Dierenmozaïek uit de 3de eeuw gevonden in de oude synagoge van Gamla op de Golan Hoogtes

Plaatje hierboven: Ruïnes van de synagoge van Gamla, een oude stad op de Golan Hoogvlakte, was actief van de 1ste tot de 3de eeuw na Chr. [beeldbron:  Ynet]

Fragmenten van een mozaïek met dierlijke voetafdrukken werden maandag ontdekt tijdens een opgraving in een synagoge in de oude nederzetting van Majdolia in de Golan-hoogvlakte. De synagoge was actief in de eerste eeuw na Christus, nadat de Tweede Tempel was verwoest, tot het einde van de derde eeuw na Christus.

Volgens onderzoekers is dit de oudste afbeelding van een sierlijk kleurrijk mozaïek dat in het gebied is gevonden. Onderzoekers van de universiteit van Haifa zeggen dat er niet veel inzicht is in hoe het joodse leven werd geleefd, met name op de Golanhoogte en in Israël in het algemeen, tijdens de derde eeuw.

“In de derde eeuw zien we een interessante combinatie van de reeds gevestigde traditie van synagogen, na de vernietiging van de Tweede Tempel, met nieuwe artistieke elementen die later wijdverbreid zullen worden, zoals kleurrijke dierenmozaïeken,” zegt opgravingsleider Dr. Mechael Osband Van het archeologisch instituut aan de universiteit van Haifa.

De opgravingslocatie Majdolia, die vijf jaar geleden werd ontdekt, dateert uit het midden van de Romeinse tijd, vanaf ongeveer het midden van de eerste eeuw tot het verlaten van de nederzetting aan het einde van de derde eeuw.

Enkele jaren geleden ontdekten archeologen op de site de overblijfselen van de synagoge – een rechthoekig gebouw van 13 bij 23 meter. De ontdekking was enorm belangrijk voor het historische record, omdat de meeste experts ervan uitgingen dat de joodse nederzetting op de Golan-hoogvlakte stopte na de eerste joodse-Romeinse oorlog in 67 CE en de vernietiging van Gamla, een centraal gelegen handelscentrum in het gebied, tijdens die periode. Deze nieuwe vondst versterkt het idee dat de Joodse nederzetting in het gebied zelfs na de oorlog voortduurde.

Plaatje hierboven: Eén van de mozaieken die gevonden werden in de synagoge van Gamla waarop een de poot van een onbekend dier kan herkend worden [beeldbron: Mechael Osband/Ynet]

Tijdens het laatste opgravingsseizoen in de synagoge, werd deze nieuwe en belangrijke ontdekking gedaan toen archeologen probeerden de voortgang van het dagelijkse joodse leven op de Golan-hoogvlakte tijdens de Romeinse periode te begrijpen. Omdat de nederzetting aan het einde van de derde eeuw werd verlaten, zijn er nauwelijks vondsten gedaan op de site waarvan de meeste niet goed bewaard zijn gebleven.

Als gevolg hiervan werd alleen de gefragmenteerde onderlaag van het mozaïek bewaard, waarschijnlijk vanwege menselijke impact. Volgens onderzoekers wijzen de gevonden fragmenten op de vloer van de synagoge die eens kleurrijk was en gevuld met geometrische vormen. Het mozaïek in de centrale hal bleek complex en rijk aan vormen en kleuren te zijn, en ondanks de matte staat konden ontwerpen van voetafdrukken van vogels en andere dieren worden geïdentificeerd.

“Dit bewijst dat de synagoge transformeerde van een loutere plaats van aanbidding en educatie voor enkelen naar een centrum van gebed voor de hele gemeenschap,” zegt Osband. “We weten dat synagogen aan het einde van het tijdperk van de Tweede Tempel voornamelijk dienden als een plaats voor Torah-studie,” zegt hij.

“Synagogen aan het einde van het Romeinse tijdperk, en vooral in de Byzantijnse periode, dienden als plaatsen van aanbidding verwant aan kleine tempels en zijn daarom veel luxer. Het is niet ongewoon dat deze synagogen ook fraaie mozaïeken bevatten,” zegt hij. “Onze bevindingen zijn enkele van de vroegste tot nu toe waaruit blijkt dat al in de derde eeuw synagogen deze belangrijke verandering in het bewustzijn van mensen begonnen te ondergaan.”

De 2000-jaar oude synagoge van Gamla


Bronnen:

♦ naar een artikel van Itay Blumenthal “Rare 3rd century animal mosaic found in ancient Golan Heights synagogue” van 2 december 2019 op de site van Ynet News

♦ naar een artikelThe 2,000-year-old synagogue at Gamla, the oldest yet found in Israel” van 18 juni 2018 op de site van The Times of Israel