Opmerkelijk: Voor het eerst in honderd jaar weer veldrabbijnen in het Duitse leger

Het Duitse leger zal voor het eerst in bijna een eeuw opnieuw rabbijnen in dienst nemen, waardoor de pastorale diensten beschikbaar zullen zijn voor de bijna 300 Joden die in de Bundeswehr dienen.

De Joodse Raad van het land zal in eerste instantie slechts één veldrabbijn aanduiden uit de voor die functie geselecteerde kandidaten die mogelijk in dienstreizen buiten Duitsland zullen dienen,” zei het Duitse ministerie van Defensie op dinsdag. “Dit is een belangrijk signaal in een tijd dat antisemitisme, religieuze polarisatie en bekrompenheid op veel plaatsen in opgang zijn,” zei minister van Defensie Ursula von der Leyen in een verklaring.

Het is een geweldige ontwikkeling dat er vandaag een rabbijn wordt geïnstalleerd voor het leger in Duitsland,” zei Yehuda Teichtal, rabbijn van de Joodse gemeenschap in Berlijn. “Dit zal Joodse mannelijke en vrouwelijke militairen een plaats geven om zich te wenden voor hun Joodse behoeften en voor raadpleging. Het zal zeker een positief effect hebben, niet alleen op het Joodse volk, maar ook op het hele leger.

Veldrabbijn
In de Duitstalige landen werd de functie van Militärrabbiner in het Feldrabbinat voor het eerst geïntroduceerd in 1875 in de militaire pastorale zorg van de Oostenrijks-Hongaarse landstrijdkrachten. In het Duitse leger werd het Feldrabbinat pas aan het begin van de Eerste Wereldoorlog geïntroduceerd. Meest bekende veldrabbijnen van het Duitse leger waren Leo Baeck en Aron Tänzer.

Leo Baeck (1873-1956) was een 20ste-eeuwse Duitse rabbijn, geleerde en theoloog. Hij diende als leider van het Liberaal Judaïsme in zijn geboorteland en internationaal. Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Baeck een veldrabbijn in het Duitse keizerlijke leger. Later vertegenwoordigde hij alle Duitse Joden tijdens het Nazi-tijdperk. Na de oorlog vestigde hij zich in Londen, Verenigd Koninkrijk, waar hij diende als voorzitter van de World Union for Progressive Judaism.

In totaal zijn er vandaag ongeveer dertig Duitse veldrabbi’s uit de tijd van de Eerste Wereldoorlog bekend. De Vereniging van Duitse Joden heeft speciaal een speciale veldbijbel uitgegeven. De Duitse Feldrabbiner uit de Eerste Wereldoorlog droeg het veldgrijze legeruniform met een armband met rood kruis. De Davidster werd aan een ketting gedragen.

Veldrabbijn Aron Tänzer
Geboren in Pressburg op 30 januari 1871, schreef Aron Tänzer zich op 21-jarige leeftijd in aan de universiteit van Berlijn. Hij studeerde filosofie, Duitse en Semitische filologie. Na zijn promotie in 1895, probeerde Aron Tänzer rabbijn te worden. In oktober 1896 nam hij met succes het rabbinaat van Hohenems op zich.

Vanaf 1905 tot 1907 was Tänzer rabbijn van de Joodse gemeenschap in Merano en vanaf 1 september 1907 rabbijn in de synagoge in Göppingen. Deze functie, waarin hij verantwoordelijk was voor de districtsrabbinaat Jebenhausen, oefende hij uit tot aan zijn dood in 1937.

Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog in 1914 had Tänzer zich vrijwillig aangeboden om als veldrabbijn voor drie jaren aan het oostfront te dienen. Rabbijn Tänzer zorgde voor de soldaten, hielp in het militaire hospitaal en hield toezicht op de maaltijdbereiding in de gaarkeukens voor zijn Joodse medemensen. Voor zijn dienst op het slagveld ontving Tänzer meerdere medailles.

Feldrabbiner Aaron Tänzer (1871-1937)

Plaatje hierboven: Feldrabbiner (veldrabbijn) Aaron Tänzer in 1917 tijdens de Eerste Wereldoorlog, met het lint van het IJzeren Kruis en een Davidster aan een ketting in  en een armband met een rood kruis [beeldbron: Wikipedia]


Bronnen:

♦ naar een artikelFor first time in nearly a century, German military to include rabbis” van 5 april 2019 op de site van Israel Hayom

♦ naar een artikelFeldrabbiner in den deutschen Streitkräften des Ersten Weltkrieges” op de site van Hentrich & Hentrich