Israëlische geleerde ontvangt prijs voor reconstructie van Catalaans gebedenboek ‘Sidur Catalunya’

Voor het eerst wordt een Israëlische geleerde erkend voor het promoten van de Catalaanse aanwezigheid en cultuur over de hele wereld.

De directeur voor zeldzame boeken van de National Library of Israel Dr. Idan Perez ontving de Josep Maria Batista i Roca – Enric Garriga Trullols Memorial Prize voor 2020 voor zijn publicatie van de ‘Sidur Catalunya‘, de eerste volledige reproductie van een gebedenboek dat door de Joden werd gebruikt van Catalonië, Valencia en Mallorca vóór de verdrijving van de Joden uit Spanje in 1492.

Dr. Perez vertelde in een recent interview aan The Times of Israel:

Ik heb het gevoel dat ik met dit project heb bijgedragen aan het tot stand brengen van enige historische rechtvaardigheid. De Joodse gemeenschap van Catalonië had eersteklas geleerden, en het is jammer dat zo weinig mensen hiervan op de hoogte zijn, en dat de gemeenschap is verdwenen en vergeten.

Perez wist zelf niets van de gebruiken en tradities van de Catalaanse joden, ondanks het feit dat hij in Barcelona was geboren, getogen en opgeleid. “Ik dacht dat alle Sefardische Joden [Joden uit Spanje] hetzelfde waren”, zei hij.

Pas toen hij in 2004 naar Israël emigreerde en studeerde aan een Sefardische yeshiva in de Oude Stad van Jeruzalem, ontdekte hij de literatuur van de rabbijnse geleerden van Catalonië, die de unieke gebruiken van de joden van die gemeenschap. Zijn interesse was gewekt, wat leidde tot jaren van onderzoek naar het onderwerp en culmineerde in de publicatie van ‘Sidur Catalunya’ in 2019.

De Joden van Catalonië vluchtten na anti-Joodse rellen in 1391, en degenen die achterbleven werden verdreven in 1492. Ze gingen Om hun gemeenschappen opnieuw op te bouwen in plaatsen als Rome, Saloniki (Thessaloniki in het Ottomaanse Rijk) en Algiers, maar ook deze werden vernietigd als gevolg van vervolging in latere historische perioden. Slechts een klein aantal mensen is nog bekend met de unieke tradities van de Catalaanse joden.

Plaatje hierboven: Verdrijving van de Joden uit Spanje in 1492 of bekering tot het christendom. Illustratie van Tomas de Torquemada, grootinquisiteur van de Spaanse inquisitie, met koning Ferdinand II en koningin Isabella in 1478 [beeldbron: Stefano Bianchetti/Corbis via Getty Images]

Sidur Catalunya
De Sidur Cataluniya is gebaseerd op zes manuscripten uit de 14de en 16de eeuw en vormt het herstel van de oude Nusach Catalunya, de nusach van de Tefillah die door de Joden in Catalonië, Valencia en Mallorca werd gebruikt tijdens de Middeleeuwen (destijds bekend als de Rishonim Periode).

Op basis van zijn kennis van zeldzame manuscripten en vele connecties in de archiefwereld, slaagde Dr. Perez erin de manuscripten in Rusland, Italië en Engeland op te sporen. De oudste, uit 1352, maakt deel uit van de Günzburg Collectie in Moskou. Een ander 14e-eeuws manuscript werd gevonden in de Biblioteca Palatina in Parma, Italië.

Er waren drie manuscripten uit de 15e eeuw: een aan de Russische Academie van Wetenschappen in St. Petersburg en twee aan de Bodleian aan de Universiteit van Oxford. Het laatste manuscript dateert uit 1507 en is ondergebracht in de Biblioteca Casanatense in Rome.

