Gerstenfeld: Het woord ‘Jood’ is een scheldwoord in Europa

Plaatje hierboven: Het woord ‘Juden!’ werd in het geel gespoten over het raam van een bagelshop in Parijs. “Meer moet dat niet zijn,” denken de antisemieten onder elkaar in Frankrijk. Voorlopig toch. Het vandalisme werd op zaterdagochtend van 9 februari 2019 ontdekt in een Bagelstein-winkel in het 4de arrondissement van Parijs [beeldbron]

Het woord “Jood” is op veel plaatsen in Europa met volle kracht als mainstream scheldwoord teruggekeerd. Een bijvoeglijk naamwoord is niet nodig. Voor veel mensen is de uitdrukking “vuile Jood” een tautologie.

Helemaal in het begin was het woord “Jood” alleen maar een zelfstandig naamwoord. Het is afkomstig van het Hebreeuwse woord Yehudi, dat afstamt van de Bijbelse naam Juda. Het woord Jodendom is afkomstig van de religie van de Yehudim. Toen later de christelijke helden van Shakespeares “Koopman van Venetië” Shylock herhaaldelijk “de Jood” noemden, leed het echter geen twijfel dat het woord meer een beschimping dan een verwijzing naar de religie van de koopman was.

De negatieve bijbetekenissen van het woord Jood waren in Europa eeuwenlang gebruikelijk. In Frankrijk noemen de mensen Joden al jarenlang, om hen niet te beledigen, “Israëlieten”; vaak doen Joden dat zelf ook. Een van mijn collega´s sprak, toen ik in Parijs woonde, altijd van Israëlieten wanneer hij Joden noemde. IK kon hem er niet van overtuigen dat ik mezelf niet terug kon vinden in deze behoorlijk gebruikelijke uitdrukking en dat ik mezelf beschouwde als Jood, in het Frans “Juif”.

Om het woord “Jood” als denigrerend begrip uit de Europese samenleving te verwijderen, was niet gemakkelijk. Dat werd ten dele en stapsgewijs bereikt, nadat de Duitsers op brute wijze 6 miljoen Joden vermoordden. Aan het eind van de jaren-70 klaagde een Nederlandse Jood het belangrijkste Nederlandse woordenboek aan. Hij voelde zich persoonlijk beledigd, omdat het woordenboek het woord Jood als “vloek of erge naam” definieerde.

Het woordenboek noemde ook “oude, vuile Jood” als voorbeeld voor het gebruik van het woord Jood aan. Bovendien noemde het woordenboek het metaforisch gebruik van het woord “Jood” als “bedrieger en oplichter”. Het gaf bovendien een voorbeeldzin om de uitdrukking te verduidelijken: “Ik zou van zo´n Jood niets willen kopen.” Desondanks won de schrijver van het woordenboek voor de rechtbank.

Desondanks veranderde het Nederlandse woordenboek de definitie in de volgende editie. Deze realiteit. Deze realiteit was van korte duur. Het CIDI, een Nederlandse organisatie die anti-Israëlisme en klassiek antisemitisme bestrijdt, gaf in haar jaaroverzicht uitdrukking aan haar zorgen over de devaluatie van het woord “Jood”: “Dit woord is in toenemende mate ´normaal´ geworden onder de scheldwoorden. Een indrukwekkend voorbeeld is het gebruik van de vloek “kankerjood” tegen de politie tijdens een demonstratie voor en ter ondersteuning van de Turkse ambassade.

In Nederland komt nog een extra probleem bij het algemene gebruik van “Jood” als scheldwoord. Niet-joodse fans van de grote voetbalclub Ajax Amsterdam hebben de het woord “Jood” als naam van hun groep overgenomen. In voetbalstadions hebben hun tegenstanders al meer dan twintig jaar liederen gescandeerd zoals “Mijn vader diende bij de speciale troepen, mijn moeder was bij de SS. Samen verbrandden ze Joden, omdat die het best branden” en “Hamas, Hamas, Joden in het gas”. Deze antisemitische haatliederen zijn gemeengoed geworden en worden van tijd tot tijd tegen echte Joden gebruikt.

