Koning Filip I excuseert zich voor wandaden van Koning Leopold II nav 60 jaar onafhankelijk Kongo

Vandaag, 30 juni 2020 viert de République Démocratique du Congo (of Congo DR) zijn 60ste verjaardag van onafhankelijkheid van België, aka het voormalige Belgisch Congo (1908-1960) en daarvoor Vrijstaat Congo (1885-1908) toen nog de persoonlijke kolonie van Koning Leopold II, bijgenaamd de Belgische Hitler.

In een brief aan de Congolese president Félix Tshisekedi ter gelegenheid van de 60e verjaardag van de Congolese onafhankelijkheid betuigt koning Filip zijn “diepste spijt” voor de wandaden die tijdens het bewind van Leopold II en de koloniale periode zijn aangericht:

Om onze banden te versterken en de vriendschap tussen onze landen te verdiepen, moeten we in alle openheid en sereniteit met elkaar kunnen spreken over onze lange gezamenlijke geschiedenis. Deze geschiedenis bestaat uit gemeenschappelijke verwezenlijkingen, maar ook uit pijnlijke episoden. Ten tijde van Congo-Vrijstaat werden geweld- en gruweldaden gepleegd die op ons collectieve geheugen blijven wegen. Gedurende de daaropvolgende koloniale periode werd eveneens leed veroorzaakt en zijn vernederingen toegebracht. Ik houd eraan mijn diepste spijt te betuigen voor die wonden uit het verleden. Wonden die tegenwoordig weer pijnlijk voelbaar worden door daden van discriminatie, nog te sterk aanwezig in onze samenleving. Ik zal blijven strijden tegen alle vormen van racisme. Ik moedig de reflectie aan die in ons parlement wordt aangevat om definitief met het verleden in het reine te komen.

Koning Filip mag dan wel zijn ‘spijt’ betuigen (maar géén excuses!) over de massacres die zijn bet-overgrootvader heeft aangericht maar verder rept hij met geen woord over de vele miljarden die in Belgische zakken zijn verdwenen tijdens de 75 jaar van kolonisatie.

Het land aan de grote stroom was ook het land van de grote geldstroom. Eerst zorgde ivoor daar voor, dan rubber, later koper en andere ertsen. Wat in Congo uit de jungle en de bodem werd gehaald, diende om de koning, de staat en haar grote bedrijven rijker te maken“, schrijft Het Laatste Nieuws.

Benieuwd of de Congolese staat herstelbetalingen gaat eisen van België voor de vele miljarden aan geroofde grondstoffen en aan de nazaten van de vele honderdduizenden slachtoffers …

Wie was Leopold II?
We spraken met assistent-professor geschiedenis Benoît Henriet van de Vrije Universiteit Brussel-VUB over de voormalige Belgische koning Leopold II en alles wat hij deed tijdens zijn leiderschap.

Leopold II was de zoon van Leopold I, de allereerste koning van België. Na zijn dood nam Leopold II het over en regeerde België van 1865 tot 1909. Aan het einde van de 19e eeuw werd in Berlijn een grote conferentie gehouden om de controle over verschillende delen van Afrika tussen Europese regeringen te verdelen.

Leopold II ontving een persoonlijke kolonie in dezelfde mate als de huidige Democratische Republiek Congo. Dr. Henriet licht toe: “Het opmerkelijke aan Leopold II is dat hij de privé-eigenaar was van de zogenaamde Congo Vrijstaat. Het was geen Belgische kolonie, alleen de zijne. In die tijd was het heel uitzonderlijk en hij was dus de enige met een persoonlijke kolonie.”

Exploitatie en ontmsenselijking
Leopold II zag hoeveel rijkdom de Vrijstaat Congo bezat en begon te profiteren van de overvloed aan grondstoffen in het land. Wat volgde was een systematische exploitatie van natuurlijke hulpbronnen, met name rubber. Dit materiaal groeide van nature in het regenwoud van Congo, dat de bewoners moesten verzamelen.

Er werden veel verschillende strategieën van dwangarbeid toegepast om deze middelen te verzamelen door zowel ambtenaren als verschillende aanwezige bedrijven. Werknemers werden verzameld door geweld uit te oefenen, zoals mensen slaan die niet wilden meewerken. Inwoners hadden geen kans om te vluchten, vrouwen werden verkracht en dorpen werden geplunderd door soldaten en bedrijven.

Zowel overheidsfunctionarissen als bedrijven werden beoordeeld op de hoeveelheid rubber die ze zouden verzamelen, dus begonnen ze extreem geweld te gebruiken om steeds meer rubber te verzamelen, ongeacht de menselijke kosten. Er werd dus niet alleen een systeem van systematische exploitatie van natuurlijke hulpbronnen gecreëerd, maar ook een systeem van extreem geweld.

“Deze uitbuiting veroorzaakte een omgeving van extreme ontmenselijking. De Congolezen werden niet beschouwd als mensen die beschermd moesten worden. Het werd gemakkelijker om verschillende manieren van koloniaal geweld uit te oefenen, wat zelfs leidde tot het doorsnijden van ledematen”, vervolgt Dr. Henriet.

