Roemenië: Zware regenval legt resten bloot van oude Joodse begraafplaats die door fascisten werd vernietigd

Plaatje hierboven: Iaşi, Roemenië in oktober 2020. Zware regenval heeft de overblijfselen onthuld van de Roemeens-Joodse begraafplaats die werd vernietigd door fascisten tijdens WOII [beeldbron: Dan Acostioaiei/JTA]

Hevige regenval in het noordoosten van Roemenië heeft een ondergrondse kamer vol grafstenen blootgelegd van een Joodse begraafplaats die in 1943 werd verwoest. De grot werd vorige week blootgelegd in het Tatarasi Park in de stad Iaşi.

Dat is in de buurt van de plek waar bondgenoten van de nazi’s duizenden grafstenen stalen van de oude Joodse begraafplaats Ciurchi Street. De stortbui zorgde ervoor dat het plafond van de grot instortte, waardoor fragmenten van tientallen sierlijke grafstenen werden blootgelegd.

Plaatje hierboven: De Grote Synagoge van Iaşi werd in 1671 opgericht in de oude Joodse wijk Târgu Cucului van de stad. De synagoge werd in de jaren 1970 gedeeltelijk gerestaureerd en tussen 2006 en 2018 vond een grote restauratie plaats. Van de meer dan 110 synagogen in Iaşi vóór de Tweede Wereldoorlog, is de Grote Synagoge een van de slechts twee die nog steeds dienst doet voor de slinkende Joodse gemeenschap van Iaşi [beeldbron: Wiki]]

Eeuwenlang was Iaşi een toonaangevend centrum van het joodse leven en de joodse cultuur, maar vandaag de dag telt de joodse gemeenschap slechts enkele honderden leden meer.

Een Poolse arts was de eerste Jood die in 1457 werd begraven in Iasi. De meeste oude gedocumenteerde graven op de begraafplaats dateren uit 1467, schreef historicus Adrian Cioflancc zondag op Facebook. De begraafplaats, die meer dan 20.000 graven had, werd met de grond gelijk gemaakt op bevel van Ion Antonescu, de Conducător van Roemenië in de oorlogstijd.

De joden van Boekarest mochten duizenden lichamen naar een andere begraafplaats verplaatsen, maar duizenden werden ontheiligd. De verwijderde grafstenen werden gebruikt als constructiemateriaal in opdracht van Iasi’s burgemeester, Constantin Ifrim. In 1941 was Iasi de locatie van een van de meest beruchte pogroms van de Holocaust, waarbij ongeveer 15.000 Joden stierven.

Plaatje hierboven: De synagoge van Boekarest, Roemenië, de Beth Hamidraş Tempel aka Bet Hamidraș Vechi, gebouwd in 1781, werd in 1941 verwoest door extreemrechtse legionairs. Ze staken het gebouw in brand nadat ze eerst 23 gelovigen erin hadden opgesloten. Geen enkele Jood overleefde. De synagoge werd in 1947 gerestaureerd, maar bij gebrek aan Joden doet het gebouw vandaag dienst als pakhuis [beeldbron: Unknown Bucharest]]

Holocaust
De uitroeiing van ca. 380.000–400.000 Roemeense Joden door het met de nazi’s collaborerende regime van maarschalk Ion Antonescu (1882-1946) vond plaats in de gebieden die toen onder de controle vielen van Roemenië zoals Bessarabië, Bukovina en Transnistrië. In mei 1946 werd de voormalige Conducător gearresteerd en gevonnist. Hij werd op 1 juni 1946 door een militair vuurpeloton geëxecuteerd.

Na de oorlog trokken duizenden overkevende Roemeense Joden naar Israël. Als gevolg van de alijah raakte de Roemeens-Joodse gemeenschap geleidelijk uitgedunt. In 1987 waren er nog maar 23.000 Joden in Roemenië, van wie de helft ouder dan 65 jaar was. Roemeense joden werden in de jaren tachtig de op een na grootste etnische gemeenschap van Israël, alleen overtroffen door de Marokkaanse Joden.

Niettemin heeft Roemenië nog steeds een kleine joodse gemeenschap met enkele actieve synagogen en het oudste ononderbroken Jiddisch-talige theater ter wereld. Daden van antisemitisme, zoals vernietiging van grafstenen op begraafplaatsen, blijven plaatsvinden. Van de ca. 728.115 Roemeense Joden in 1930 blijven er anno 2016 tussen de 9.300 en 17.000 meer over …

Plaatje hierboven: De Iaşi Pogrom was een reeks pogroms gelanceerd door regeringstroepen onder leiding van maarschalk Ion Antonescu in de Roemeense stad Iaşi tegen de Joodse gemeenschap, die duurde van 29 juni tot 6 juli 1941. Volgens Roemeense autoriteiten werden toen meer dan 13.266 mensen of een derde van de Joodse bevolking afgeslacht in de pogrom zelf of in de nasleep ervan en velen werden gedeporteerd.[beeldbron: Inquiries]


Bronnen:

♦ naar een artikel van Cnaan Liphshiz “Heavy rain reveals remains from Romanian Jewish cemetery destroyed by fascists” van 13 oktober 2020 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)

♦ naar een artikel van Joop Soesan “Hevige regen legt overblijfselen door nazi’s verwoeste Joodse begraafplaats in Roemenië bloot” van 20 oktober 2020 op de site van Joods.nl

♦ naar een artikel van Radu Ioanid “The Holocaust in Romania: The Iasi Pogrom of June 1941” van juli 1993 op de site van Sehepunkte