Bosnische katholieke kardinaal plant herdenkingsdienst ter ere van nazi-collaborateurs

De hoogste katholieke geestelijke van Bosnië, kardinaal Vinko Puljic die tevens aartsbisschop is van het aartsbisdom Vrhbosna, is van plan om volgende zaterdag een herdenkingsdienst te houden voor Kroatische burgers en soldaten van de nazi-geallieerde Ustasha-strijdkrachten, meldde het Dnevni Avaz-dagblad maandag.

Joden in Bosnië en de Israëlische ambassade in dat Balkanland protesteren tegen het plan, getiteld ‘Mass for Bleiburg’, en worden gehouden in de Heart of Jesus Cathedral in Sarajevo.

Leden van de Kroatische pro-nazi Ustasha-militie pleegden enkele van de meest gruwelijke antisemitische moorden die in de Tweede Wereldoorlog gedocumenteerd waren.

In mei 1945 doodden partizanen tienduizenden Ustasha-soldaten en supporters die waren gevlucht naar de Bleiburgse omgeving in Oostenrijk, naarmate de geallieerden vorderden op Adolf Hitler’s Duitsland en zijn bondgenoten.

De afgelopen jaren zijn herdenkingen van nazi-collaborateurs, waaronder staats- en kerkfunctionarissen, gemeengoed geworden in Oost-Europa, waar velen hen beschouwen als patriotten die de Russische Sovjetoverheersing vochten. Veel van de door de Sovjet-Unie bewapende partizanen waren communisten. De Ustasha hebben ook duizenden Serviërs vermoord.

De organisatoren van het evenement noemden fascistische leiders zoals Vjekoslav “Maks” Luburić en Jure Francetic onder de collabrateurs die zaterdag worden herdacht door de omstreden kardinaal Vinko Puljic. De organisatoren beweerden tevens dat de gebeurtenis bedoeld is om alle oorlogsslachtoffers te herdenken.

De Joodse Gemeenschap van Bosnië en Herzegovina, een non-profitorganisatie die lokale Joden vertegenwoordigt, noemde de geplande mis in een verklaring zondag een ‘herdenkingsdienst voor criminelen die verantwoordelijk zijn voor het lijden van Sarajevanen’.

De Israëlische ambassade in Tirana, Albanië, schreef in een zeldzame terechtwijzing: “We sluiten ons aan bij de oproep van veel leiders en van de Joodse gemeenschap aan de katholieke kerk om hun initiatief te heroverwegen.

In mei 2016 haalde Puljić controverse en spot over zichzelf op de sociale media nadat hij in een preek in Zadar, Kroatië de vrouwen had opgeroepen om geen geslachtsgemeenschap te hebben voor het huwelijk, zodat ze geen ‘štraca‘ zouden worden, wat een lokaal scheldwoord is voor ‘hoer’. De kardinaal beweerde in reactie dat zijn woorden ‘uit hun verband werden gehaald’.

In februari 2019 zei Puljić in een interview dat er in, Bosnië verschillende gevallen van seksueel misbruik door geestelijken waren in Bosnië en Herzegovina maar dat hij deze niet bij de politie had gemeld. Puljić weigerde tevens de namen te publiceren van de seksdelinkwenten of de plaats waar ze toen in functie waren.

Plaatje hierboven: De Ustasha waren berucht voor hun nietsontziende boosaardigheid en wreedheid. Hierboven zagen soldaten van de Ustasha in 1942 met een boomzaag het hoofd af van de nog levende Branko Jungić – een etnische Serviër die in Bosnië woonde – omdat hij weigerde zich van de orthodoxie tot het katholicisme te bekeren [beeldbron: Wikipedia]

Joden van Bosnië & Herzegovina
De geschiedenis van de joden in Bosnië en Herzegovina gaat van de aankomst van de eerste Bosnische joden als gevolg van de Spaanse Inquisitie tot het voortbestaan ​​van de Bosnische joden door de Joegoslavische oorlogen en de holocaust.

Het jodendom en de joodse gemeenschap in Bosnië en Herzegovina kennen een van de oudste en meest diverse geschiedenissen in de voormalige Joegoslavische staten en zijn meer dan 500 jaar oud in termen van permanente vestiging.

Bosnië was toen een autonome provincie van het Ottomaanse Rijk en was een van de weinige gebieden in Europa die joden verwelkomden na hun uitwijzing uit Spanje. Op het hoogtepunt telde de Joodse gemeenschap van Bosnië in 1941 tussen 14.000 en 22.000 leden. Daarvan woonden er 12.000 tot 14.000 in Sarajevo, goed voor 20% van de stadsbevolking.

Op 22 juli 1941 verklaarde Mile Budak – een hoge minister in de Kroatische regering en een van de belangrijkste ideologen van de Ustaše-beweging – dat het doel van de Ustaše de uitroeiing van ‘buitenlandse elementen’ uit de onafhankelijke staat Kroatië was. Zijn boodschap was simpel: “De basis voor de Ustasha-beweging is religie. Voor minderheden zoals Serviërs, Joden en zigeuners hebben we drie miljoen kogels.” In 1941 verklaarde Ante Pavelić – leider van de Ustaše-beweging dat “de joden worden in zeer korte tijd geliquideerd“.

In september 1941 begonnen de deportaties van joden, waarbij de meeste Bosnische joden werden gedeporteerd naar Auschwitz (velen eerst naar het concentratiekamp Kruščica) of naar concentratiekampen in Kroatië. De Ustaše richtten concentratiekampen op in Kerestinac, Jadovna, Metajna en Slana.

De meest beruchte, waar wreedheid van onvoorstelbare proporties werd gepleegd tegen joodse en Servische gevangenen, waren in Pag en Jasenovac. Alleen al in Jasenovac werden honderdduizenden mensen vermoord (voornamelijk Serviërs), waaronder 20.000 joden. Tegen het einde van de oorlog waren 10.000 van de 14.000 vooroorlogse Bosnisch-Joodse bevolking vermoord. De meeste van de 4.000 die het hadden overleefd, deden dit door te vechten met de Joegoslavische, Joodse of Sovjet-partizanen.

Tegenwoordig wonen er naar schatting 1.000 joden in Bosnië en Herzegovina, erkend als een nationale minderheid. Ze hebben uitstekende relaties met hun niet-joodse buren.

Plaatje hierboven: Jasenovac, Kroatië, zondag 25 april 1999. Herdenkingsceremonie ter gelegenheid van de 54ste verjaardag van de bevrijding van het concentratiekamp Jasenovac door Joegoslavische partizanen nabij het dorp Jasenovac. Tussen 1941 en 1945 werden hier ca. 40.000 Joden en tienduizenden zigeuners, Serviërs vermoord in het kamp, dat werd ​​gerund door de Kroatische fascistische Ustasha [beeldbron: EPA/Antonio Bat]


Bronnen:

♦ naar een artikel van Nedim Dervisbegovic en Danijel Kovacevic “Catholic Church in Bosnia to Hold Controversial WWII Mass” van 8 mei 2020 op de site van The Balkan Insight

♦ naar een artikel van Cnaan Liphshiz “Bosnian Catholic cardinal plans to honor Nazi collaborators in memorial service” van 13 mei 2020 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)

♦ naar een artikelBosnian Serb Presidency member “deeply disturbed” by announced Bleiburg Mass” van 11 mei 2020 en een artikelBosnian Cardinal: Even Hitler came to power legally” van 15 oktober 2018 op de site van N1 SRB