“Particuliere bedrijven huurden Congolese soldaten in, die vervolgens wapens kregen. Er was een tekort aan kogels, dus soldaten konden ze alleen tegen mensen gebruiken en niet om op dieren te jagen. Om dit te bewijzen, werd hen gevraagd een afgehakte hand of voet van het slachtoffer terug te brengen, als een soort trofee. Soldaten zouden hoe dan ook op dieren jagen, dus zouden ze de ledematen van mensen afsnijden als oorlogsoffer om de leiders te overtuigen.” Door deze onmenselijke gewelddaden zijn miljoenen Congolezen vermoord. Hoewel er geen officieel nummer bekend is, schatten historici een sterftecijfer van 3 tot 20 miljoen.

De Belgische Hitler
Leopold II wordt vaak ‘de Belgische Hitler’ genoemd, vanwege de miljoenen Congolezen die in die periode zijn omgekomen. We kunnen echter niet spreken van genocide als we het over Congo hebben. Dr. Henriet legt uit: ‘Ik begrijp dat het noemen van Leopold II’ de Belgische Hitler ‘kan worden gebruikt als een provocerende term om nostalgische mensen te prikkelen, maar een vergelijking is hier niet echt van toepassing.

Ja, er was een enorme stijging van het sterftecijfer in Congo, maar het was sterk verbonden met kolonialisme. Het begon niet met het exacte doel om de lokale bevolking uit te roeien, terwijl dat Hitlers doel was. Het doel van Leopold II was om deze mensen aan het werk te zetten en ze te onderdrukken. Het enorme sterftecijfer was het gevolg van systemisch geweld. Dat is natuurlijk geen excuus voor alle pijn en lijden die hij bij het Congolese volk heeft veroorzaakt.”

Koloniaal verleden van België blijft voelbaar
Het koloniale verleden van België heeft zeker een impact op het hedendaagse racisme: ‘We hebben soms het gevoel dat gebeurtenissen van twintig jaar geleden onze samenleving niet meer beïnvloeden. De Verenigde Staten maken duidelijk dat er een continuïteit bestaat tussen slavernij en de huidige staat van zwarte gemeenschappen in Amerika. Hetzelfde geldt voor België,” verduidelijkt Dr. Henriet

“Deze diepgewortelde trauma’s van kolonisatie hebben de perceptie van Afrikaanse mensen beïnvloed. Dat is niet alleen het geval voor België, maar ook voor landen in heel Europa en voorheen gekoloniseerde landen. Diepgewortelde trauma’s van kolonisatie hebben de perceptie van Afrikaanse mensen beïnvloed” Hoewel de kolonisatie van Congo tot op de dag van vandaag nog steeds racisme in België treft, heeft het Belgische Koninklijk Huis nooit echt commentaar op deze kwestie gegeven.”

De koninklijke familie is erg voorzichtig als het gaat om praten over Congo. Belgische experts hebben het Koninklijk Huis uitdrukkelijk gevraagd om te reageren of zich te verontschuldigen, maar dat weigerden ze altijd. Hun officiële verklaring is dat ze sinds de onafhankelijkheid in 1960 geen enkele relatie meer hebben met Congo. Het zou dus bizar zijn om er een toespraak over te houden, ‘voegt Dr. Henriet toe.

Hoewel Leopold II miljoenen Congolese burgers heeft vermoord en als slaven heeft gebruikt, heeft België nog steeds veel standbeelden van hem in het hele land. Dr. Henriet legt uit: “Toen hij stierf in 1909, was hij buitengewoon impopulair. Maar in de decennia na zijn dood werd zijn eer hersteld. Hij was een koninklijke figuur en een grote pionier in het Belgische kolonialisme, maar hij was ook een zeer ambitieuze architect. Hij werd soms zelfs de bouwkoning genoemd.”


Bronnen:

♦ naar een artikel van Philippe Ghysens “Koning Filip betuigt “diepste spijt” aan Congo voor gruweldaden uit koloniale verleden” en een artikel van Sander Van Den Broecke “Geen woord over de miljarden die in Belgische zakken verdwenen en daar heeft Filip een goede reden voor” van 30 juni 2020 op de site van Het Laatste Nieuws (HLN)

♦ naar een artikelKoning Filip betuigt “diepste spijt” voor Belgische wandaden in Congo” van 30 juni 2020 op de site van VRT NWS

♦ naar een artikel van Janne Schellingen en Femke Lippens “The truth about Leopold II and why his statues must go” van 8 juni 2020 op de site van Enfants Terribles

Een gedachte over “Koning Filip I excuseert zich voor wandaden van Koning Leopold II nav 60 jaar onafhankelijk Kongo

  1. De verontschuldiging was prima….maar natuurlijk véél te laat.
    Deze late inzichten verliezen hierdoor hun itegriteit & waarde.

    Dit wil niet zeggen dat standbeelden moeten worden vernield & weggehaald…….integendeel!

    Grote plakaten ernaast met duiding zijn een een veel betere leerschool.

    Wanneer men zijn fouten niet herkent/erkent…….zal men ze herhalen!

    Deze excuses hebben dan ook niets met de dood van George Floyd te maken maar gewoon met fatsoen……en dat werd hoog tijd!

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.