TV-serie ‘Holocaust’, die Duitsers anders naar hun geschiedenis deed kijken, opnieuw uitgezonden

Voor Sigmount Koenigsberg was de meest verraderlijke scène in de door de VS gemaakte ‘Holocaust’-miniseries die hier 40 jaar geleden werden uitgezonden, toen een Duits kind foto’s van een Joods gezin in een open haard gooide. De afbeeldingen krullen op en smelten in de vlammen. Dat moment werd “op de een of andere manier in me gebrand”, herinnert zich de 58-jarige Jood die in Berlijn woont.

De vierdelige serie met in de hoofdrol een jonge Meryl Streep en James Woods – die voor het eerst te zien in de Verenigde Staten in 1978 – heeeft zich destijds in het geweten van veel Duitsers gebrand, wat heeft bijgedragen aan een verschuiving in de benadering van het land van zijn geschiedenis. .

Vorige maand januari, voorafgaand aan de Internationale Holocaustherdenkingsdag op 27 januari, markeert de WDR (West-Duitse omroep) de veertigste verjaardag van die baanbrekende uitzending door Streep, Woods, Tovah Feldshuh, Michael Moriarty en de andere sterren van het programma terug te brengen in Duitse woonkamers .

Journalist Jorg Schonenborn, hoofd van de tv-programmering voor WDR, zei dat de heruitzending werd veroorzaakt door een nieuwe documentaire van schrijver Alice Agneskircher over de vertoning van 1979. “Ik besefte meteen dat dit niet genoeg zou zijn”, vertelde hij onlangs aan de educatieve Gerda Henkel Foundation. “We moeten de hele serie opnieuw laten zien,” zelfs als de reacties vandaag misschien niet hetzelfde zijn.

“Tenslotte is ‘Holocaust’ niet alleen de hedendaagse geschiedenis, maar ook een belangrijk onderdeel van de Duitse televisiegeschiedenis”, zei Schönenborn, die de serie als een jongeling zag. “En helaas is antisemitisme niet alleen een historisch fenomeen, maar tegenwoordig ook erg aanwezig.”

1978: De wereld ‘ontdekt’ de Holocaust
De Nederlander Johannes Houwink ten Cate, een professor in Holocaust- en Genocidestudies aan de Universiteit van Amsterdam, merkte in een interview met Manfred Gerstenfeld het volgende op:

“Het duurde een lange tijd vooraleer het bewustzijn omtrent de Holocaust zich ontwikkelde in West-Europa. Academici die dit onderwerp bestudeerden, constateerden dat veel vreselijk mis is gelopen in deze samenlevingen tijdens de eerste naoorlogse decennia. Dit manifesteerde zich op verschillende manieren. Een daarvan was dat vooraanstaande Europese politici het zelfbeeld promootten van heldhaftig verzet tegen de nazi’s.

Een andere was dat deze politici niet bereid waren om de Joodse overlevenden financieel te helpen. Zij schoven de verantwoordelijkheid voor de vervolging en uitroeiing van de Joden zo veel mogelijk op de Duitsers. Dit betekende het negeren van de enorme hulp die de Duitsers ontvangen hadden van vele leden van de bezette landen in hun onteigeningen en deportaties van de Joden.”

En inderdaad, sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in 1945 bestond er de eerste naoorlogse decennia maar matige belangstelling voor de Holocaust. De mensen hadden tot dan wel eens vaag gehoord van de concentratiekampen Bergen-Belsen en Buchenwald maar daar bleef het dan ook bij. De verschrikkingen in KZ Auschwitz-Birkenau waren tot dan nog relatief weinig gekend bij het grote publiek. Tot eind jaren zeventig van de vorige eeuw was de Holocaust eerder discussiestof voor historici en… negationisten (=feiten ontkenners).

boek796aHet grote publiek zal pas 33 jaar later [!] na de feiten de Holocaust ‘ontdekken’. In april 1978 werd in de Verenigde Staten de Amerikaanse 4-delige miniserie “Holocaust” uitgezonden, met o.a. Meryl Streep en James Woods in de hoofdrollen. Vooral Michael Moriarty, in de rol van de SS-Sturmbannführer (majoor) Erik Dorf als symbool van het Kwade, liet een diepe indruk na. De reeks werd door ca. 120 miljoen Amerikanen bekeken.

Eind 1978 werd de reeks wereldwijd uitgezonden – en dus ook in België en Nederland. Naar schatting zowat een half miljard (!) mensen volgden wekelijks het drama van de Joodse familie Weiss op het kleine TV-scherm. De serie bracht iedereen onmiddellijk in de ban van de Holocaust en had een enorm impact op de publieke opinie en bewustzijnsvorming.


Bronnen:

♦ naar een artikel van Toby Axelrod “40 years ago, an American miniseries changed the way Germans thought about their history. Now ‘Holocaust’ is being shown there again” van 23 januari 2019 op de site van The Jewish Telegraphic Agency (JTA)

♦ een artikel op deze blogDe film en het boek van Gerald Green die de Holocaust op de kaart zetten” van 12 augustus 2010 en een artikelHet drama van de Holocaust drong pas laat door in West-Europa [Dr. Manfred Gerstenfeld]” van 6 februari 2014

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.