Joden in Rusland vrezen dat verminderd antisemitisme slechts tijdelijk zal zijn

Plaatje hierboven: Moskou, 27 december 2019. Joden vieren Chanoeka in Moskou. Sommigen kunnen het nog steeds niet geloven; Voor het dertigste opeenvolgende jaar kwamen Joden op steenworp afstand van het Kremlin bijeen om een ​​ceremoniële menora aan te steken [beeldbron: Sofia Sandurskaya / Moskva News Agency]

Terwijl joden in Rusland historisch lage niveaus van antisemitisme ervaren, zijn ze van mening dat deze stand van zaken slechts tijdelijk is en kijken ze met schroom naar de toekomst, blijkt uit een nieuwe studie.

“Velen, zo niet alle, zijn van mening dat zwak of geen antisemitisme als Russisch staatsbeleid in Rusland een uitzonderlijk of zelfs ad hoc en tijdelijk fenomeen is dat niet is blijven bestaan”, zegt Alexey Levinson, hoofd sociaal-cultureel onderzoek bij het onafhankelijke Levada Center in Rusland, schreef in zijn studie waarin hij het joodse leven in Rusland vandaag vergelijkt met dat van 30 jaar geleden.

Stilte voor de storm?
“Joden zijn helemaal niet euforisch”, schreef hij in ‘Joden in het hedendaagse Rusland: assimilatie en dissimilatie‘, dat in juli werd uitgegeven en onlangs werd vertaald. De angst van de gemeenschap is gebaseerd op de Russische geschiedenis, waarbij joden in Rusland zijn onderworpen aan de grillen van degene die het land leidt.

Levinson vertelde aan The Media Line:

Antisemitisme gaat hand in hand met de geschiedenis van Joden voor eeuwen en eeuwen, en ze denken dat deze tijd slechts een korte onderbreking is van deze traditie. De huidige afname van antisemitische staatshandelingen is te wijten aan de persoonlijke positie van de huidige president van de Russische Federatie, Vladimir Poetin. Ze denken dat als hij van gedachten verandert of een andere, minder tolerante persoon zijn plaats inneemt, het hele staatsapparaat en het publiek zullen terugkeren naar het gebruikelijke antisemitisme.

Levinson voegde eraan toe:

Het klimaat is dermate liberaal geworden dat Joden de hoogste regionen van de Russische samenleving hebben bereikt en zelfs enkele aristocratische eigenschappen hebben aangenomen. Het is een eigenaardig tijdperk in de Russische geschiedenis. Tijdens het Russische rijk waren Joden een zwaar gediscrimineerde minderheid. De Russische adel werd vernietigd na de revolutie en in de burgeroorlog [1918-1920]. Maar aan het eind van de dag namen [de Joden]… enkele kenmerken van de Russische adel over. Ze zijn hoog opgeleid en onderhouden en bevorderen de Russische cultuur.

‘Oude tijden’ in Rusland:
“Sla de Joden! Steek hun huizen in brand!”

Het joodse leven in Rusland is heel anders dan drie decennia geleden. Er zijn minder Joden in Rusland omdat velen naar Israël en elders zijn geëmigreerd. Degenen die zijn gebleven, zijn meer geassimileerd en kunnen gemakkelijker opgaan in de algemene bevolking:

Er is een continuüm van mensen: aan de ene kant zijn er mensen die Joodse rituelen en gewoonten beoefenen. Aan de andere kant zijn er mensen die hun joodse afkomst niet graag vermelden. Het grootste deel van de joodse bevolking zit ergens tussenin: ze kennen hun joodse afkomst, ze weten een of twee dingen uit de joodse cultuur, zoals het vieren van Chanoeka en het proeven van matze tijdens het Pascha, maar het is geen serieus onderdeel van hun leven.

De schattingen van het aantal joden in Rusland lopen sterk uiteen, van 200.000 tot 1 miljoen. Van deze populatie vormen orthodoxe joden een minderheid. Natan Sharansky, de voormalige voorzitter van het Joods Agentschap en een politieke gevangene in de Sovjet-Unie, zegt dat joden in Rusland tegenwoordig veel vrijer zijn dan dertig jaar geleden.

