Kristalnacht in Duitsland, 81 jaar geleden: de Nacht van het Gebroken Glas van 1938

Plaatje hierboven: Reichskristallnacht (of Kristalnacht) in Duitsland, 9/10 november 1938. De nazi’s hebben de Boemestrasse synagoge  in Frankfurt in brand gestoken [beeldbron: The Jewish Journal]

In de nacht van 9 op 10 november 1938 brak het geweld uit tegen de Joden in het toenmalige Derde Rijk van 1938 (Duitsland, Oostenrijk, Sudetengebied en Oost-Pruisen – zie kaartje hieronder).

Het leek alsof het ongepland was. Een zogeheten ‘spontane volkswoede’ was uitgebroken onder de Duitsers omwille van de moord op een Duitse functionaris in Parijs (Ernst vom Rath) door een Joodse tiener (Herschel Grynszpan). Echter, niets was minder waar. De Duitse propagandaminister Joseph Goebbels en andere nazi’s hadden de pogroms zorgvuldig georganiseerd.

In twee dagen tijd werden meer dan 250 synagogen afgebrand, meer dan 7.000 Joodse bedrijven werden vernield en geplunderd, tientallen Joodse mensen werden gedood en Joodse begraafplaatsen, ziekenhuizen, scholen en huizen werden geplunderd terwijl politie en brandweerbrigades passief stonden toe te kijken.

De pogroms werden later bekend als de Kristallnacht, de “Nacht van het Gebroken Glas”, zo genoemd naar al het verbrijzelde glas van de etalageruiten die op de straten vielen.

De ochtend na de pogroms werden 30.000 Duits-Joodse mannen gearresteerd voor hun “misdaad” om Joods te zijn en werden zij naar concentratiekampen gezonden, waar honderden van hen omkwamen. Sommige Joodse vrouwen werden ook gearresteerd en naar lokale gevangenissen gestuurd. Bedrijven die eigendom zijn van Joden mochten niet opnieuw openen tenzij ze werden beheerd door niet-Joden. De avondklok werd toegepast op de Joden waardoor de uren van de dag dat ze hun huizen konden verlaten, werden beperkt.

Na de “Nacht van het Gebroken Glas” was het leven nog moeilijker geworden voor Duitse en Oostenrijkse Joodse kinderen en tieners. Ze waren al uitgesloten van het betreden van musea, openbare speelplaatsen en zwembaden, nu werden ze van de openbare scholen verwijderd. Joodse jongeren, net zoals hun ouders, werden totaal afgescheiden van hun gemeenschappen in Duitsland. Vele Joodse volwassenen pleegden uit wanhoop zelfmoord.

Naar Palestina
De meeste families trachten wanhopig te vertrekken. Velen vluchtten naar het toenmalige Britse Mandaat voor Palestina. Maar die levenslijn werd spoedig gesloten door de Britse bezetter.

Op 23 mei 1939, zes maanden nà de Kristallnacht, bracht de Britse regering geleid door Nevil Chamberlain, het zogeheten White Paper 1939 uit. Daarin werd onder meer bepaald dat de legale Joodse immigratie naar het Mandaat Palestina over de volgende vijf jaren beperkt werd tot maximaal 75.000, of 15.000 Joodse mensen jaarlijks. Zelfs die jaarlijkse quota werd nooit bereikt en dat aan de vooravond van de Holocaust!

Het Britse parlementslid James ‘Jimmy’ de Rothschild (1878-1957) zei op 22 mei 1939 tijdens het parlementaire debat over het Britse White Paper 1939: “Voor de meerderheid van de Joden die naar Palestina gaan is het een kwestie van of immigratie of fysieke uitroeiing.”

Maar het mocht niet baten. De Britten had het met de Arabieren op een akkoordje gegooid omtrent de Joodse immigratie en beloofden hen zelfs om na die vijf jaren beperking dat de Arabieren voortaan mochten bepalen hoeveel Joden er nog het Mandaat binnen mochten reizen.

Dit Britse document luidde het begin in van de Aliyah Bet (1939-1948), de ‘illegale’ immigratie van de Joden naar pre-Israël, die voornamelijk geleid werd door de Haganah en de Palmach, het Joodse ondergrondse verzet.

Over die hele periode slaagden ca. 110.000 Joden (90 procent afkomstig uit Europa) om dankzij de Joodse ondergrondse, illegaal ‘Palestina’ te bereiken. Pas na Israël’s onafhankelijkheid in mei 1948 – en zes miljoen dode Joden later ! – kwam de immigratie naar het Land van Israël in de hoogste stroomversnelling.

haganahPlaatje hierboven: Haïfa, 13 april 1947. Het schip  de ‘Theodor Herzl’, zo genoemd naar de ‘Vader van het Zionisme’, dat op 2 april 1947 was vertrokken vanuit de Franse haven Sète met aan boord 2.641 overlevenden van de Holocaust, legt aan in de haven van Haifa nadat het schip op volle zee werd geënterd door mariniers van het Britse bezettingsleger.

