De Bijbel met en zonder Jezus: hoe Joden en christenen dezelfde verhalen anders lezen

Plaatje hierboven: Correctie van traditionele westerse voorstelling. Links de vermeende Jezus zoals hij wordt voorgesteld door de christen kerken, compleet ontdaan van zijn Joods orthodoxe origine. Het plaatje rechts lijkt meer correcter [beeldbron: Jewish Jesus Art Exhibit]

Voor christenen werd de geboorte van Jezus in een kribbe in Bethlehem twee millennia geleden niet alleen opgetekend in het Nieuwe Testament, maar ook eeuwen eerder geprofeteerd in delen van de Hebreeuwse Bijbel.

Het behoeft geen betoog dat de meeste Joodse lezers die passages van het Oude Testament anders bekijken. Een onlangs gepubliceerd boek, ‘De Bijbel met en zonder Jezus: hoe joden en christenen dezelfde verhalen anders lezen’, probeert enig inzicht te bieden in hoe twee religies zo’n ongelijksoortige interpretatie van dezelfde tekst kunnen hebben.

De twee co-auteurs van het boek – professoren Amy-Jill Levine van Vanderbilt University en Marc Zvi Brettler van Duke University – zijn Amerikaanse joden die zijn aangesloten bij de afdeling Joodse Studies. Levine is gespecialiseerd in het Nieuwe Testament en Brettler, die momenteel in Israël is gevestigd, richt zich op de Hebreeuwse Bijbel.

Zoals ze in een recent gezamenlijk Zoom-interview met The Times of Israel hebben uitgelegd, hopen ze dat hun nieuwe boek Joden en christenen kan helpen elkaar beter te begrijpen door te onderzoeken hoe elk geloof dezelfde geselecteerde passages van de Hebreeuwse Bijbel interpreteert:

We moedigen mensen niet aan om religieuze overtuigingen te veranderen. We moedigen mensen aan beide kanten van de kloof aan om het niet als zo’n kloof te zien, maar om deze teksten met de lenzen van iemand anders te bekijken.

Zelfde verhaal, andere uitleg
Levine en Brettler werken al geruime tijd samen aan dit onderwerp. In een eerder project hebben ze samen het ‘Joods Geannoteerd Nieuwe Testament’ bewerkt, dat voor het eerst werd gepubliceerd in 2011 en een tweede editie in 2017. Een foto van de auteurs die in 2019 een exemplaar van het boek aan paus Franciscus gaven, werd breed gedeeld in academische sociale media. Media kringen.

In de nasleep van het ‘Jewish Annotated New Testament ”, bleven de auteurs gevallen opmerken waarin joden en christenen zich niet bewust schijnen te zijn van de verschillende manieren waarop het geloof van anderen dezelfde delen van de Hebreeuwse Bijbel interpreteert. Dit inzicht bracht het paar ertoe te beseffen dat er nog een boek was dat ze moesten schrijven, zei Levine.

Hun nieuwe boek is opgebouwd rond delen van de Hebreeuwse Bijbel, of het Oude Testament, die Levine en Brettler identificeren als bijzonder populair onder christenen, beginnend bij Adam en Eva tot de term ‘Zoon des mensen’. “We kozen welke passages het meest bekend zouden zijn bij christelijke lezers door herhaald gebruik in het Nieuwe Testament”, zei Levine. “We wilden ook passages die het nuttigst zouden zijn voor Joodse lezers die niet bekend waren met het Nieuwe Testament.

In elk geval kijken de auteurs naar de interpretatie van de tekst in het christendom voordat ze ingaan op de interpretaties ervan onder joden. ‘We citeren de tekst en wat het doet op zijn specifieke [Nieuwe Testament] locatie – zoals het evangelie van Matteüs, van Marcus, de brief van Paulus aan de Romeinen, enzovoort’, zei Levine.

Vervolgens ‘gaan we zo goed mogelijk terug naar de details, hoe de tekst in zijn oorspronkelijke historische context werd begrepen’, en ook hoe deze door latere joodse uitleggers is begrepen, van de Dode-Zeerollen tot Josephus, tot Middeleeuwse commentatoren zoals de beroemde 11e-eeuwse bijbelse taalkundige Rashi [Rabbi Shlomo Yitzhaki] en Moses Maimonides.

“Voor elk hoofdstuk moesten we echt drie verschillende soorten onderzoek doen,” zei Brettler. “Wat de bijbelse tekst oorspronkelijk betekende, wat het betekende in het christendom en wat het betekende binnen het jodendom.” Hij merkte op dat “de Joodse interpretatie in het algemeen veel diffuser was dan de christelijke interpretatie. Het was moeilijk om veel beslissingen te nemen over welke delen van de Joodse interpretatie te benadrukken en meer op te nemen dan andere.”

