De vergeten geschiedenis van Joden in de alcoholindustrie

Plaatje hierboven: Poster van de Joodse wijnhandel Carmel Oriental in Jaffa gesticht in 1882. Op de velden werd wijn gemaakt die geoogst werd uit ‘Druiven van Chanaan’  [beeldbron: Rishon Le Zion Museum]

Dit is misschien verrassend, maar joden hebben een lange en zeer invloedrijke geschiedenis in de alcoholindustrie in Europa, Israël en Noord-Amerika. Voor het grootste deel van de 19e eeuw hadden Oost-Europese joden een virtueel monopolie op het bedrijf in hun regio.

Ze produceerden veel van het bier en de sterke drank en runden bijna alle tavernes waar het werd verkocht. Joden waren al eeuwen in de handel, maar toen Poolse landeigenaren zagen dat ze 50% meer winst konden maken door graan in alcohol te veranderen dan door het voor voedsel te verkopen, grepen de Joden de kans om een ​​integrale rol te spelen.

Destijds konden Poolse Joden geen adel worden en het land niet als boeren bewerken. Terwijl veel joden zich tot handel en leuren wendden, zagen de heren een andere kans. Joden werden beschouwd als goed in zaken doen, redeneerden ze goed en zouden het product waarschijnlijk niet opdrinken.

Dus onder een leasingstelsel dat in het Pools bekend staat als propinacja, kregen joden exclusieve rechten om de alcoholindustrie te leiden. Tegen het midden van de 19e eeuw stond ongeveer 85% van alle Poolse tavernes onder joods beheer. Joden domineerden op dezelfde manier de industrie in de Pale of Settlement (het verplichte vestigingsgebied voor Joden in het huidige Oekraïne en Wit-Rusland), zij het op een iets kleinere schaal.

Plaatje hierboven: Carmel wijnhandel: Een moment van nostalgie … Vestiging Carmel Oriental in Jaffa omstreeks 1907 aan de Bustrosstraat (Razielstraat), vandaag kun je daar geen paarden meer zien, maar er is nog steeds wijn te vinden [beeldbron: Rishon Le-Zion Museum]

Joodse deelname aan de alcoholsector was zo wijdverbreid dat volgens Glenn Dynner, auteur van Yankel’s Tavern: Joden, drank en leven in het Koninkrijk Polen, tussen 30 en 40% van de Poolse Joden (inclusief vrouwen en kinderen) in de industrie werkte.

Dat is op zichzelf al een indrukwekkende statistiek, maar aangezien ongeveer driekwart van het jodendom in de wereld destijds in Oost-Europa woonde, komt dat neer op ongeveer vijfentwintig procent van alle joden in de wereld! De eigenaardigheid van de buitenmaatse Joodse bevolking in de regio is niet alles wat het hoge percentage verklaart.

Die één-op-vier-figuur is zelfs zonder rekening te houden met joden in andere delen van de wereld. Maar de 19e eeuw lijkt een piektijd te zijn geweest voor Joodse betrokkenheid bij alcohol wereldwijd.

In Hongarije komen we veel joodse families tegen die prominent betrokken zijn bij de wijnproductie. Zo behoorden de Zimmermans tot de beroemde en bekroonde producenten van Tokaj-wijn. (Hun wijnhuis van vóór de Holocaust is nu eigendom van een van de beste producenten in de regio.)

Evenzo produceerde de familie Herzog zulke hoogwaardige wijn (naast hun bier en sterke drank) dat keizer Franz Josef hen tot zijn exclusieve wijnleveranciers aanstelde. In Duitsland en Frankrijk sleepten de Joden ondertussen de lokale alcoholindustrie naar de moderne tijd. In Frankrijk integreerden Joodse wijnproducenten ook verticaal in de verkoop, terwijl in Duitsland de Joden de eerste industriële brouwerijen creëerden.

Aan de overkant van de Atlantische Oceaan waren Duits-Joodse immigranten naar de Verenigde Staten onevenredig vertegenwoordigd in de alcoholproductie. In Joden en drank: Amerikaans worden in het tijdperk van de drooglegging, wijst Marni Davis erop dat ze zich voornamelijk richtten op het distilleren van whisky vanwege zijn ‘nationalistische betekenis’. Degenen die whisky kochten en dronken, ‘verdedigden het als een diep Amerikaans product’.