De Joden werden na hevig verzet, waarbij drie Joden werden gedood en 27 anderen gewond, gearresteerd en opgesloten. De gewonden en de zieken werden opgesloten in het Atlit detentiekamp nabij Haifa en alle anderen gedeporteerd naar het eiland Cyprus en opgesloten in Britse kampen. Het spandoek leest: “De Duitsers hebben onze families en huizen verwoest. Verwoesten jullie niet onze hoop!” [beeldbron: Palyam & Aliya Bet website]

Im Tirtzu: “Wanneer jullie willen is het geen sprookje.
Maar als jullie niet willen, zo is en zal het een sprookje blijven.”

[Orig. Duits: “Wenn Ihr wollt, ist es kein Märchen. Wenn Ihr aber nicht wollt, so ist es und bleibt es ein Märchen” of kort gezegd: ‘Waar een wil is, is een weg.’ Theodor Herzl in zijn novelle ‘Altneuland‘ uit, 1902]

Het is een goed idee om ons geheugen op te frissen – of onszelf te informeren – aan wat er werkelijk is gebeurd in 1938 en de jaren die volgden tot aan Israël’s onafhankelijkheid, in een tijd dat de hele wereld tracht de Joodse geschiedenis van overleving en zelfbeschikking te herschrijven.

Belangrijke data

28 oktober 1938
Duitsland verdrijft Poolse joden. Ongeveer 17.000 Poolse joden worden door Duitsland verdreven en over de grens met Polen gedwongen. Polen weigert de joden binnen te laten. De meeste gedeporteerden zijn gestrand in het niemandsland tussen Duitsland en Polen in de buurt van de stad Zbaszyn. Onder de gedeporteerden zijn de ouders van Herschel Grynszpan, een 17-jarige Poolse jood die in Parijs, Frankrijk, woont.

7 november 1938
Duitse diplomaat neergeschoten in Parijs. Herschel Grynszpan, een 17-jarige Poolse jood die in Parijs woont, schiet Ernst vom Rath neer, een diplomaat verbonden aan de Duitse ambassade in Parijs. Grynszpan handelt blijkbaar uit wanhoop over het lot van zijn ouders, die samen met andere Poolse Joodse gedeporteerden gevangen zitten in een niemandsland tussen Duitsland en Polen. De nazi’s gebruiken de schietpartij om antisemitische vurigheid aan te wakkeren en beweren dat Grynszpan niet alleen handelde, maar deel uitmaakte van een bredere joodse samenzwering tegen Duitsland. Vom Rath sterft twee dagen later.

9 november 1938
Joseph Goebbels vereist radicale actie. Duitse propaganda-minister Joseph Goebbels houdt een gepassioneerde antisemitische toespraak voor de nazi-partij die trouw is in München. De partijleden worden verzameld ter herdenking van de mislukte nazi-putsch van 1923 (de eerste poging van Adolf Hitler om de macht te grijpen). Na de toespraak bevelen nazi-functionarissen de Storm Troopers (SA) en andere partijformaties om Joden aan te vallen en hun huizen, bedrijven en huizen van aanbidding te vernietigen. Het geweld tegen Joden duurt tot in de ochtenduren van 10 november en wordt bekend als Kristallnacht – de ‘Nacht van gebroken glas’. Enkele tientallen Joden verliezen het leven en tienduizenden worden gearresteerd en naar concentratiekampen gestuurd.

12 november 1938
Nazi’s beboeten de Joodse gemeenschap. De nazi-staat legt een boete van een miljard Reichsmarks ($ 400.000.000) op aan de joodse gemeenschap in Duitsland. Joden moeten na de pogrom opruimen en reparaties uitvoeren. Ze mogen geen verzekering voor de schade innen. In plaats daarvan neemt de staat betalingen van verzekeraars aan Joodse bezitters in beslag. In de nasleep van de pogrom worden Joden systematisch uitgesloten van alle gebieden van het openbare leven in Duitsland.


Bronnen:

♦ naar een artikelThe ‘Night of Broken Glass‘” op de site van het United States Holocaust Memorial Museum (USHMM)

Een gedachte over “Kristalnacht in Duitsland, 81 jaar geleden: de Nacht van het Gebroken Glas van 1938

  1. 9 November 1938….Kristalnacht!
    9 November 1989….Val Berlijnse muur!
    9 November 2019….Jodenhaat in Duitsland!!!!!

    Dit kan géén toeval zijn!

    Het was de Berlijnse muur die, als consequentie van WO2, Jodenhaat in Duitsland aan banden legde.

    Met de val van de muur bouwt Jodenhaat in Duitsland zich weer langzaam op tot oude proporties.

    De betonnen muur was te verwijderen, de Jodenhaat blijkbaar niet.

    Like

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.