Oudste Joodse begraafplaats van Vilnius moet wijken voor ultramodern conventiecentrum

Plaatje hierboven: De oude Joodse begraafplaats bij Piramónt (Shnípeshok, de huidige wijk Šnipiškės in het moderne Vilnius, de hoofdstad van Litouwen) was in gebruik van 1487 tot 1831. Tijdens de nazitijd (1941-1944) en in de Sovjettijd (1944-1990) werden alle zerken en tombes verpulverd door de Russische bezetter.

Een rechtbank in de Litouwse hoofdstad Vilnius heeft een beroep gehoord van meer dan 100 afstammelingen van Joden die begraven zijn op de Joodse Begraafplaats van Oud Vilna, tegen een plan van de regering om een ​​ultramodern congrescentrum te bouwen op de begraafplaatsen.

Ze vragen dat de begraafplaatsen van hun familie, die voor altijd in eigendom zijn gekocht, en thans worden verontreinigd en vernederd door de bouw van een nieuw nationaal congrescentrum in de huidige Sovjetruïne van Sporto Rumai (‘het sportpaleis’) met de bouw van een groot bijgebouw van bij de start.

De zaak maakt deel uit van een bredere beweging, lokaal en internationaal, en roept de Litouwse regering op om het congrescentrumproject te verplaatsen van de Oude Joodse Begraafplaats naar een nieuwe en moreel schone locatie. “Dit zou nooit het lot zijn van een Litouwse of christelijke begraafplaats,” zoals wordt opgemerkt door de Europese Stichting voor de Rechten van de Mens, die in de openbaarheid blijk heeft gegeven van belangstelling voor de zaak.

Gaon van Vilna
Onder de duizenden overledenen die op de begraafplaats zijn begraven, zijn onder meer opeenvolgende generaties joodse geleerden wier inspanningen Vilnius – het voormalige Vilna – de reputatie van het “Jeruzalem van het noorden” bezorgden.

Onder meer de nog steeds geëerde Joodse geleerde Gaon van Vilna aka Elijah ben Solomon Zalman (1720-1797), talmoedist en leider van de Misgnadim, ligt hier begraven. Na zijn dood in 1797, in overeenstemming met zijn wensen, verhuisden honderden van zijn discipelen naar Israël, oorspronkelijk naar de stad Tzefat en daarna naar Jeruzalem. In april 2020 werd in Vilnius zijn 300ste geboortedag gevierd.

Het verzoek van de Israëlische regering om de overblijfselen van de Gaon van Vilna over te dragen aan Israël werd verleden jaar afgewezen. De kwestie kwam in januari 2019 ter sprake tijdens een bezoek aan Jeruzalem door Saulius Skvernelis, de Litouwse premier, waar hij een ontmoeting had met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu.

De voorouders van premier Netanyahu zijn namelijk afkomstig uit Vilnius (Vilna), Litouwen.

Internationaal protest
De hoorzitting werd waargenomen door leden van Defending History (DH), een activistische groep wetenschappers die in Litouwen en internationaal campagne voert om de overblijfselen van de begraafplaats te beschermen. Julius Norwilla van DH schreef op donderdag 1 oktober in een gedetailleerd verslag van de werkzaamheden:

Men zou de hoorzitting van vandaag niet kunnen verlaten zonder de verontrustende dissonantie te voelen tussen een staatsbeleid om 2020 uit te roepen tot het Jaar van de Gaon van Vilna, terwijl we verdere ontheiliging nastreven van de begraafplaats waar de familieleden van Gaon begraven liggen, en de joodse gemeenschappen wereldwijd bespotten die zo trots zijn om de namen van Litouwse steden in hun huidige en permanente identiteit te hebben. 

Het internationale verzet tegen het bouwproject is de afgelopen maanden geëscaleerd. Onder degenen die hebben geprotesteerd zijn drie Amerikaanse senatoren, de Democraat Benjamin Cardin en de twee Republikeinen Pat Roberts en James Risch, die aan de Litouwse president Dalia Grybauskaitė schreven om het congrescentrum op een andere locatie te bouwen.

Het verzet tegen de bouw op de Joodse begraafplaats is ook afkomstig van leden van de Israëlische Knesset, evenals de opperrabbijnen van Israël en Zuid-Afrika.

Video: The Old Jewish Cemetery of Vilna

Litouwse Joden
Joden begonnen al in de 13de eeuw in Litouwen te wonen. Vóór de Tweede Wereldoorlog bedroeg de Litouwse Joodse bevolking ongeveer 160.000, ongeveer 7% van de totale bevolking.

De hoofdstad Vilnius (toen Wilno in de Tweede Poolse Republiek) had een Joodse gemeenschap van bijna 100.000, ongeveer 45% van de totale bevolking van de stad. Er waren alleen al in Vilnius meer dan 110 synagogen en 10 yeshiva’s. Aan de vooravond van de Holocaust tegen 1941 was de Joodse bevolking van Litouwen aangegroeid tot ongeveer 250.000, of 10% van de totale bevolking.

Tijdens de Duitse inval in juni 1941 werden 206.800 Joden vermoord door de nazi’s en Litouwse collaborateurs. Vooral de massamoord van Ponary, een voorstad van Vilnius , waar tussen 1941 en 1944 meer dan 100.000 Joden werden vermoord, staat in ieders (Joods) geheugen gegrift. Tegenwoordig wonen er ongeveer 2000 Joden  in Litouwen volgens een telling van 2005.

Plaatje hierboven; Premier Benjamin Netanyahu en zijn echtgenote Sarah, brachten op vrijdag 24 augustus 2018 een eerbetoon aan de slachtoffers van de Holocaust en aan de Litouwers die Joden hebben gered, tijdens een historisch bezoek aan de Baltische EU-staat Litouwen, het thuisland van zijn voorouders [beeldbron: Enlace Judío]


Bronnen:

♦ naar een artikelExpert Court Witness Challenges Lithuanian Government’s Plan to Construct Convention Center Atop Historic Jewish Cemetery” van 2 oktober 2020 op de site van The Algemeiner

♦ naar een artikel van Daniel Sugarman “Lithuania rejects Israeli request to transfer remains of Jewish sage the Vilna Gaon” van 3 februari 2019 op de site van The Jewish Chronicle (JC)

♦ naar een artikelDramatic Developments in Case of the “Convention Center Project” in the Old Vilna Jewish Cemetery” van 2 oktober 2020 en een artikel van Julius Norwilla “Eyewitness Report of 1 Oct. 2020 Vilnius District Court Hearing on Fate of Old Vilna Jewish Cemetery” van 1 oktober 2020 en een artikelTwo Visions for the Future Status, Stature & Symbolism of Vilnius” van 14 september 2020 op de site van Defending History

♦ naar een artikelJewish cemeteries in Vilnius” van 13 september 2019 op de site van Vilnius With Local Tours

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.