Het echte verhaal achter ‘Hunters’, de nieuwe Amazon-serie met Al Pacino die op nazi’s jaagt

Hunters‘ (Jagers), is een nieuwe TV-reeks (momenteel 10 episodes) die mede wordt geproduceerd door Jordan Peele en gemaakt door David Weil voor Amazon Prime. De serie vertelt het verhaal van een crew van nazi-jagers in Amerika in de jaren ’70.

De groep nazi-jagers wordt geleid door een mysterieuze man genaamd Meyer Offerman, die een dik Jiddisch accent heeft en wordt gespeeld door niemand minder dan Al Pacino. De serie werd op gemengde recensies onthaald en vragen opgeworpen over de ethiek van Joden die op gewelddadige wijze wraak nemen.

De TV-show, met een stel Joodse sterren – Logan Lerman, Saul Rubinek, Josh Radnor en Carol Kane, die allemaal nazi-jagers spelen – is een overdreven fictieve versie. Het heeft een esthetiek die meer stripboeken lijken dan geschiedenisboeken, maar de verhalen en verhaallijnen zijn gebaseerd op nogal wat echte gebeurtenissen.

Maar er is nog een vraag: waren er werkelijk zoveel nazi’s in Amerika in de jaren ’70 die opgejaagd moesten worden? Laten we het feit uit de Nazi-fictie over het post-Holocaust-melodrama eens uitsplitsen.

Bestonden nazi-jagers in Amerika in de jaren ’70?
Het antwoord daarop is een beetje ingewikkeld – ja, in de decennia na de Holocaust hebben joodse en niet-joodse wetenschappers en overlevenden gewerkt om nazi’s voor de rechter te brengen. Sommigen waren Amerikaans en anderen waren Europees.

Maar ‘Hunters’ overdrijft het drama van de jacht, om zo te zeggen. De nazi-jachtploeg van de show is een uitgedoste, actiegereide groep bestaande uit een legerveteraan (gespeeld door Louis Ozawa Changchien), filmster Lonny Flash (Josh Radnor), twee wapenexperts (Saul Rubinek en Carol Kane), een lockpicker (Tifanny Boone) en een Britse non (Kate Mulvany).

Onnodig te zeggen dat de werkelijke jagers waarop ze waren gebaseerd, een minder eclectische en glamoureuze groep waren. De echte nazi-jagers genoten ook niet van de Bruce Wayne-achtige duisternis die Pacino’s Offerman en zijn groep jagers deden. Noch gingen ze clandestien rond met het martelen van nazi’s met paardenmest (ja, dit gebeurt in de show) en vermoorden ze, voor zover wij weten.

Maar ze slaagden erin om enkele nazi-oorlogsmisdadigers te ontdekken en voor het gerecht te brengen. Dus wie waren deze echte nazi-jagers? Er zijn er eigenlijk teveel om op te noemen. Maar hier zijn enkele van de meest bekende.

De meest prominente was waarschijnlijk Simon Wiesenthal, die vier concentratiekampen overleefde. Wiesenthal en zijn vrouw, Cella, verloren naar schatting 89 familieleden van de nazi’s. Hij begon zijn nazi-jacht kort nadat hij was bevrijd uit het kamp Mauthausen. Nog steeds uitgemergeld en zwak, begon Wiesenthal de namen en gegevens van nazi’s en medewerkers te documenteren, van bewakers tot Gestapo-ambtenaren.

Na de oorlog lanceerde Wiesenthal het Documentatiecentrum van de Vereniging van Joodse Slachtoffers van het Nazi-regime in Wenen in de jaren ’60 en werd een Mossad-agent. Hoewel hij waarschijnlijk niet behulpzaam was bij de gevangenneming van Adolf Eichmann, zoals sommigen ertoe brachten te geloven, hielp hij wel bij het vinden van andere nazi’s, met name Karl Silberbauer, de Gestapo-officier die Anne Frank arresteerde, en Franz Stangl, de commandant van de Treblinka en Sobibor kampen. Hij verstrekte ook belangrijke informatie over veel voormalige nazi-functionarissen. Wiesenthal stierf in 2005.

In 1977, het jaar waarin ‘Hunters’ plaatsvindt, startte Rabbi Marvin Hier het Simon Wiesenthal Center in de Verenigde Staten. (Wiesenthal was niet persoonlijk verbonden met het centrum.)

Het jaar daarop benoemde Hier een andere nazi-jager, Efraim Zuroff, die het centrum leidde, dat zichzelf omschrijft als “een wereldwijde mensenrechtenorganisatie die onderzoek doet naar de Holocaust en haat in een historische en hedendaagse context.” Zuroff, een 71-jarige inwoner van New York, woont in Jeruzalem. Zijn werk heeft geleid tot de processen van meer dan 40 nazi’s en hun collaborateurs en hij is nog steeds bezig om nazi-criminelen voor het gerecht te brengen.

Dan waren er Serge en Beate Klarsfeld, die onlangs een National Jewish Book Award wonnen voor hun memoires over hun nazi-jachtdagen. Serge is een Roemeense jood wiens vader werd vermoord in Auschwitz. Beate is Duits en haar ouders, hoewel geen nazi’s, stemden voor Hitler als kanselier vóór de Tweede Wereldoorlog.

Ze werd voor het eerst geconfronteerd met de wreedheden begaan door het nazi-regime als au pair in Parijs. Het was ook in Frankrijk dat ze Serge ontmoette en met Serge trouwde.

