartete Kunst’ (gedegenereerde kunst) en vernietigden massaal schilderijen, etsen, beeldhouwwerken van kunstenaars die niet in de smaak vielen van Adolf Hitler, Hermann Göring en Joseph Goebbels.

In 1962 stak het werk opnieuw de oceaan over, toen de nieuwe eigenaar het schonk aan het kunstmuseum Kunstpalast in Düsseldorf. De Duitse Adviescommissie voor de teruggave van gestolen cultuurgoed uit het nazi-tijdperk heeft doorgaans geen zaken behandeld waarin een kunstwerk buiten Duitsland van eigenaar is veranderd. 

Maar met een tweederde meerderheid adviseerde de commissie om het schilderij terug te geven aan de erfgenamen, en zei dat het niet uitmaakte dat de verkoop buiten het Derde Rijk plaatsvond, omdat Grawi zijn kostbare bezit niet zou hebben verkocht als hij niet was vervolgd door de nazi’s.

Donderdag kwam de gemeenteraad van Düsseldorf in een besloten zitting overeen om het schilderij terug te geven aan de erfgenamen, zonder bezwaar en met één onthouding: de extreemrechtse Alternative for Germany-partij, of AfD.

Het besluit kan een precedent scheppen waardoor cultuurgoederen die in het buitenland zijn verkocht, kunnen worden teruggegeven op grond van de Washington Principles, een overeenkomst uit 1998 met Duitsland die normen vastlegde om te bepalen of eigendommen werden geplunderd of onder dwang verkocht.

Markus Stoetzel, een in Duitsland gevestigde advocaat van de erfgenamen, vertelde aan de Jewish Telegraphic Agency:

Het item hoeft niet spectaculair te zijn. Het is niet altijd een schilderij van Franz Marc. Het kan een boek zijn of een meubelstuk dat een connectie heeft met het verleden, met wat ze zijn kwijtgeraakt. Je kunt alleen maar hopen dat dit aanmoedigend is voor andere partijen en landen om naar voren te komen.

Schilderij ‘Die Füchse‘ (De Vossen) uit 1913 geschilderd door de Duitse expressionistische schilder Franz Marc (1880–1916)

Bronnen:

  • naar een artikel van Catherine Hickley “German Nazi-looted art panel recommends return of Franz Marc’s Foxes to heirs of Jewish banker” van 26 maart 2021 op de site van The Art Newspaper
  • naar een artikel van Toby Axelrod “In precedent-setting case, German city to return painting to heirs of Jewish businessman who was once in concentration camp” van 30 april 2021 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)

Een gedachte over “Een door de nazi’s geroofd kunstwerk van Franz Marc keert terug naar de erfgenamen van een joodse bankier

  1. En de Joden zijn de geldwolven!

    Er blijken in Zwitserland, onder de Bahnhofstrasse/Zurich, nog kluizen vol geroofd goud & kunst te zijn opgeslagen……volgens een oud medewerkster van een van de Zwitserse banken.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.