In het centrum van Brussel lopen de eens levendige synagogen leeg of worden verkocht

Plaatje hierboven: De Grande Synagogue de Bruxelles op 3 augustus 2010. In deze synagoge in Romaans-Byzantijnse stijl, die werd gebouwd tussen 1875 en 1878, bevindt zich ook de zetel van het Consistoire Central Israélite de Belgique (CCIB)[beeldbron: Flickr]

Eens het kloppend hart van een Brusselse Joodse gemeenschap van ongeveer 20.000 mensen, heeft dit gebied sinds 2012 de sluiting en de verkoop van twee van zijn vier synagogen gezien, evenals de sluiting van de Maimonides-school, die vroeger het vlaggenschip was van het Belgische Jodendom.

Samenvallend met toenemend antisemitisme, een door de overheid ondergane onderdrukking van religieuze vrijheden en groeiende emigratie door Belgische Joden, kan deze achteruitgang gemakkelijk worden gezien als onheilspellend voor de toekomst van de Brusselse Joden. Ondanks deze problemen zijn er echter ook aanwijzingen dat dezelfde gemeenschap zich herstelt in het groene en welvarende zuiden van de stad en zich met succes aanpast aan de demografische veranderingen in de stad.

“Natuurlijk vind ik het jammer dat een instelling die een van de belangrijkste activa van onze gemeenschap is, ophoudt en uit veiligheidsoverwegingen uitsterft”, zei Yohan Benizri, de voorzitter van de Belgische CCOJB-federatie van Franstalige joodse gemeenschappen, over de sluiting van Maimonides.

De sluiting en verkoop van twee synagogen in de binnenstad weerspiegelt “meer dan alles het feit dat Joden in België en in heel West-Europa minder geïnteresseerd zijn om naar de sjoel te gaan”, zei hij. “Maar tegelijkertijd hebben de twee Joodse overgebleven scholen in Brussel, die zich in het zuiden van de hoofdstad bevinden, nog nooit een hogere opkomst gehad,” zei Benizri, eraan toevoegend dat in hetzelfde gebied ten minste drie synagogen zijn geopend in de afgelopen 30 jaar.

De verandering begon in de jaren 1970 met de komst van Arabische en Afrikaanse immigranten. Velen vestigden zich in de betaalbare wijken in de binnenstad waar Joden van Oost-Europese afkomst van tevoren een eeuw hadden geleefd. Tegen het midden van de jaren tachtig waren veel Joden die in het centrum woonden, in de buurt van de treinstations Nord en Midi, al vertrokken naar meer welgestelde buurten.

Hun synagogen en grote culturele instellingen bleven tot ver in de jaren negentig van de binnenstad bestaan, maar het gebied was een centrum geworden voor criminele en extremistische activiteiten. Deze verslechtering en de veiligheidsuitdagingen die het met honderden studenten naar een Joodse school bracht, waren belangrijke redenen voor de sluiting van Maimonides in 2015.

“Veel Joden die in het centrum woonden vertrokken niet om weg te komen van hun islamitische buren, maar omdat ze genoeg rijkdom hadden verzameld om het zich in een rijkere buurt te veroorloven,” zei Daniel Rozenberg, de president van de Stalingrad Synagoge, een van de twee sjoels die nog steeds bestaan ​​in het centrum van Brussel. “Maar fundamentele verschillen in de houding van de twee bevolkingsgroepen ten opzichte van immigratie compliceren de zaken,” zei hij.

“De Joodse gemeenschap heeft zich ingespannen om te integreren in de Belgische samenleving die haar heeft verwelkomd”, aldus Rozenberg. “Vandaag, waar de generatie van onze ouders leefde, zijn er alleen maar moslims, die niet dezelfde wens om te integreren vertonen en die niet hetzelfde niveau van energie gebruiken om welvaart te genereren.”

Moslimleiders zullen ongetwijfeld het niet eens zijn met de analyse van Rozenberg, maar de verschuiving die hij beschrijft klopt: het centrum van Brussel heeft veel minder Joden dan een paar decennia geleden. De Stalingrad-synagoge – een spelonkachtige ruimte die rijk is aan houten meubels en die was opgezet in een voormalige woonomgeving – kan nauwelijks rekenen op een minyan, een quorum van 10 Joodse mannen die nodig zijn voor openbare gebeden in het orthodoxe Jodendom.

De Stalingrad Synagoge, het op één na oudste Joodse gebedshuis van de hoofdstad, ‘sterft’, zei Rozenberg, zijn voorzitter. “In werkelijkheid is het al dood sinds ik in 2002 president werd,” zei hij, maar voegde eraan toe: “tot nu toe zijn we daar, en bestaan we reeël”. Niet ver van Stalingrad, bevindt zich de grotere Clinique Synagoge, de andere synagoge in de binnenstad, die voor vergelijkbare uitdagingen staat. Een imposant hoekgebouw met een capaciteit van meer dan 500 aanbidders, het staat meestal leeg.

Tegen deze achtergrond werden zowel de Sefardische synagoge, met zijn ping-pingtafel, als de nabijgelegen Rogier Street-synagoge in 2016 verkocht. Misschien waren ze bang voor vandalisme en de nieuwe eigenaren van de Sefardic ontmantelden de Davidster prompt van de gevel, hoewel het werd geregistreerd voor bewaring.

Temidden van aanvallen zoals de poging tot brandstichting in Clinique en de moord op vier mensen in het Joods Museum van België in datzelfde jaar, nam de immigratie naar Israël door Belgische Joden toe tot wat door Rubinfeld een ‘stille uittocht’ werd genoemd, die de Belgische Liga tegen Anti leidt -Semitism.

Van 2010 tot 2018 maakten gemiddeld 205 Belgische Joden jaarlijks een alijah – een stijging van 54 procent ten opzichte van het jaargemiddelde van 133 immigranten naar Israël uit België in 2005-09, volgens gegevens van de Israëlische regering. Over het algemeen rijker en meer polyglot dan hun Franse tegenhangers, zijn veel meer Belgische Joden vertrokken naar Engelssprekende landen.


Bronnen:

♦ naar een door Brabosh ingekort artikel van Cnaan LiphshizAs Two Brussels Synagogues Shutter Their Doors, Belgian Jews Look To An Uncertain Future” van 5 februari 2019 op de site van The Forward

2 gedachtes over “In het centrum van Brussel lopen de eens levendige synagogen leeg of worden verkocht

  1. De Joden trekken weg en de Moslims trekken binnen.

    Zoals men zaait, zo zal men oogsten.

    Over 20/25 jaar zal het Belgische landschap er dan ook uitzien als een Midden Oosten (syn)droom door de goede samenwerking van onze politici, media & NGO’s.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.