Sharansky vertelde aan The Media Line:

In die dagen was er staats antisemitisme, waardoor de Joodse toegang tot het culturele, religieuze en professionele leven praktisch uitgesloten was. Mensen zijn opgegroeid en wisten op de meeste plaatsen niets van onze tradities. Toen we opgroeiden, wisten we niet wat Pascha en Poerim waren. Er was geen bar mitswa en brit milah.

Dasha Mikhelson, perssecretaris van de Federatie van Joodse Gemeenschappen van Rusland, is het daarmee eens en ze  vertelde aan The Media Line:

Het is nu het tegenovergestelde’ van wat het 30 jaar geleden was. In grote steden hebben joden alles wat ze nodig hebben om tradities te observeren – zoals minyans, koosjer eten en mikvehs. Er wordt een nieuwe generatie geboren die weet wie ze zijn en wat het is om een ​​Jood te zijn.

Plaatje hierboven: De Russische president Vladimir Poetin (links) en de Russische opperrabbijn Berel Lazar (rechts) ontmoeten vertegenwoordigers van het Europees Joods Congres in het Kremlin in Moskou, Rusland, 19 januari 2016. “Europese Joden die bezorgd zijn over antisemitisme zijn officieel welkom in Rusland,” zei president Vladimir Poetin. “‘Laat ze naar ons toe komen!” Poetin vertelde een ontmoeting in het Kremlin in Moskou aan de leiders van het EJC [beeldbron: EPA]

Het grootste probleem: assimilatie
Het joodse leven in Rusland is tegenwoordig echter niet perfect. Het grootste probleem waarmee Russische joden tegenwoordig worden geconfronteerd, zegt Sharansky, komt door assimilatie. “Misschien doet 10% [van hen] een of andere vorm van Joodse activiteit”, zei hij. “Om actief deel uit te maken van de joodse gemeenschap is een uitdaging.”

Sharansky zegt dat antisemitisme in andere landen veel meer een probleem is. “De afgelopen 15 jaar hebben rabbijnen in Parijs jonge kinderen op Joodse scholen verteld om geen keppels op straat te dragen omdat dit gevaarlijk kan zijn. In Moskou kun je vrij door de straat lopen met een keppel,” zei hij.

Sharansky en Levinson zijn het oneens over de relatie tussen de verbeterde situatie van de Joden in Rusland en de ineenstorting van de Sovjet-Unie, waarbij Levinson beweert dat er geen verband is. “Emigratie begon vóór de val van de Berlijnse muur en was een van de oorzaken van deze historische gebeurtenis. De Sovjet-Joden waren de eerste etnische groep die zich uit de totalitaire staat bevrijdde,” stelt Levinson.

Sharansky, die The Case for Democracy schreef, zegt dat hij gelooft dat een democratischer Rusland het leven van Joden beter heeft gemaakt en dat de groei van de democratie noodzakelijk is om Joden te beschermen tegen elk toekomstig door de overheid gesteund antisemitisme.

Als er [regerings-] veranderingen zijn en het antisemitisme terugkeert naar het niveau van 1000 jaar … zullen de positieve maatschappelijke opvattingen van vandaag over Joden niet genoeg zijn om het te stoppen. De democratische samenstelling van het land moet sterk genoeg zijn om deze druk te bestrijden. Een ding dat zeker kan worden gezegd is: Poetin is geen antisemiet. Poetin heeft een positieve houding ten opzichte van Joden, wat zeer ongebruikelijk is in de Russische geschiedenis. Tegelijkertijd is Poetin niet geweldig voor de Russische democratie, en daarom kunnen joden en andere burgers van Rusland teleurgesteld zijn over de beperkingen van de vrijheid.


Bronnen:

♦ naar een artikelJews in Russia fear low levels of antisemitism are temporary” van 6 augustus 2020 op de site van The Coordination Forum for Countering Antisemitism (CFCA)

♦ naar een artikel van Uliana Pavlova “Putin invites Jews to Russia; Jewish leaders expressed concern about rising anti-Semitism in Europe” van 20 januri 2016 op de site van Politico

♦ naar een artikel van Evan Gershkovich “Jews Celebrate Hanukkah in Moscow. Some Still Can’t Believe It; For the 30th year running, Jews gathered just steps from the Kremlin to light a ceremonial menorah” van 27 december 2019 op de site van The Moscow Times