Tegelijkertijd, terug in het Ottomaanse Palestina, keerde de wijnproductie voor het eerst in honderden jaren terug. Hoewel het oude Israël bekend stond als een wijnproducerende regio, veranderden honderden jaren van heerschappij door moslims (voor wie alcohol verboden is) de industrie in weinig meer dan een herinnering.

Plaatje hierboven: In maart 2019 werd een antieke wijnpers versierd met een prachtige mozaïekvloer uit de Talmoedische Periode (4de-6de eeuw na Chr.) ontdekt tijdens opgravingen in het Korazim Nationaal Park ten noorden van het Meer van Galilea in Israël [bron]

Maar toen meer joden begonnen te immigreren en zich aansloten bij de kleine gemeenschap die daar al woonde, keerde de wijnbouw geleidelijk terug. In 1848 opende de familie Shor een wijnmakerij in de oude stad van Jeruzalem, grenzend aan de Tempelberg zelf. Ze werden in 1870 bij de zaak gevoegd door de Tepperbergs en 1889 door de wijnmakerij die later bekend zou worden als Carmel.

Deze legden de basis voor de bloeiende wijnindustrie die tegenwoordig in Israël bestaat. Waarom waren er in de 19e eeuw zoveel Joden bij de alcoholhandel betrokken? Het was een overgangsperiode in de wereld, waarbij de industrialisatie onder meer leidde tot een grote toename van de alcoholproductie en -consumptie.

Tegelijkertijd had de oude Jodenvervolging veel andere inkomstenbronnen verwijderd, waardoor de Joden weinig andere manieren hadden om in hun levensonderhoud te voorzien. Dus een deel van het antwoord kan zijn dat, zoals zo vaak in de geschiedenis het geval was, de joden gewoon gebruik maakten van alle kansen die ze hadden, en slaagden daarin. Joden verlieten snel het bedrijf tegen het einde van de eeuw, dankzij zowel toegenomen concurrentie als onderdrukking van de regering, waardoor dit hoofdstuk in onze geschiedenis grotendeels werd vergeten.

Bovendien was er, zelfs al waren joden prominent aanwezig in de branche, een intern stigma tegen joodse betrokkenheid bij een beroep dat als minder dan eervol werd beschouwd en soms het gebruik van enkele mazen in de wet vereiste om in overeenstemming te blijven met de joodse wet.

Met andere woorden, de Joodse gemeenschap vergat het ook omdat ze het wilde vergeten. Interessant is echter dat veel gangbare Joodse achternamen tegenwoordig duiden op een verband met het alcoholberoep: Kaback, Kratchmer, Schenkman, Korczak, Vigoda, Winick en Bronfman, om er maar een paar te noemen.

Bovendien bestaan ​​er nog steeds veel van de alcoholbedrijven die worden gerund door 19e-eeuwse joden, waaronder de Israëlische wijnmakerijen, Loewenbrau-brouwerij, Herzog-wijnmakerij en Fleischmann’s Spirits. Hoewel de erfenis van de rol van joden in de alcoholsector gedeeltelijk wordt vergeten, is de impact verre van verdwenen.


Bronnen:

♦ naar een artikel van Joel Haber “The Forgotten History of Jews in the Alcohol Industry; Jews around the world played an integral role in whiskey, wine, and more” van 7 juli 2020 op de site van The Nosher

♦ een artikel op deze blogIsraël: Het land van melk en honing en… whiskey; gin uit Tel Aviv pakt goud in Frankfurt” van 2 juli 2019 en een artikel13.000 jaar oude bierbrouwerij ontdekt in Israël, de oudste ter wereld” van 13 september 2018 en een artikelVandaag jaarlijks Bierfestival in Jeruzalem van start; Palestijnse moslims zijn weer boos” van 31 augustus 2016 en een artikelWijn uit Samaria ontvangt hoge qualificatie in prestigieus Amerikaans wijnmagazine” van 22 februari 2019 en een artikelOude wijnpers blootgelegd in het Korazim Nationaal Park in Galilea” van 19 maart 2019

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.