Grootste schending van Holocaust-herinnering is de locatie van een R-K Kerk in Auschwitz-Birkenau

Plaatje hierboven: Links een groep Joodse demonstranten in de Birkenau-kerk in 1995. Rechts, links afgebeeld, zijn Rabbi David Kalb Rabbi Elliot Pearlson, overlevende Holocaust Moshe Bondar en Rabbi Avi Weiss [beeldbron: Robert Kalfus]

“Wanneer lijden wordt gezien als een universeel heilsplan, wordt het specifieke karakter ervan als tragisch en kwaad altijd verminderd … De eliminatie van de Joodsheid van de plaats waar Joden werden geëlimineerd, maakt het kwaad erger” [bron: James Carroll in ‘The Church and the Jews’, 2002]

Terwijl de 75e verjaardag van de bevrijding van Auschwitz op 27 januari nadert, bereiden de overlevenden zich voor op een bijeenkomst om het evenement te herdenken, wat getuigt van hun geloof in het leven boven de dood.

Politieke en religieuze leiders van over de hele wereld zullen er ook zijn en verklaren dat wat er in die donkere afgrond is gebeurd, nooit meer zal gebeuren. Broeden over al het verzamelde met wat vandaag de grootste schending van de Holocaust-herinnering is: de Birkenau-kerk.

De kerk is gelegen in Birkenau, ook bekend als Auschwitz II, het eigenlijke ‘theater van de dood’ waar 1,1 miljoen Joden werden vermoord, wat 95% van de slachtoffers uitmaakt. Deze volledig opererende kerk is gehuisvest in een gebouw dat ooit diende als het hoofdkwartier van de nazi-commandant waar Joodse gevangenen, vooral vrouwen, werden gemarteld en verkracht.

Geallieerde foto’s laten duidelijk zien dat de kerk zich binnen de omtrek van het kamp bevindt. Van bijna overal in Birkenau, omhoog kijkend, ziet men de torenhoge kruisen van de kerk hun schaduwen werpen over het vernietigingskamp:

Plaatjes hierboven en onder: Het voormalige hoofdkwartier van de SS in Auschwitz-Birkenau is tegenwoordig een Rooms-Katholieke Kerk [beeldbron: ScrapBook pages]

De Birkenau-kerk, met zijn onontkoombare christelijke aanwezigheid, vertegenwoordigt een van de meest dreigende bedreigingen van vandaag voor de integriteit van het Holocaust-geheugen.

Met het vervallen van de kampen, en wanneer de overlevenden weg zijn, en wanneer wij, de tweede generatie, ook weg zijn, zal alles wat over zal blijven in Birkenau de kerk en haar kruisen zijn. Bezoekers en de wereld zullen gaan geloven dat de Holocaust een poging was tot christelijke genocide, terwijl het in feite een poging was om alle Joodse mensen volledig en systematisch uit te roeien.

Als alternatief kan de aanwezigheid van de Birkenau-kerk de bezoeker van de toekomst ertoe brengen te concluderen dat de katholieke kerk voorop stond in het verdedigen van joden die op vernietiging waren gericht, terwijl het in die donkere tijden in feite de rug toekeerde Joden wanhopig op zoek naar hulp.

Hoewel er ‘rechtvaardige heidenen’ waren die, met groot risico, Joodse levens redden, was het Vaticaan nergens te vinden. Bij het beschrijven van de oprichting van de Birkenau-kerk in zijn boek Constantine’s Sword: The Church and the Jews (2002), schreef voormalig priester James Carroll: ‘Wanneer lijden wordt gezien als een universeel heilsplan, wordt het specifieke karakter ervan als tragisch en kwaad altijd verminderd … De eliminatie van de Joodsheid van de plaats waar Joden werden geëlimineerd, maakt het kwaad erger.

Toen we voor het eerst protesteerden tegen de aanwezigheid van een ander christelijk instituut in de concentratiekampen, het karmelietenklooster in Auschwitz, meer dan drie decennia geleden, bleef de lokale bevolking ons eraan herinneren dat Auschwitz een Duitse naam is.

