In het spoor van Theodor Herzl: Zijn verbazingwekkende talenten en vriendschappen (deel 2)

Theodor Herzl bouwde vervolgens verder op deze invloedrijke inspanningen met de vorming van een Zionistisch congres en stelde hij briljant een bijeenkomst om de twee jaar voor. Dit werd uitgevoerd na de oorspronkelijke eerste vergadering van 29-31 augustus 1897, tot 1939 en  vindt tot op de dag van vandaag plaats om de 4 jaar en werd na de Tweede Wereldoorlog hervat.

Het oorspronkelijke congres van 200 personen omvatte vertegenwoordigers van zionisten uit 17 landen met de overige gasten van verschillende achtergronden. Het volgende jaar werden ongelooflijk en inspirerend vrouwen opgenomen in het lidmaatschap. De nieuwe natie werd Eretzland genoemd en zorgde voor continuïteit met zijn oude wortels.

Een van de belangrijkste invloeden op Herzl was die van dominee William Hechler, een anglicaanse kapelaan uit Wenen. Hij geloofde diep dat de oprichting van de staat Israël door de inspanningen van Herzl 1240 jaar eerder werd voorspeld onder het bewind van Omar. Hij baseerde dit grotendeels op fragmenten uit het boek Daniël, waar 1240 dagen als jaren kunnen worden geïnterpreteerd.

Het eerste zionistische congres van Herzl vond precies 1240 jaar na het bewind van Omar plaats. Hechler en Herzl onderhielden een hechte relatie en Hechler faciliteerde de ontmoetingen tussen zowel Kaiser Wilhelm als de Sultan die, hoewel dit niet lukte, de internationale respectabiliteit met zijn gunstige persverslaggeving aan de zionistische beweging brachten.

Herzl onderhield een uiterst hechte relatie met Hechler en verklaarde vóór zijn dood heel nadrukkelijk dat we de rol van Hechler niet mogen vergeten wanneer Israël een staat wordt. Verdere invloed van Hechler in Groot-Brittannië had een aanzienlijk effect op het winnen van de Britten ter ondersteuning van de staat Israël.

Hechler stierf enigszins in de obscuriteit, maar zijn begraafplaats werd ontdekt en werd in 2011 onderscheiden door de inspanningen van Jerry Klinger president van de Jewish American Society for Historical Preservation. De ceremonie ter ere van hem werd bijgewoond door onder meer de Israëlische ambassadeur Ron Prosor (plaatje hieronder, bij de grafzerk van W. Hechler, april 2011)

Een andere factor die de overweging van de staat Israël als een realiteit verhoogde, was het zogenaamde Oeganda Voorstel van 26 augustus 1903. Het ontstond al vroeg in de tijd als een voorstel van de Britse koloniaal Joseph Chamberlain aan wie hij werd geïntroduceerd door Israel Zangwill in 1903 en gewonnen door zijn persoonlijke charisma.

Zijn impact op Chamberlain was zo belangrijk dat hij ertoe werd aangezet om zijn aanbod aan te bieden wat ten onrechte wordt aangeduid als het Oeganda Voorstel, maar vandaag zou overeenkomen met de natie Kenia. Het aanbod van Oeganda omvatte een oppervlakte van ongeveer 5000 vierkante mijl en Herzl bracht het onder de aandacht van het 6de Zionistische Congres in Bazel op 26 augustus 1903 kort voordat hij stierf.

De toen nog Britse kolonie Oeganda zou een tijdelijk toevluchtsoord worden voor Joden in Rusland die in onmiddellijk gevaar verkeerden. Bij een stemming met 295 tegen 178 werd besloten een expeditie (‘onderzoekscommissie’) te sturen om het voorgestelde grondgebied te onderzoeken. Drie dagen later gaf de Britse regering een officieel document vrij waarin een “Joods grondgebied’ in Oost-Afrika werd toegewezen ‘onder voorwaarden die de leden in staat stellen hun nationale gewoonten na te leven.

Dit voorstel lokte echter een storm van protest uit door het Zionistische congres en werd uiteindelijk verworpen door een meerderheid die standvastig bleef in het beperken van de staat tot het oude Eretzland of wat we tegenwoordig Israël noemen. Herzl was op dit punt (kort voor zijn overlijden) uitdrukkelijk bereid om zich neer te leggen bij wat de meerderheid over dit onderwerp bepaalde. Het moet echter niet over het hoofd worden gezien, het voorstel heeft in de hele wereld grote belangstelling gewekt voor het idee van een staat voor het Joodse volk.

Herzl’s Oeganda Plan uit 1903

Een andere diepgaande impact die Herzl op de wereld had in de verheffing van het zionisme was door de persoon van Felix Salten, de auteur die in 1923 de klassieker Bambi: Eine Lebensgeschichte aus dem Walde schreef dat later door Walt Disney werd aangepast en in 1942 als de tekenfilm ‘Bambi‘ werd uitgebracht. Herzl en Salten werden vrienden door hun deelname aan de Weense café-samenleving als leden van de Young Vienna-beweging en kwamen samen in Café Griensteidl.

Salten werkte bij The World, een invloedrijke krant die Herzl leidde en nam later na diens dood zijn positie over. Salten, die echter enorm beïnvloed werd door Herzl, ging later op rondreis met Martin Buber voor een reeks voordrachten die met zijn natuurlijke uitstraling een groot aantal niet-Joden won terwijl hij de inspiratie van zijn mede-Joden verloor. Buber had een intellectuele aantrekkingskracht, terwijl Salten (beschouwd als de meest charismatische) een literaire historische achtergrond gaf. Samen vormden ze een krachtpatsercombinatie.

Het was in 1947 dat de inspanningen van het zionisme eindelijk tot bloei kwamen, grotendeels door de inspanningen van Harry Truman. Truman zoals Herzl was een man wiens meerdere vaardigheden op het juiste moment op de juiste plaats waren. Dit was bijna precies 50 jaar na Herzl’s voorspelling dat een Joodse staat duidelijk serieus zou worden genomen.

Het is verhelderend om in dit verband op te merken 3 dagen voor het einde van het Eerste Zionistische Congres op 3 september 1897 schreef Herzl in zijn dagboek: “In Basel heb ik de Joodse staat gesticht. Als ik dit vandaag hardop zou zeggen, zou ik op universeel gelach onthaald worden. Over vijf jaar misschien, en zeker over vijftig jaar, zal iedereen die kunnen zien.” 50 jaar later in november 1947 kan duidelijk gesteld worden dat de VN stemde om de staat Israël te erkennen. De profetische woorden van Herzl 50 jaar eerder werden uiteindelijk werkelijkheid.

Plaatje hierboven: Deze maand 122 jaar geleden, drie dagen die de wereld veranderden in het bijzonder voor de Joden en die het begin inluidden van de restauratie van de Joodse staat Israël. Theodor Herzl spreekt het Eerste Zionistische Congres toe op 29-31 augustus 1897 in Basel, Zwitserland [beeldbron: J-Post]


Bronnen:

♦ naar een artikel van Howard Zik “Theodor Herzl With His Astonishing Talents and Friendships” van 8 augustus 2019 op de site van The Jewish Press

♦ naar een artikel van Jerry Klinger “Rev. William Hechler, the Christian who backed Theodor Herzl” van april 2011 op de site van The Jewish Magazine

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.