Wie was Jezus eigenlijk?
Joel Marcus, een emeritus hoogleraar Nieuwe Testament en christelijke afkomst aan de Duke Divinity School en een collega van Brettler’s, legde uit dat geschillen over de historische rol van Jezus leidden tot verschillende interpretaties van de Hebreeuwse Bijbel tussen joden en christenen.

Marcus zei dat …

[..] de eerste christenen joden waren”, maar “de meeste joden besloten uiteindelijk dat Jezus niet de messias was, en er ontstond controverse tussen joden en christenen over de interpretatie van veel delen van de Schrift. Het boek Jesaja vanaf hoofdstuk 40 wordt bijvoorbeeld besproken in ‘De bijbel met en zonder Jezus’.

Eeuwen na Jezus ‘dood werd de term’ lijdende dienaar ‘onder de vroege christenen bedacht om deze passages te doordrenken met een christelijke interpretatie die ze Jezus voorspelden. Deze passages in Jesaja bevatten ‘een mysterieuze figuur genaamd de Dienaar’, zei Marcus. “Soms lijkt het vrij duidelijk dat Israël zelf de dienaar is. Soms lijkt de bediende een individuele figuur te zijn. Soms lijkt het een collectief karakter te hebben.”

Over het algemeen zei hij: “de identiteit van de figuur lijkt te schommelen tussen een individuele en een collectieve referentie. Ik denk dat de vroege christenen dat misschien hebben opgemerkt,” zei Marcus. “Het hielp hen bij het relateren van die secties aan Jezus, die naar christelijk begrip een individuele figuur is en ook een figuur met een collectieve dimensie. Voor Jezus’ volgelingen wees vrijwel alles in de Geschriften van Israël naar hem”, zei Levine. “Zo kreeg de tekst een bijzondere betekenis.”

Vroege christenen begonnen andere delen van de Hebreeuwse Bijbel opnieuw te interpreteren door een lens waarin Christus centraal stond. Ze vonden profetieën van het geboorteverhaal in sommige van de door Levine en Brettler onderzochte teksten, zoals andere delen van Jesaja en het boek Jeremia.

Levine is van mening dat dergelijke teksten kunnen ‘bijdragen aan het bekende kerstverhaal’, waardoor ze verder gaan dan het hedendaagse begrip ‘de kerstman, een kerstboom, cadeautjes, iets over een baby’. Ze ziet het verhaal van Bethlehem als “niet alleen een lief verhaal over een jongen die in een kribbe is achtergelaten, een stel wijze mensen, individuen uit het Oosten, met wierook en mirre”, maar een verhaal met “een historische context in het Romeinse rijk, kinderen in gevaar, politieke onderdrukking, gedwongen emigratie, de benarde situatie van de immigranten, internationale betrekkingen, economie, politiek, echo’s van de geschiedenis van Israël, een verbluffend diepgaand verhaal.”

Het evangelie van Mattheüs verbindt Jezus ‘maagdelijke geboorte met profetieën in Jesaja en van Herodes’ slachting van de onschuldigen in Jeremia. Toch, zei Levine, betekenden de oorspronkelijke Hebreeuwse woorden in Jesaja een jonge vrouw die zwanger is, niet een maagd die zwanger zal worden, terwijl Jeremia 31 gaat over Rachel die huilt om haar kinderen, ‘niet meer’.

“Matteüs verdoezelt hoe sommige van deze [oudtestamentische] individuen functioneerden in hun oorspronkelijke context”, zei Levine. “Ons begrip van Mattheüs wordt vergroot door ons begrip van het postbijbelse judaïsme … Hoe meer u weet over hoe teksten in de oudheid werden gelezen, hoe robuuster uw kennis van uw eigen heilige geschriften zal worden.”

Lees hier verder.


Bronnen:

♦ naar een artikel van Rich Tenorio “The Bible without Jesus? How two faiths can read the same text in dissonant ways” en een artikel van Aviva en Shmuel Bar-Am “Where tradition says Jesus spent his last night: Guide to Mt. of Olives churches” van 25 december 2020 op de site van The Times of Israel

♦ naar een artikel Is kerstverhaal één grote leugen?” van 25 december 2020 op de site van Tagtik

♦ naar een artikel van Mick Van Loon “Kerstmis toch een beetje een leugen en politiek niet super correct: 10 dingen die je niet wist” van 29 december 2019 op de site van Newsmonkey

Een gedachte over “De Bijbel met en zonder Jezus: hoe Joden en christenen dezelfde verhalen anders lezen

  1. Ontspoorde Joden zijn al eeuwen bezig hun misstap te maskeren door de boodschapper de schuld te geven.

    Hoe?

    Door hem zijn identiteit te ontnemen & de geschiedenis te herschrijven.

    Oeps…….waar hebben we dit meer gezien?

    Van Holocaust tot de hedendaagse pogroms & geschiedvervalsing in de VN/UNESCO met de instemmende steun van ontspoorde Joden.

    Like

Reacties zijn gesloten.