Er zijn nog veel meer voorbeelden uit Nederland, maar dit is bij lange na niet het enige land waar het woord “Jood” als scheldwoord gebruikt wordt. In december 2018 publiceerde het EU-agentschap voor fundamentele rechten een belangrijk onderzoek getiteld “Experiences and perceptions of antisemitism”, waarin een jonge vrouw uit Denemarken wordt geciteerd: “Het is mijn grootste probleem geweest dat mensen het woord ´Jood´ in het alledaagse taalgebruik als scheldwoord gebruiken, wat ik aanstootgevend vind.”

Een Deen zei: “Ik ben erg bang voor de toekomst van mijn kinderen, omdat ´Jood´ in mijn stadswijk een scheldwoord werd en mensen haten de Joden zó, dat het leven niets meer waard is. We zijn bang dat onze kinderen op de een of andere manier aangevallen worden.”

Als resultaat van dit alles verbergen Joden hun identiteit. Een Spaanse joodse student, die enkele jaren gelden als vrijwilliger werkte aan een Israëlisch onderzoeksprogramma over antisemitisme, vertelde me dat zijn beste niet-joodse vrienden in Spanje niet wisten dat hij Jood is.

Duitsland
Vorig jaar zei Elvira Noa, de voorzitter van de joodse gemeenschap in Bremen, tegen de lokale krant “Weser-Kurier” dat het woord Jood al heel lang op scholen een scheldwoord is geweest. Een onderzoek naar joodse kinderen en jongeren in Duitse onderwijsinstellingen uit het jaar 2018 droeg de titel “Jood als scheldwoord”.

Professor Julia Bernstein is cultuur-antropologe; zij deed onderzoek naar de discriminatie op Duitse scholen en stelde vast dat “Jood” als synoniem gebruikt wordt voor verraad en hebzucht, agressiviteit en de belichaming van het kwaad. Ze schreef dat het als resultaat daarvan moeilijk is om in zo´n onderwijsmilieu de joodse identiteit positief tot uitdrukking te brengen. Dat resulteerde erin dat joodse kinderen en jongeren hun joodse achtergrond verbergen.

Bernstein wees erop dat “Jood” tegenwoordig ook op scholen als vloek tussen niet-Joden wordt gebruikt. Als voorbeeld omschreef ze een tafereel, waarin een scholier zijn liniaal niet wilde lenen aan een andere scholier. De eerste reageerde met: “Gedraag je niet als een Jood”. Een ander voorbeeld: “Jij stront-Jood, wees geen Jood, gedraag je niet als een Jood.”

Het woord “Jood” wordt ook gebruikt in verbinding met bijvoeglijke naamwoorden. Er werd een Duitser gefilmd, die tegen een Israëlische restauranteigenaar in Berlijn schreeuwde: “”Vuile Joden, jullie kunnen allemaal de gaskamer in.”

Het gebruik van het woord “Jood” als scheldwoord lijkt in een serie Europese landen enorm te zijn toegenomen. Veel daarvan is een terugkeer naar de situatie voor de Holocaust. Het gaat om een van de vele terugkerende uitdrukkingswijzen voor antisemitisme in Europese cultuur. Als de Europese Unie het serieus meent met de bestrijding van antisemitisme, dan zou ze hierover een onderzoek in opdracht moeten geven. Pas wanneer men de details van de realiteit kent, kan men dit wijdverbreide en schadelijke fenomeen bestrijden.

door Dr. Manfred Gerstenfeld


Bronnen:

♦ artikel in een vertaling uit het Duits door E.J. Bron van een artikel Das Wort „Jude“ ist in Europa ein Schimpfwort op de site van Heplev van 18 maart 2019

2 gedachtes over “Gerstenfeld: Het woord ‘Jood’ is een scheldwoord in Europa

  1. Deze stelling bewijst nogmaals dat het gebruik van deze term als scheldwoord gewoon de obsessieve achtelijkheid van de scheldende partij accentueert en verder niets zegt over een Joods persoon.

    Jodenhaat & domheid zijn twee kanten van dezelfde munt.

    Verder is het woord JOOD als scheldwoord nooit weggeweest, alleen weggewenst door wegkijkende naïvelingen.

    Like

Reacties zijn gesloten.