Middeleeuwse reisverslagen naar het Heilig Land (2/6): Mozes ben Nachman aka Ramban

Tijdens de Middeleeuwen waren Joden over de hele wereld verspreid, en velen van hen ondernamen de moeilijke en soms gevaarlijke reis om de overblijfselen van Jeruzalem te zien. Ze lieten brieven en dagboeken achter die de toestand van Jeruzalem in die jaren beschrijven.

Mozes ben Nachman (1194-1270), algemeen bekend als Nachmanides, door het acroniem Ramban en door de hedendaagse bijnaam Bonastruc ça Porta (letterlijk ‘Mazel Tov bij de poort’), was een befaamde middeleeuwse joodse geleerde, sefardische rabbijn, filosoof, arts, kabbalist en bijbelcommentator. Hij groeide op, studeerde en woonde het grootste deel van zijn leven in Girona, Catalonië (Spanje).

Hij wordt ook beschouwd als een belangrijke figuur in het herstel van de Joodse gemeenschap in Jeruzalem volgend op de vernietiging van de stad door de Kruisvaarders in 1099. Op latere leeftijd reisde Nachmanides in 1267 naar het Heilig Land. In Jeruzalem organiseerde hij de Joodse gemeenschap, stichtte een synagoge (plaatje onderaan) en een yeshiva. Van 1268 tot aan zijn dood was hij rabbijn in Acre (Akko)).

Nachmanides stond bekend om zijn agressieve weerleggingen van het christendom, met name zijn debat met Pablo Christiani, een bekeerde jood, vóór koning Jaime I van Spanje in 1263. Nachmanides zou kunnen worden omschreven als een van de eerste zionisten uit de geschiedenis, omdat hij verklaarde dat het een mitswa is om Israël in bezit te nemen en erin te leven (vertrouwend op Num. 33:53).

Hij zei: “Zolang Israël [het Heilige Land] bezet, wordt de aarde als onderworpen aan Hem beschouwd.” Nachmanides vervulde dit gebod en verhuisde tijdens de kruistochten naar het Heilige Land nadat hij vanwege zijn polemiek uit Spanje was verdreven. Hij vond verwoesting in het Heilige Land, ‘maar zelfs in deze vernietiging’, zei hij, ‘is het een gezegend land.’ Hij stierf er in 1270.

Plaatje hierboven: De oudste synagoge in het Joodse Kwartier in de Oude Stad van Jeruzalem is de Ramban Synagoge die vernoemd is naar de grote rabbijn Mozes Ben Nachman (1194-1270), bekend als Nachmanides of de Ramban [beeldbron: iTravel]

Toen Nachmanides, aka Ramban, in de late zomer van 1267 aankwam in Jeruzalem, schreef hij de volgende brief aan zijn zoon Nahman en beschrijft daarin hoe de situatie daar toen was:

Ik schrijf je dit bericht in Jeruzalem, de Heilige Stad. Alle lof en dank aan de Rots van mijn redding, want ik heb het voorrecht gehad in vrede aan te komen op de negende dag van de maand Elul. Daar bleef ik in vrede tot de dag na Yom Kippoer, toen ik op weg ging naar Hebron, de stad waar onze vaderen begraven liggen, zodat ik voor hen kon buigen en mijn eigen rustplaats in die heilige stad kon regelen.

Wat zal ik je vertellen over het land? Hoe verschrikkelijk is zijn troosteloosheid en zijn desolatie. De som is dat hoe heiliger de plaats, hoe erger de vernietiging. Jeruzalem is meer verlaten dan de rest van het land, Judea meer dan Galilea. Maar ondanks al zijn vernietiging is het prachtig. Het heeft bijna tweeduizend inwoners, ongeveer driehonderd christenen die aan de sultan ontsnapten.

Er zijn geen Israëlieten onder hen, want toen de Tataarse hordes binnenvielen, vluchtten ze daarvandaan en velen werden door het zwaard gedood. Er zijn maar twee ververs die kleurstoffen van de overheid kopen, voor wie een minjan op de sabbat in hun huis voor gebeden bijeenkomt.

