2700 jaar oude klei zegel (bulla) ontdekt van bijbelse koning Jerobeam II

Plaatje hierboven: 2700 jaar oude kleizegel van een stempel van de Israëlische koning Jerobeam II in de 8ste eeuw voor Christus [beeldbron: Dani Machlis/Ben Gurion University]

Wat misschien wel de vroegste ingegraveerde kleizegelafdruk uit het land Israël is – gebruikt aan het hof van de Israëlitische koning Jerobeam II – is geverifieerd na jaren van strikte laboratoriumtests onder toezicht van Ben-Gurion University prof. Yuval Goren.

De klei met inscriptie, bekend als een bulla, werd zonder herkomst gekocht van een bedoeïenenhandelaar in antiquiteiten in de jaren tachtig en wordt nu verondersteld te stammen uit de 8ste eeuw v. Chr. tijdens het bewind van Jerobeam II [*], in de 4de Dynastie van het Koninkrijk Israël.

[*] Onder Jerobeam II werd de God van Israël aanbeden in Dan en Beth-el en bij andere oude Israëlitische heiligdommen, door middel van echte beelden, zoals het gouden kalf. Deze diensten in Dan en Beth-el, te Gilgal en Beerseba, waren van dien aard dat ze de verontwaardiging van de profeten opwekten en van de buitenlandse culten. Het boek Koningen, een eeuw later geschreven, veroordeelt Jerobeam voor het doen van ‘kwaad in de ogen van de Heer’, wat zowel de onderdrukking van de armen als zijn voortdurende steun aan de cultuscentra van Dan en Bethel betekent, in tegenstelling tot de Tempel in Jeruzalem.

“Deze bulla is een van de vroegste, zo niet de vroegste bulla met inscriptie in het land van Israël,” vertelde Goren aan The Times of Israel voorafgaand aan de publicatie van een wetenschappelijke studie in het Hebreeuws in een speciale editie van het Eretz Yisrael-tijdschrift gewijd aan Epigraaf Ada Yardeni. Het zal later in het Engels verschijnen in het Israel Exploration Journal.

De ovale bulla is bijna identiek aan een zeldzame – en nu verloren gegane – veel grotere jaspissteenzegel die in 1904 werd gevonden bij een archeologische opgraving bij Tel Megiddo onder leiding van Gottlieb Schumacher. Zowel het opmerkelijke verloren zegel als de pas geauthenticeerde zegelafdruk zijn versierd door een brullende leeuw die met opgeheven staart staat, waarop een paleo-Hebreeuwse inscriptie staat: ‘l’Shema eved Yerov’am’ (behorend tot Shema de dienaar / predikant) van Jerobeam).

Van Jerobeam II wordt historisch aangenomen dat hij regeerde van 788 v. Chr. tot 748 v. Chr. De bulla heeft slechts een gedeeltelijke indruk van de inscriptie, maar Goren zei dat het duidelijk hetzelfde is als wat er op het jaspiszegel was ingesneden. Volgens een persbericht van Ben-Gurion University is het feit dat het koninklijke zegel in verschillende maten verkrijgbaar was opmerkelijk en nieuw voor deze studie.

Goren vertelde The Times of Israel dat hij meer dan 10 jaar geleden op de hoogte was van de zegelafdruk. Die was gekocht op een bedoeïenenmarkt in de buurt van Beersheba door Yigal Ronen, een voormalig professor in nucleaire techniek en een gecertificeerde verzamelaar van antiquiteiten, voor slechts 10 oude Israëlische sikkels in de jaren tachtig, wat overeenkomt met een paar cent.

Plaatje hierboven: Bulla in het Koninkrijk Juda tijdens het bewind van koning Hizkia (Hezekiah) ca. 725 tot 696 v.Chr. getoond in het Armstrong Auditorium in Edmond, Oklahoma, juni 2018 [beeldbron: Israel Antiquities Authority/Reese Zoellner]


Bronnen:

♦ naar een artikel van Amanda Borschel-Dan “2,700 years ago, tiny clay piece sealed deal for Bible’s King Jeroboam II” van 10 december 2020 op de site van The Times of Israel