Ze wisten alleen van Oswiecim, de Poolse naam van de stad. Het was hun manier om te zeggen dat Polen niets te maken had met wat er op die plek gebeurde. De mate waarin Polen medeplichtig was aan de Holocaust is een kwestie van serieus debat die is verergerd door de recente pogingen van de regering om verwijzingen naar Poolse medeplichtigheid aan nazi-wreedheden strafbaar te stellen.

Wat niet ter discussie staat, is dat de Birkenau-kerk vandaag werkt met goedkeuring van de regering. De Poolse regering heeft de macht om te eisen dat de kerk naar een andere plaats wordt verplaatst, een actie die duidelijk zou maken dat wanneer Polen de controle heeft, het het juiste zal doen.

Voor alle duidelijkheid, we suggereren niet dat de mensen in het dorp Birkenau van hun parochiekerk worden beroofd. Een kerk zou voor hen gebouwd moeten worden in het dorp, weg van het kamp. Paus Franciscus heeft ook de macht om het verschil te maken. Wat betreft het Karmelietenklooster, pas toen paus Johannes Paulus II erop stond dat de nonnen het gebouw zouden verlaten dat ze in Auschwitz I hadden bezet – de nazi’s hadden daar blikken met het dodelijke Zyklon B-gas opgeslagen – werd het Klooster gesloten.

Plaatje hierboven: Oświęcim in Polen, 29 juli 2016. Paus Franciscus I bracht een opgemerkt bezoek aan het nazi-concentratiekamp Auschwitz I, het basiskamp. Auschwitz II, aka Birkenau met zijn 4 gaskamers en verbrandingsinstallaties en zijn illustere R-K Kerk, ligt zowat 3 kilometers verder van het basiskamp [beeldbron: Ledger]

Paus Franciscus kan naar voren treden en hetzelfde doen met betrekking tot de Birkenau-kerk. Op 27 januari, ter gelegenheid van de 75e verjaardag van de bevrijding van het vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau, zullen wij er ook zijn als de overlevenden evenals hoogwaardigheidsbekleders zich verzamelen voor de herdenkingsplechtigheid.

Aan het einde zullen we de korte afstand naar de Birkenau-kerk lopen, onze plakkaten opheffen en, in waardigheid en vrede, eisen dat de kerk uit het kamp wordt verplaatst. Het protest van het karmelietenklooster leidde samen met acties van de grotere Joodse gemeenschap tot de sluiting van het klooster.

Onze hoop is dat nu ook overlevenden en andere goede mensen verzameld bij de herdenking van de bevrijding van Auschwitz ons zullen vergezellen in het verheffen van een stem van moreel geweten – van joods geweten – namens de zes miljoen die niet voor zichzelf kunnen spreken, onze broeders En zusters wiens bloed uit de grond roept ‘en gerechtigheid eist.


Bronnen:

♦ naar een artikel van Avi Weiss “Why is a church still holding services in the former Nazi headquarters of Auschwitz-Birkenau?” van 23 januari 2020 op de site van The Times of Israel

♦ naar een artikel van Avi Weiss “On the 75th anniversary of the liberation, remove the church at Auschwitz” van 25 januari 2020 op de site van The Jerusalem Post

Een gedachte over “Grootste schending van Holocaust-herinnering is de locatie van een R-K Kerk in Auschwitz-Birkenau

  1. Een Rooms Katholieke kerk, gehuisvest in het voormalige hoofdkwartier van de Nazi Commandant waar Joodse gevangenen ”vooral vrouwen” werden gemarteld.

    De martelende Nazi’s & officieren, waaronder natuurlijk vele goede & gelovige katholieken.

    Een betere beeldspraak bestaat er niet.

    De RK kerk die in WO2 met Pauselijke zegening Joden de rug toekeerde en die ‘tot de dag van vandaag een ambivalente verhouding met vrouwen heeft, stond erop haar gebedshuis op de meest prominente plaats in het vernietegingskamp te plaatsen, op de plek waar joodse bloed uit de mensen werd geslagen door goede & gelovige Katholieken.

    Deze herinnering moet inderdaad in ere gehouden & nooit vergeten worden.

    Geliked door 1 persoon

Reacties zijn gesloten.