Ágnes Keleti, voormalig Olympisch kampioen en Holocaust overlevende, viert haar 99ste verjaardag

De Joods-Hongaarse Ágnes Keleti, ’s werelds oudste nog levende Olympisch kampioen en een overlevende van de Holocaust, vierde op donderdag 9 januari haar 99ste verjaardag.

Geboren als Ágnes Klein, op 9 januari 1921 in Boedapest, won zij 10 Olympische medailles, waaronder vijf gouden medailles, drie zilveren medailles en twee bronzen medailles en zij wordt beschouwd als een van de meest succesvolle Joodse Olympische atleten aller tijden .

Als een 16-jarige rijzende ster in de jaren 1930 was Ágnes Keleti de nationale gymnastiekkampioen van Hongarije. Maar haar leven veranderde dramatisch toen het nazi-regime Europa veroverde en leidde tot de vernietigingskampen. Hoewel ze haar vader en andere familieleden verloor aan Auschwitz, overleefde ze om verbluffend internationaal atletisch succes te bereiken en naar Israël te verhuizen.

Keleti vertelde de Associated Press in een interview in haar appartement in Boedapest dat ze niet over het verleden wilde praten. “Laten we het over de toekomst hebben,” zei Keleti. “Dat moet mooi zijn. Het verleden is voorbij, maar er is nog een toekomst.” En over haar 10 Olympische medailles zei ze: “Het zijn niet de medailles die belangrijk zijn, maar de ervaringen die daarmee gepaard gingen.”

Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, toen Keleti 18 was, stopte haar atletische vooruitgang. Ze overleefde de Holocaust door identiteitspapieren van een christelijk meisje te kopen en te gebruiken en als dienstmeisje in een klein dorp te werken. Haar moeder en zus doken onder en werden gered door de Zweedse diplomaat Raoul Wallenberg. Haar vader en andere familieleden werden vergast in het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau  door de nazi’s

Keleti hervatte haar opleiding tot turnster in 1946. Ze mocht niet deelnemen aan de Olympische Spelen in Londen in 1948 omdat ze haar sleutelbeen brak tijdens de training. Vier jaar later won ze haar eerste olympische gouden medaille, in de vloeroefening, tijdens de 1952-spelen in Helsinki, op 31-jarige leeftijd. Ze won ook een zilveren medaille en twee bronzen medailles in andere evenementen.

Op de Olympische Spelen van 1956 in Melbourne, toen ze 35 was, won zij andermaal vier gouden medailles en twee zilveren.

Aliyah naar Israël
Keleti bracht ongeveer negen maanden door in Australië en werkte in onbevredigende banen, totdat zij een Israëlische diplomaat leerde kennen die haar uitnodigde om deel te nemen aan de Maccabiah Games in 1957 – een internationale joodse atletiekwedstrijd vergelijkbaar met de Olympische Spelen.

Aangekomen in Israël, voelde ze zich meteen thuis. ‘Ik wilde geen Jood zijn in Hongarije,’ herinnerde ze zich. ‘Ik wilde een Israëliër in mijn eigen land zijn.’ Ze stuurde haar moeder en zus terug naar huis, trouwde in 1959 met Robert Biro die ze in Israël ontmoette en ze kregen twee zonen, Daniel en Rafael en trok zich terug om haar twee zonen op te voeden.

Na haar pensionering uit de competitie werkte Keleti als instructeur lichamelijke opvoeding aan de universiteit van Tel Aviv en 34 jaar bij het Wingate Institute for Sports in Netanya. Ze coachte en werkte ook met Israëls nationale gymnastiekteam tot ver in de jaren 1990.

Vanaf 2005 woont ze in Herzliya Pituah, Israël. Keleti is de oudste Hongaarse Olympische kampioen sinds Sándor Tarics stierf op 21 mei 2016. Ze werd de oudste levende Olympische kampioen toen Lydia Wideman stierf op 13 april 2019.

Keleti, die Hongarije in 1957 verliet en in Israël woonde, wordt gevierd als een nationale held in Hongarije. In 2015 keerde zij terug naar haar geboortestad  Boedapest om bij een van haar twee zonen te zijn.

Ágnes Keleti: “In leven blijven is veel belangrijker dan de medailles”


Bronnen:

♦ naar een artikel van Marcy Oster “Agnes Keleti, Holocaust survivor and world’s oldest living Olympic champion, marks 99th birthday” van 9 januari 2020 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)

♦ naar een artikel van Sandy Levins “Ágnes Keleti: Holocaust Survivor and Celebrated Olympic Gymnast” van 17 april 2019 op de site van Wednesday’s Woman