Deze voormalige synagoge in Krakau is thans een bar en dat vinden de Poolse Joden niet leuk

Plaatje hierboven: Krakau (Kraków), Polen, juni 2019. Dit twee verdiepen tellende hoekhuis deed sinds 1896 dienst als de Chevra Tehilim synagoge in Kazimierz, het oude Joodse kwartier in Krakau, maar werd onlangs omgeturnd tot de Hevre bar en muziekclub [beeldbron: Krakow.onet]

Poolse Joden protesteerden tegen het gebruik van een voormalige synagoge in Krakau als een bar. Het protest over het Ashkenazische gebedshuis van Beit Midrash Hevra Tehilim in Kazimierz, de oude Joodse wijk van de stad, verscheen deze week in een verklaring op de website van FestivALT, een onafhankelijk kunstcollectief, voorafgaand aan zijn derde jaarlijkse alternatieve Joodse kunstfestival in Krakau.

De organisatoren van FestivALT, die protestacties hebben georganiseerd in de voormalige synagoge, noemden de opening in 2016 van Hevre Cafe “een van de slechtste voorbeelden van de exploitatie van het Joodse erfgoed van de buurt.” De exploitanten van de bar-café huurden het gebouw van de lokale Joodse gemeenschap, die het nog steeds in bezit heeft.

Het programma van het FestivALT-festival dit jaar, een 10-daags evenement dat in Krakau loopt van 21 t/m 30 juni 2019, omvat een paneldiscussie in het Galicia Joods Museum over de kwestie. Volgens FestivALT vernietigden de eigenaars van de bar in 2016 een muur en de originele nis die de Torah-ark bevatte om een ​​nieuwe deur te installeren, naast andere schade aan het gebouw dat in 2001 was teruggegeven aan de orthodox-joodse gemeenschap van Krakau.

Plaatje hierboven: Het interieur van de synagoge vandaag, waar zich thans het Hevre café-restaurant bevindt. Joden maken zich zorgen om de vele waardevolle fresco’s [beeldbron: Vos Iz Neias]

FestivALT is van plan om een ​​reproductie te maken van de verwoeste muur tegenover het café. Het gebouw begon als een synagoge in 1896. De nazi’s verwoestten veel van het interieur tijdens de Holocaust, hoewel enkele van de indrukwekkende fresco’s van de voormalige synagoge overleefden. De vooruitstrevende joodse gemeenschap Beit Krakow probeerde tevergeefs om het gebouw in 2012 te gebruiken. Vier jaar later werd daar een café geopend. Sindsdien is de conditie van zeldzame fresco’s “aanzienlijk verslechterd“, schreef FestivALT.

Boaz Gadka, de orthodoxe rabbijn van de Joodse gemeenschap van Krakau, vertelde JTA dat de huur van de voormalige synagoge was gedaan volgens religieuze wetten en noodzakelijk was omdat zijn gemeenschap te veel synagogen heeft voor zijn behoeften. “Laten we de gemeenschapsleiders prijzen voor hun inspanningen en niettegenstaande het gebruik van de synagoge voor iets eerbaars. Het zal snel terugkeren naar de gemeenschap“, schreef hij in een e-mail.

De uitbaters van het Hevre Café antwoordden niet op verzoeken om commentaar op het protest van FestivALT. Het FestivALT-evenement richt zich dit jaar op “vrouwen en keuzevrijheid”, inclusief hun seksuele uitbuiting tijdens de Holocaust. Het beschikt over theater, beeldende kunstinstallaties en burleske cabaretvoorstellingen.

Plaatje hierboven: In het Getto van Krakau, 1942/1943. Joden staan gepakt en gezakt in lange rijen te wachten om gedeporteerd te worden naar de vernietigingskampen. Krakau was een van de vijf grote getto’s in Polen en lag op de rechteroever van de rivier de Vistula in de wijk Podgórze. Vandaar dat het getto in Krakau berucht werd als het “Getto van Podgórze” [beeldbron: ListVerse]

Kazimierz in Krakau
De eerste geregistreerde aanwezigheid van Joden in Krakau dateert uit het begin van de 13de eeuw. 55.515 inwoners van Kraków identificeerden zichzelf als Joden in de Poolse volkstelling van 1931. Aan de vooravond van de oorlog verbleven ongeveer 56.000 Joden in Krakau, bijna een kwart van de totale bevolking van ongeveer 250.000.

Tegen november 1939 was de Joodse bevolking van Krakau aangegroeid tot ongeveer 70.000 nadat vele Poolse Joden wegvluchtten uit de door Rusland geannexeerde gebieden en zich in de stad vestigden.

Het getto van Kraków was een van de vijf belangrijkste, metropolitaanse Joodse getto’s, opgericht door Nazi-Duitsland in het Generaalgouvernement. Het getto werd geliquideerd tussen juni 1942 en maart 1943, waarbij de meeste inwoners naar het vernietigingskamp Bełżec werden gestuurd, evenals het slavenarbeidskamp Płaszów en het concentratiekamp Auschwitz.

De Joden van Krakau, waaronder die in Kazimierz, werden door de nazi’s gedwongen in een overvol getto in Podgórze, aan de overkant van de rivier. De meesten van hen werden later gedood tijdens de liquidatie van het getto of in vernietigingskampen. Kraków bleef de administratieve zetel van het Generalgouvernement totdat de nazi’s zich treugtrokken uit stad op 17 januari 1945. Sovjet-troepen trokken twee dagen later, op 19 januari 1945, Krakau binnen en hielden Polen bezet tot augustus 1989.

Kazimierz vandaag
Na de oorlog bleven er van de ca. 70.000 Joden van Krakau ongeveer 4.282 Joden over. Begin 1946 zwol de groep Joden opnieuw aan door Poolse Joden die terugkeerden uit de Sovjet-Unie tot ongeveer 10.000. Pogroms in augustus 1945 en gedurende 1946, evenals het aantal moorden op individuele Joden, leidde tot de emigratie van veel van de overlevende Joden uit Krakau. Tegen het begin van de jaren negentig bleven er nog maar een paar honderd Joden meer over.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Kazimierz, verstoken van Joden, verwaarloosd door de communistische autoriteiten. Sinds 1988 heeft een populair jaarlijks Joods Cultureel Festival de Krakovieten teruggebracht naar het hart van de Joodse wijk en de Joodse cultuur nieuw leven ingeblazen voor een generatie Polen die is opgegroeid zonder de historische Joodse gemeenschap van Polen.

In 1993 maakte Steven Spielberg zijn film Schindler’s List grotendeels in Kazimierz en dit vestigde de aandacht op Kazimierz. Sinds 1993 zijn er parallelle ontwikkelingen geweest in de restauratie van belangrijke historische locaties in Kazimierz en een bloeiende groei in restaurants, bars, boekwinkels en souvenirwinkels met een Joods thema. Niet alleen dat, er zijn thans ook Joden die naar Kazimierz verhuizen vanuit Israël en Amerika.


Bronnen:

♦ naar een artikelThis former Krakow synagogue is now a bar, and Polish Jews are protesting” van 14 juni 2019 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)