Holocaust-revisionisme: Kroaten leren weinig over de Tweede Wereldoorlog

Plaatje hierboven: Jasenovac, Kroatië, zondag 25 april 1999. Herdenkingsceremonie ter gelegenheid van de 54ste verjaardag van de bevrijding van het concentratiekamp Jasenovac door Joegoslavische partizanen nabij het dorp Jasenovac. Tussen 1941 en 1945 werden hier ca. 40.000 Joden en tienduizenden zigeuners, Serviërs vermoord in het kamp, dat werd ​​gerund door de Kroatische fascistische Ustasha [beeldbron: EPA/Antonio Bat]

Kroaten leren weinig over de Tweede Wereldoorlog. Volgens Yale University en de Europese Unie van Progressief Judaïsme verloopt de verwerking van de Tweede Wereldoorlog in Kroatië erg moeizaam. In een gezamenlijk rapport schrijven ze:

Er zijn nauwelijks herstelbetalingen uitgekeerd aan de Joodse gemeenschap. Er bestaan geen Holocaust-musea en er is geen consensus over het vernietigingskamp Jasenovac.

De bevindingen worden bevestigd door een onderzoek van het Kroatische Centrum voor Vredesstudies en het persbureau BIRN. Hieruit blijkt dat in het afgelopen jaar slechts zeven van de 909 Kroatische basisscholen op excursie zijn geweest naar Jasenovac. Van de 401 middelbare scholen in het land gingen er acht op bezoek bij het herdenkingscentrum, zo’n honderd kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad Zagreb.

Jasenovac, ook wel het ‘Auschwitz van de Balkans’ genoemd, was tussen 1941 en 1945 een concentratiekamp waar meer dan 80.000 Serviërs, Roma (zigeuners) en Joden werden vermoord door het fascistische regime. Het onderzoek wijst dus uit dat jongeren daar weinig weet van hebben.

Van de ondervraagde middelbare scholieren is 48 procent er “niet zeker” van dat Kroatische fascisten van de Ustasha de moorden in Jasenovac uitvoerden, en 22 procent denkt van niet. De samenstellers van het rapport vermoeden dat de beperkte kennis te maken heeft met het revisionisme van de regering, die de misdaden van het fascistische Ustasaregime tijdens de Tweede Wereldoorlog bagatelliseert.

Niet-gouvernementele organisaties zijn daarom ook zeer sceptisch over het nieuwe geschiedeniscurriculum dat deze maand wordt gepresenteerd. Het is al bekend dat minstens een derde van de lessen moet gaan over de ‘Kroatische bevrijdingsoorlog’ – een nationalistische benaming voor de burgeroorlog van de jaren negentig van de twintigste eeuw.

De publicatie van het rapport over ‘Holocaustrevisionisme’ viel samen met de internationale herdenkingsdag op 27 januari 2019. Behalve over de situatie in Kroatië uit het rapport ook zorgen over andere EU-lidstaten, met name Polen, Litouwen en Hongarije. Het revisionisme gaat in al die landen vaak gepaard met een nadruk op eigen slachtofferschap.

Ustasha en de Joden
De Ustasha (Ustaše) geleid door Ante Pavelić vervolgde Joden die het Jodendom beoefenden maar gaf Joden de kans om zich te bekeren tot het katholicisme  en machtigden hen aldus om te worden erkend als Kroatische burgers en een ere-Arisch staatsburgerschap te krijgen waarmee ze hun banen konden terugkrijgen die ze eerder waren verloren.

Nadat ze de Joden hun burgerschapsrechten hadden ontnomen, stond de Ustaše sommigen toe Arische rechten aan te vragen via steekpenningen en / of via connecties met prominente Ustaše. Het hele proces was zeer willekeurig. Slechts 2% van de joden in Zagreb kreeg bijvoorbeeld Arische rechten. Arische rechten konden ook niet verhinderen dat zij alsnog naar de concentratiekampen werden gezonden het slachoffer werden van andere vormen van vervolging.

Ustasha-leider Ante Pavelić

Serviërs, Joden, Roma en Kroatiërs en Bosnische dissidenten, waaronder communisten, werden geïnterneerd in concentratiekampen, waarvan het grootste Jasenovac was. Tegen het einde van de oorlog hadden de Ustaše, onder leiding van Pavelić, naar schatting 30.000 Joden, 29.000 Zigeuners en tussen 300.000 en 600.000 Serviërs uitgeroeid.

Ustashaleider Ante Pavelić ontkwam na de oorlog aan vervolging en zocht zijn heil in Zuid-Amerika. Later zocht hij de bescherming op in het Spanje van generaal Franco. Hij arriveerde in Madrid op 29 november 1957 en zal er twee jaar later een natuurlijke dood sterven.

Plaatje hierboven: Kinderen opgesloten in een toren in Stara Gradiska, onderdeel van het concentratiekamp Jasenovac [beeldbron: Wikimedia Commons / United States Holocaust Memorial Museum (USHMM)]


Bronnen:

♦ naar een artikel van Menachem Rosensaft “Croatia Must Not Whitewash the Horrors of Jasenovac” van 25 augustus 2018 op de site van Balkan Transitional Justice

♦ naar een artikel ‘Holocaust-revisionisme’ van maart 2019 in het Historisch Nieuwsblad nr. 3 blz. 9

♦ naar een artikelJasenovac concentration camp” op de site van Wikiwand