Door onderzoek en activisme hielpen de Klarsfelds om nazi’s en hun Vichy-aanhangers, zoals Klaus Barbie, de SS-functionaris ‘de slager van Lyon’ voor het gerecht te brengen. De Klarsfelds werden meerdere keren gearresteerd tijdens hun nazi-jachtcarrière, waaronder Serge in Duitsland in 1972 voor het proberen te ontvoeren van voormalig SS-Obersturmbannführer Kurt Lischka en Beate in Syrië toen zij trachtten SS- Hauptsturmführer Alois Brunner te vangen, de assistent van Eichmann.

In 1969 onderbrak Beate een Reichstag-bijeenkomst in West-Duitsland om tegen de Duitse kanselier Georg Kiesinger te roepen: ‘Je bent een nazi!’ Kiesinger werd in 1933 lid van de NSDAP, de nazi-partij van Hitler en was van 1943 tot 1945 verbinigdsofficier voor de Rijkspropagandadienst. Beate Klasfeld onderbrak ze volgens The Guardian “ze een politieke rally [van Kiesinger] door op het podium te springen en zijn gezicht te slaan.” Ze werd veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf en zat vier maanden in een cel.

Officiële trailer ‘Hunters’ (Amazon Prime Video)

Waren er echt nazi’s in Amerika in de jaren 70?
Het merendeel van de ontsnapte nazi-oorlogsmisdadigers begaf zich na de oorlog naar Zuid-Amerika via ontsnappingsroutes genaamd ‘ratlines’. Landen als Argentinië en Brazilië werden veilige havens waar deze nazi-functionarissen in anonimiteit leefden. Maar er wordt aangenomen dat duizenden nazi’s ook naar de Verenigde Staten zijn ontsnapt.

Hermine BraunsteinerEr waren een paar prominente gevallen van nazi’s die werden gevangen in de VS – de eerste was Hermine Braunsteiner Ryan, bekend als het ‘Slagende Beest van Majdanek.’ Naar verluidt heeft de vrouwelijke bewaker (SS-Aufseherin) Joodse gevangenen doodgeschopt.

Na de oorlog ontmoette ze haar Amerikaanse echtgenoot, Russell Ryan, en emigreerde naar Nova Scotia, Canada, en vervolgens naar de VS, waar ze zich vestigde in Queens, New York – niet ver van waar veel ‘jagers’ plaatsvinden.

Het was Wiesenthal die hielp Braunsteiner Ryan te vangen op basis van informatie die hij kreeg van een Majdanek-overlevende. Braunsteiner Ryan heeft vrijwillig afstand gedaan van haar Amerikaans staatsburgerschap en werd in 1973 uitgeleverd aan West-Duitsland. Ze werd in 1981 veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf, maar werd in 1996 vrijgelaten vanwege haar gebrekkige gezondheid. Ze stierf drie jaar later.

Er was Feodor Fedorenko, een Oekraïense bewaker (SS-Oberwachman) in het vernietigingskamp Treblinka. Hij nam deel aan het neerschieten van burgers van Joodse nationaliteit tijdens het lossen van treinen, op de uitkleedplaatsen naar de gaskamers en naar de ‘ziekenboeg’.

Fedorenko woonde in Waterbury, Connecticut, en werd pas ontdekt in 1977 – het jaar waarin ‘Hunters’ plaatsvindt. In 1981 werd hij gedenaturaliseerd uitgeleverd aan de USSR, waar hij werd berecht, veroordeeld en in juli 1987 geëxecuteerd door een vuurpeloton.

Een andere nazi was Boļeslavs Maikovskis, een Letse nazi-collaborateur die in 1950 de VS binnenkwam en loog over zijn betrokkenheid bij de nazi’s bij zijn visumaanvraag. In 1965 vond een Letse rechtbank Maikovskis, die in Mineola, New York woonde, schuldig aan moord vanwege zijn collaboratie met de nazi’s.

Maikovskis werd bij verstek ter dood veroordeeld in zijn voormalige Letland (door de toenmalige Sovjetunie). Toch bleef Maikovskis tot 1987 in de VS, toen duidelijk werd dat hij zou worden uitgeleverd aan de USSR en waarschijnlijk ter dood zou worden veroordeeld. In 1987 vluchtte Maikovskis uit de VS nadat zijn deportatie naar de Sovjet-Unie een zekerheid werd.

Hij vestigde zich in West-Duitsland nadat hij in het geheim een ​​diplomatieke ambtenaar had overtuigd om hem een ​​visum te verlenen. Maikovskis werd in 1988 onder het Duitse gerechtssysteem berecht, maar in 1994 werd hij als te zwak beschouwd om door te gaan met het proces. Hij stierf in Münster in 1996, 92 jaar oud, aan een hartaanval.

Er zijn misschien andere nazi’s geweest die we niet kennen – en ze kunnen nog steeds onder ons leven. In het boek ‘The Nazis Next Door: How America werd een veilige haven voor Hitler’s mannen’ uit 2014, schreef verslaggever Eric Lichtau dat Amerikaanse spionagentschappen ten minste 1.000 ex-nazi’s hebben ingehuurd tijdens de Koude Oorlog en verschillende van deze nazi-spionnen werden beloond met Amerikaanse Burgerschap.


Bronnen:

♦ naar een artikel van Lior Zaltzman “The real story behind ‘Hunters,’ Al Pacino’s new Nazi-hunting Amazon series” van 21 februari 2020 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)