De voortdurende vernietiging van de Joodse wijk van Boedapest

Plaatje hierboven: De Joodse Orthodoxe synagoge Kazinczystraat in het oude Joodse kwartier van Boedapest, hoofdstad van Hongarije. De synagoge werd gebouwd in 1912 en zwaar beschadigd tijdens WOII. Na de oorlog werd deze weer heropgebouwd. De synagoge wordt gebruikt door de orthodox-joodse gemeenschap van Boedapest [beeldbron: Budapest by Locals]

Een paar dagen geleden verspreidde het nieuws dat een van de oudste huizen in de Joodse wijk van Boedapest binnenkort zal worden gesloopt zich als een lopend vuurtje op sociale media, wat tot verontwaardiging leidde.

Het huis aan Kazinczy Street 55 zal met de grond gelijk worden gemaakt om plaats te maken voor een hotel van 5 verdiepingen van een bedrijf dat banden heeft met mensen met vrienden op hoge plaatsen.

Hoewel het huis architectonisch nogal onopvallend is, is het een van de laatste overblijfselen van hoe de joodse wijk eruitzag voor grootschalige bouwprojecten aan het einde van de 19e eeuw. Dit huisje was getuige van de neergang van de revolutie van 1849, de Tweede Wereldoorlog, de revolutie van 1956 en de verschrikkingen van het getto in 1944-45.

In 1834 kocht een man genaamd József Schneider het gebouw, dat op dat moment maar één verdieping had. Hier creëerde hij het kaartspel “Magyar Kártya” dat nog steeds populair is. Schneider besloot een aantal kaarten te illustreren met de figuur van Willem Tell, als symbool van de Hongaarse strijd voor onafhankelijkheid van de Habsburgers.

Tegen het einde van de 19e eeuw huisvestte het gebouw een modewinkel (plaatje hieronder) die toebehoorde aan Mór Rothauser, een verre verwant van de beroemde operazangeres Teréz Rothauser, die jarenlang speelde als onderdeel van de Koninklijke Opera van Berlijn voordat hij uiteindelijk werd vermoord in Theresienstadt tijdens de Holocaust.

In 1895 vestigde Cecília Fischer een bordeel in het huis, dat was uitgerust met stromend water en moderne toiletten, een primeur voor zo’n vestiging in Boedapest.

Tien jaar later kochten volgelingen van de theosofische beweging, opgericht door Helena Blavatsky, het gebouw. Deze esoterische beweging beïnvloedde enkele van de grootste geesten van het begin van de 20e eeuw, waaronder Thomas Edison, Alfred Russel Wallace, Vassily Kandinsky, Paul Gauguin, Arthur Conan Doyle en zelfs Maria Montessori. De discipelen van de beweging lieten hun symbool achter op de deur van het huis.

Nadat het was ontruimd door de aanhangers van de beweging, huisvestte het gebouw verschillende kleine bedrijven voordat het werd gekocht door de Joodse Tamás Wichmann, drievoudig Olympisch medaillewinnaar (plaatje hieronder).

Hij opende daar een beroemde taverne, die de regimewisseling van Hongarije in 1989 overleefde en al snel een legendarische ontmoetingsplaats werd voor de lokale bevolking. Geen enkel bord wees op het bestaan ​​van het etablissement, en de prijzen maakten het tot een verborgen juweeltje te midden van de tientallen bars die zich richten op de smaak (en budgetten) van toeristen.

Helaas maakte Tamás Wichmann in 2018 bekend dat hij zijn bedrijf moest sluiten nadat hij ernstig ziek was geworden. De olympisch kampioen, die in 2020 overleed, had de kwaliteit van leven in de wijk sterk verbeterd door een nieuwe speeltuin te financieren in plaats van een parkeerplaats naast zijn vestiging.

Toonaangevende Hongaarse nieuwsuitzendingen hebben onlangs gemeld dat aangrenzende en nabijgelegen kavels in Király Street, inclusief de speeltuin ontwikkeld door Wichmann, ook binnenkort zullen worden gesloopt. Deze huurkazernes, gebouwd in de eerste helft van de 19e eeuw, maken ook deel uit van de Joodse wijk van Boedapest, elk een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van de stad.

Plaatje hierboven: Het veel besproken Joodse huis aan Kazinczy Street 55 in het Joodse Kwartier van Boedapest dat met de sloop wordt bedreigd om plaats te maken voor een hotel van 5 verdiepingen [beeldbron: Wikimedia]

In 1891 opende een rijke joodse man genaamd Mór Ungerleider een café in Király Street 27. Vijf jaar later kwam hij op het idee om daar een film te vertonen – voor het eerst in Boedapest! Ungerleider begreep onmiddellijk dat films erg populair zouden worden, en hij bezat vervolgens een aantal theaters, waaronder de Royal-Apollo en de Apolló mozgó, de grootste bioscoop in Boedapest in de vroege jaren van de 20e eeuw. Samen met partners Lajos Weitzenfeld en Imre Roboz richtte Ungerleider het filmproductiebedrijf Főnix op, dat in de jaren twintig veel films produceerde.

Ondanks hun belang en de mobilisatie van veel lokale geschiedenis- en cultuurliefhebbers, lijkt de kans om deze historische monumenten van de sloop te redden klein. Het gebouw is gekocht door een bedrijf dat banden heeft met overheidsfunctionarissen, dat de begane grond aanvankelijk verhuurde aan een pizzeria. Op 23 december 2019 werd een bouwvergunning aangevraagd voor een hotel, dat werd goedgekeurd op 10 augustus 2020.

Het nieuws laat een bittere smaak achter bij degenen die getuige waren van een golf van verwoesting in de Joodse wijk tussen 2002 en 2010, toen de verdwijning van veel historische gebouwen plaatsvond nadat de gemeenteraad van de wijk de bescherming van historische monumenten aanzienlijk had verzwakt.

Activisten blijven zich inspannen om historische schatten te redden van vernietiging, aangezien talloze gebouwen die verband houden met de joodse en algemene geschiedenis van Budapester voortdurend worden bedreigd, waarbij de vooruitzichten op financiële winst helaas vaak zwaarder wegen dan het belang van het behoud van cultureel erfgoed.

UPDATE: Kort nadat dit artikel was gepubliceerd, kondigde de Hongaarse premier, na uitgebreide inspanningen van het maatschappelijk middenveld en de media, aan dat het gebouw aan de Kazinczy 55 zal worden geregistreerd als historisch monument en zal worden gered van de sloop. – wordt vervolgd.

Plaatje hierboven: Een historisch Joods ritueel bad (mikwe) daterend uit de 13e eeuw is onlangs opgegraven in de Várkert Bazaar, een neorenaissancistisch gebouwencomplex aan de voet van de Kasteelheuvel [beeldbron: Budapest by Locals]


Bronnen:

♦ naar een artikel van Vincent Vizkelety “The Continued Destruction of Budapest’s Jewish Quarter” van 12 januari 2021 op de site van The Librarians

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.