Ik moedigde hen aan en we vonden een verlaten gebouw met marmeren pilaren en een mooie boog die we ombouwden tot een synagoge, want de stad is wijd open en iedereen die bezit wil nemen van een verlaten gebouw kan dat doen. Mensen hebben bijgedragen aan de herinrichting van het gebouw, en we hebben al naar de stad Sichem gestuurd voor Torah-rollen die daarheen waren gestuurd voor bewaring vanuit Jeruzalem toen de Tataarse hordes binnenvielen.

En nu hebben we een synagoge waarin we kunnen bidden. Want er zijn velen die naar Jeruzalem komen, mannen en vrouwen uit Damascus, Tzova [Aleppo] en andere plaatsen om de Tempel te zien en erover te huilen. Wie ooit het voorrecht heeft het in zijn vernietiging te zien, zal het voorrecht hebben om het te zien herbouwen en gerepareerd te zien wanneer de Goddelijke Aanwezigheid ernaar terugkeert.

Jij, mijn zoon, je broers en het hele gezin van je vader zullen het voorrecht hebben om het welzijn van Jeruzalem en de troost van Zion te aanschouwen.

Een treurig gezicht heb ik in u gezien, Jeruzalem. Er is hier maar één Jood, een verver, vervolgd, onderdrukt en veracht. Bij hem thuis komen groot en klein samen als ze een minjan kunnen krijgen. Het zijn armzalige mensen, zonder beroep en zonder handel, bestaande uit een paar pelgrims en bedelaars, hoewel de vruchten van het land nog steeds prachtig zijn en de oogsten rijk. Het is inderdaad nog steeds een gezegend land, dat stroomt van melk en honing….

Oh! Ik ben een man die ellende heeft gezien. Ik ben verbannen van mijn tab, dwz, ver verwijderd van vriend en bloedverwant, en te lang is de afstand voor mij om ze weer te ontmoeten…. Ik heb mijn familie verlaten. Ik verliet mijn huis. En daar met mijn zonen en dochters, en met de lieve en dierbare kinderen die ik op mijn knieën heb grootgebracht, verliet ik ook mijn ziel.

Mijn hart en mijn ogen zullen voor altijd bij hen wonen…. Maar het verlies van dit alles en van alle andere glorie die mijn ogen zagen, wordt gecompenseerd door nu de vreugde te hebben een dag in uw hoven te zijn, 0h Jeruzalem, de ruïnes van de tempel te bezoeken en te huilen over het verlaten heiligdom; waar het mij is toegestaan ​​uw stenen te strelen, uw stof te strelen en te wenen over uw ruïnes. Ik huilde bitter, maar ik vond vreugde in mijn tranen. Ik scheurde mijn kleren, maar ik voelde me erdoor opgelucht.

Plaatje hieronder: De brief van Nachmanides/Ramban aan zijn zoon hangt aan de muur van de Ramban Synagoge, dezelfde synagoge die hij toen in de 13de eeuw heeft gebouwd en vandaag nog altijd bestaat in Jeruzalem [beeldbron: Wikipedia]


Middeleeuwse reisverslagen naar het Heilig Land

  1. ♦ Rabbi Benjamin van Tudela [lezen]
  2. ♦ Mozes ben Nachman aka Ramban [lezen]
  3. ♦ Rabbi Jacob Ben R. Nathaniel Ha Cohen [lezen]
  4. ♦ Isaak ben Jozef ibn Chelo [lezen]
  5. ♦ Obadiah ben Abraham di Bartenura [lezen]
  6. ♦ Rabbi Moses ben Israel Naphtaly Hirsch Porges [lezen]

Bronnen:

♦ naar een artikel van Rabbi Louis Jacobs “Who Was Nahmanides (Ramban)? This Spanish Bible commentator earned a place alongside Rashi” op de site van My Jewish Learning

♦ naar een artikelMoshe ben Nachman (Nachmanides/Ramban) (1194 – 1270)” op de site van The Jewish Virtual Library (JVL)

♦ naar een artikel van Jack Meinhardt “What Were the Crusades and How Did They Impact Jerusalem? Crusades history and the Holy City” van 22 maart 2020 op de site van Biblical Archaeology

♦ naar een artikel van Reuven Hammer “Travelers Accounts of Jerusalem” van 1 januari 1995 uit The Jerusalem Anthology

Een gedachte over “Middeleeuwse reisverslagen naar het Heilig Land (2/6): Mozes ben Nachman aka Ramban

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.