Tijdens WOII sloot Canada Joodse vluchtelingen op in met prikkeldraad afgespannen kampen

Plaatje hierboven: Inkompoort van Camp N in Sherbrooke, Quebec (Canada), tijdens de winter. 2.284 Joodse mannen en jongens werden in Canadese kampen vastgehouden tijdens WOII samen met gevangen Duitse nazi’s, als ‘enemy aliens’ (vijandige vreemdelingen) [beeldbron: Pinterest]

De stad Sherbrooke, ongeveer twee uur ten oosten van Montreal gelegen in de staat Quebec, Canada, heeft onlangs het kleine geschiedenismuseum van de stad heropend.

Maar niets in het museum informeert bezoekers over een bizar deel van de geschiedenis van Sherbrooke: een kamp waar Duitse en Oostenrijkse joden gevangen werden gehouden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Euh… in Canada?!

Het is tegelijk ook een verhaal over antisemitisme in Canada en de weigering van het land om Joodse vluchtelingen op te nemen tijdens de Tweede Wereldoorlog in volle Holocaust.

In 1940 was biochemicus Reinhart Pariser een student van begin twintig aan de Universiteit van Cambridge in Engeland, toen op een dag de politie bij hem aanklopte en hem 10 minuten de tijd gaf om zijn koffers te pakken en mee te gaan, vertelde zijn zoon, David Pariser, aan The Times of Israel.

Hij werd op een boot volgepropt met Duitse joden en Duitse nazi’s – beide door de Britten bestempeld als “vijandige vreemdelingen” (‘enemy aliens‘). Sommige boten gingen naar Australië, andere naar Canada; Hij kwam bij toeval op de Canadese boot terecht. Volgens Pariser, die het verhaal van zijn vader hoorde, zaten de Duitse soldaten op het bovendek, beschermd door de Geneefse Conventie voor de behandeling van krijgsgevangenen.

De ongeveer 1.000 Joden werden opgesloten in het onderste compartiment van het schip. Sommigen kregen hangmatten, anderen moesten op de metalen vloer slapen. Er waren daar geen toiletten, zelfs geen emmer. Op de derde dag van de trans-atlantische reis begon dysenterie onder de mannen te woeden.

David Parisier vertelde:

De bewakers die voor de Duitse joden zorgden, waren ook gemeen. Iemand zei tegen [mijn vader] dat hij naar boven moest gaan en de Duitse krijgsgevangenen in de kantine moest bedienen. Ze sloegen hem en schopten hem omdat hij dat weigerde.

Plaatje hierboven: Waarschuwingsbord ‘Gevaar: Geen Joden toegelaten – Alleen Christenen‘ in de jaren 1930 op het platteland in Quebec, Canada [beeldbron: 2 Oceans Vibe]

In Canada keek Reinhart uit het raam van de trein en zag borden met de tekst: ‘Honden of joden zijn niet toegestaan‘, zei zijn zoon. Zijn herinneringen aan het kamp waren onder meer dat hij gedwongen was om gaten in de sneeuw te graven en ze vervolgens weer in te vullen. “Het was gewoon om ze bezig te houden,” zei Parisier.

Maar het ergste was de kampcommandant, die een sadistische inslag had. Volgens Parisier zou deze commandant de mannen oproepen en hen laten weten dat ze brieven van thuis hadden ontvangen. Hij bekeek elke brief en scheurde hem open – zonder de gevangenen ze te laten lezen.

[Mijn vader] heeft de klootzak die de brieven verscheurde nooit vergeven. Hij had een terugkerende droom waarin de man in de bus stapt en mijn vader hem neerschiet. Een van de schepen met Joodse vluchtelingen werd getroffen door torpedo’s en zijn ouders wisten niet op welk schip hij zat. Zes maanden lang dachten ze dat hij misschien dood was.

In Sherbrooke’s Camp N waren de mannen ondergebracht in een oude treinreparatiewerf. Het was koud. Er was één waterkraan voor ongeveer 900 mensen en slechts negen toiletten. De mannen droegen uniformen met een grote cirkel op de rug die op een doelwit leek. Er was prikkeldraad en wachttorens.

Een gevangene verloor zijn zenuwen en rende naar het hek. De bewakers schoten hem neer. “Mijn vader zag iemand neergeschoten worden. Hij sprak geen Engels en ze schoten hem neer,” zei Pariser. Ongeveer een jaar later werd Reinhart vrijgelaten. Hij ging terug naar Engeland en sloot zich aan bij de oorlogsinspanning. Maar andere mannen hebben jaren opgesloten gezeten.

Plaatje hierboven: Barre leefomstandigheden in Camp N in Sherbrooke, Quebec (Canada), tijdens de winter [beeldbron: The Canadian Encyclopedia]

Van de 2.284 Joodse mannen en jongens die in Canadese kampen werden vastgehouden – de Britten hebben de vrouwen nooit gearresteerd – mochten er 966 uiteindelijk in het land blijven, aldus Paula Draper, een historicus die haar proefschrift schreef over de Canadese interneringskampen voor Duitse , Oostenrijkse en Italiaanse Joden tijdens de oorlog.

Een groot deel van deze Joden was gevlucht uit Europa naar Canada om aan nazi-vervolging te ontkomen. Interessant is dat veel van deze gevangenen in Canada later buitengewoon succesvol werden. Walter Kohn en Max Perutz ontvingen Nobelprijzen in de chemie. Walter Homburger werd de directeur van het Toronto Symphony Orchestra.

Freddy Grant (bij zijn geboorte Fritz Grundland genoemd) was een jazzpianist die in de gevangenis een lied schreef met de tekst: “Je kunt schreeuwen en je kunt schreeuwen, ze zullen je nooit meer vrijlaten” (You can scream and you can shout, they’ll never let you out). Het werd tijdens de oorlog een populaire hit in Canada, genaamd “Je zult er aan wennen” (You’ll Get Used to It.)

Deze kleine groep vluchtelingen en de enorme bijdragen die ze hebben geleverd, is een voorbeeld van wat er had kunnen gebeuren als de wereld zijn deuren had geopend voor Joden die probeerden te ontsnappen aan de Holocaust,” zei Draper.

Eén troost misschien: de Joden die in Canadese kampen zaten opgesloten, ontkwamen aldus aan de Holocaust ….

… en oud-gevangene Eric Koch schreef een boek over deze ‘oorlogsblunder’: “Deemed Suspect: A Wartime Blunder” (1985)


Bronnen:

♦ naar een artikel van Julie Masis “In WWII, an anti-Semitic Canada kept Jewish ‘enemy aliens’ in barbed wire camps” van 16 augustus 2020 op de site van The Times of Israel (TOI)

♦ naar een artikel van Catherine Solyom “From refugees to enemy aliens — the little-known saga of Jewish internees in Canada” van 30 juni 2018 op de site van Yhe Montreal Gazette

Een gedachte over “Tijdens WOII sloot Canada Joodse vluchtelingen op in met prikkeldraad afgespannen kampen

  1. “NONE IS TO MANY”!

    Dit was de Canadeese politiek op de vraag hoeveel Joodse vluchtelingen Canada bereid was op te nemen!

    Van 1933 tot 1945 werden er 5000 Joodse vluchtelingen binnen gelaten. Canada had een van de slechtste reputaties als gastland voor Joden en een van de beste als noitoire Antisemiet!

    Geliked door 1 persoon

Reacties zijn gesloten.