De Sidur bevat ook commentaren, halachot en minhaguim die werden samengesteld door een leerling van Rabbenu Yona Girondi bij de Bet Midrasj van Barcelona. In een uitgebreide inleiding vertelt de auteur Dr. Idan Perez ons over de oorsprong van de Sidur en de evolutie van de verschillende nusachim die tegenwoordig bekend zijn.

De auteur beschrijft ook het uitgevoerde onderzoek, inclusief de beschrijving van de manuscripten die als basis van de Sidur zijn gebruikt, evenals een lijst met kenmerken die de Nusach Catalunya definiëren en een lijst van de piyuttim die in de Sidur zijn opgenomen.

Een van de hoofdstukken van de inleiding gaat over de grafische weergave van de naam van God, die in Sidur Catalunya wordt weergegeven door een speciaal symbool, zoals weergegeven in de middeleeuwse manuscripten. Het bevat ook een lijst met chachamiem die in het commentaar worden genoemd, waaronder Gueonim uit Sura, Pumbedita, Qairouan, chachmei Catalunya, Frankrijk, Provence en Sefarad.

De auteur sluit de inleiding af met een historische studie van de Joden in Catalonië die gaat vanaf hun aankomst op het Iberisch schiereiland, de bloei van de Torah-centra van Barcelona en Girona en het volgen van de voetafdrukken van de verschillende diaspora’s van de Joodse gemeenschappen die Catalonië ontvluchtten na de rellen van 1391 en de uiteindelijke verdrijving in 1492 van de Joden uit Spanje.

Het onderzoek richt zich voornamelijk op de Catalaans-joodse gemeenschappen van Italië, het Ottomaanse Rijk en Noord-Afrika (Algerije). Foto’s van de manuscripten en verschillende edities van de Machzor le-Yamim Noraim die in Saloniki werden gepubliceerd onder de naam ‘Machzor le-nusach Barcelona minhag Catalunya’ zijn inbegrepen; Er is ook een kaart van de Catalaanse landen bijgevoegd.

Beschrijving van de Sidur: De Sidur omvat de gebeden voor de gewone dagen, Shabbat, festiviteiten, Pascha Haggadah, Azharot voor Shavuot, Hoshaanot voor Soekot en Yom Aravah (Hoshaanah Rabbah), vasten, Yamim Noraim, tefillot en berachot voor verschillende evenementen in de Leven van de persoon, baqashot en halachot voor de festiviteiten, enz.

Van groot belang zijn een serie baqashot gecomponeerd door chachmei Catalunya, voor het eerst gepubliceerd, waaronder een door Rabbi Moshe ben Nachman (Ramban), een door Rabbi Shlomo ben Adret (Rashba) en een van Rabbenu Zerachya ha-Levi.

Het Alhambra Decreet
Het Edict werd openbaar gemaakt in de week van 29 april 1492. Het handvest verklaarde dat het geen Joden was toegestaan ​​om binnen het Spaanse koninkrijk te blijven, en dat een Jood die zich wilde bekeren welkom was om te blijven.

De macht van het rijke Spaanse jodendom was onbeduidend. Of een Jood rijk of arm was, deed er niet toe, ze moesten zich allemaal nog bekeren of vertrekken. De plannen van Ferdinand voor Spanje, zoals vervormd door het christelijke racisme dat heerste aan het eind van de 15e eeuw, omvatte niet de enige groep die zoveel had gedaan om de staat te dienen.

Het Alhambra Decreet
omtrent de verdrijving van de Joden uit Spanje
gesigneerd door Ferdinand en Isabella


Bronnen:

♦ naar een artikel van Renee Ghert-Zand “Israeli scholar wins prize for recreating medieval Catalonian Jewish prayer book” van 5 september 2020 op de site van The Times of Israel

♦ naar een artikel op de Facebookpagina van Sidur Catalunya

♦ naar een artikel van Kate Kershner “In 1492, Spain Forced Jews to Flee the Country or Convert to Christianity” van 5 juni 2017 op de site van HowStuffWorks