Zondebok gezocht: Antisemitisme heeft de gedaante van ‘Israëlkritiek’ aangenomen

Waar blijft eigenlijk het antisemitisme? Europa, de wereld, wordt door de zwaarste crisis sinds de jaren-30 getroffen en de gebruikelijke begeleidende verschijnselen, vooral Jodenhaat, paranoïde samenzweringstheorieën en politieke radicalisering, lijken op dit ogenblik min of meer nog uit te blijven.

Zeker, in Noorwegen, een land waarin het verhoudingsgewijs goed gaat, bestaat een antizionistisch geïnstrumenteerde Jodenhaat; in Griekenland zit een neonazistische partij in het parlement, in Hongarije tenslotte leidt een slechts met moeite het democratisch fatsoen bewarende nationalistische, rechts-radicale partij, niet alleen de regering, maar beschikt ook over de meerderheid van alle parlementszetels.

In Hongarije woedt daarom een cultureel verbloemde Jodenvijandigheid, zoals deze sinds het Europese interbellum overwonnen leek. Bij dit alles is nog geen rekening gehouden met de toenemende, haast in alle Europese landen en onder alle bevolkingslagen, wijd verbreide vijandigheid tegenover de staat Israël.

Plaatje hierboven: Antisemitisme tijdens het interbellum, Duitsland: ‘Sündenbock gesucht’ (zondebok gezocht). Een cliché sinds onheuglijke tijden: de ‘rijke Jood’ op een nationalistische verkiezingsaffiche van de Weimar Republiek (1918-1933)

Als mening, ook al is het nog niet als (politieke) kracht, is het Europese antisemitisme op dit moment wijdverbreid en is de afgelopen jaren toegenomen: Het onderzoek van de Anti Defamation League uit 2009 gaf voor Frankrijk cijfers van 45%, in Hongarije van 63%, in Spanje van 53% en in Polen van 48%; in Duitsland en Oostenrijk vallen de percentages lager uit.

Terwijl in Oostenrijk 28% van de ondervraagden een desbetreffende mening had, is dat in Duitsland “slechts” 21% . Als positieve hekkensluiter kan het Verenigd koninkrijk gelden met 17% – daar was de afgelopen jaren echter een sterke toename van Jodenvijandige opvattingen van 10 naar 17% te zien.

Aanleiding genoeg om de geschiedenis van het moorddadige politieke antisemitisme nader te bekijken. Van het politieke antisemitisme in engere zin dient echter de tot nu toe nooit volledig overwonnen Jodenvijandige stemming van de christelijke cultuur te worden onderscheiden, die de ontwikkeling van het Avondland heeft begeleid.

In werkelijkheid berichten de bronnen – afgezien van discriminerende maatregelen van verschillende kerken – voor de eerste 1000 jaar van het Avondland zo goed als niets over gewelddadige Jodenvijandige rellen of beperkende institutionele praktijken. Later woedde de Europese Jodenhaat in twee grote, eeuwenlang durende cycli.

De eerste cyclus begon met de kruistochten in de 11de eeuw en duurde tot de verdrijving van de Joden uit de Duitse rijkssteden in de 14de eeuw – menig historicus laat deze cyclus pas eindigen met de verdrijving van de Joden uit Spanje aan het einde van de 15de eeuw. De tweede cyclus begon in het midden van de 19de eeuw en eindigde – na de moord op 6 miljoen Europese Joden – op 8 mei 1945.

Beide periodes werden gekenmerkt door kritisch werkende innovaties op het gebied van de economie en de geldeconomie: eerst de ontplooiing van het handels- en koopmanskapitaal evenals het op rentes gebaseerde kredietwezen in de hoge en late middeleeuwen, daarna door het doordrukken van de kapitaalsverhoudingen op alle levensterreinen in het kader van de industrialisering – inclusief de aan de beurs zichtbaar geworden autonome geldeconomie.

De christelijke traditie stelde voor de ideologische verdoezeling van deze crises het motief van Judas beschikbaar, die volgens de evangeliën Jezus voor 30 zilverlingen verraadde. Verbonden met het gedwongen delegeren van geldzaken aan Joden – christenen mochten geen rente vragen van andere christenen – ontstond zo het motief van de te haten Joodse woekeraar. In de schaduw van dit motief konden zich daarna de grote koopmanshuizen van Lombardije en anderen des te ongestoorder ontplooien. Het racisme deed later de rest.

Tegenwoordig lijdt het geen twijfel dat de geglobaliseerde kapitaalsverhouding zich – na koopmanskapitaal, renteproblematiek, industriële kapitaalverhouding, na de al in de jaren-30 zichtbaar wordende relatieve autonomie van het financiële kapitaal – met staatsschulden en gedigitaliseerde derivaateconomie in het begin van een nieuwe crisiscyclus bevindt.

Jodenhaat echter komt tegenwoordig vooral tot uiting – in vergelijking met het onrecht in de wereld in zijn geheel – in overmatige kritiek op de politiek van Israëlische regeringen.

Daarom kan men zich afvragen of het tot nu toe meestal met economische crises in verband staande antisemitische ressentiment van zijn aanleiding is afgekoppeld en zich projectief op iets betrekt wat juist het tegendeel van “levendige” geldeconomie is – namelijk het handtastelijk in bezit nemen van iets concreets, van land, kortom, de kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever door Joodse Israëli´s.

Of – en dat valt niet uit te sluiten – mochten samenlevingen toch iets geleerd hebben: namelijk dat kapitaal kapitaal, geld geld en Joden Joden zijn en dat het ene niets met het andere te maken heeft?


Bronnen:

♦ naar een artikel van Micha Brumlik “Sündenbock gesucht – In Wirtschaftskrisen wächst der Antisemitismus – heute nimmt er die Gestalt der »Israelkritik« van 12 juli 2012 op de site van Jüdische Allgemeine

Advertenties

Een gedachte over “Zondebok gezocht: Antisemitisme heeft de gedaante van ‘Israëlkritiek’ aangenomen

  1. Jodenhaat heeft niets met Joden te maken!

    De Jood is het symbool, de haat is de ziekelijke afwijking van de drager.

    Duizenden boeken, artikelen, reacties, praatprogramma’s, analyses hebben nog steeds antwoord kunnen geven over het waarom.

    Duizenden jaren van deze intense en stééds terugkerende haat heeft nog steeds niet het begrip gebracht dat het om een ziekelijke afwijking gaat bij bepaalde mensen waarbij hun eigen jaloezie & incompetentie als ‘trigger functioneren van hun eigen oncontroleerbare haatgevoelens en de daaruit volgende wreedheid om de oorzaak van deze haatgevoelens te vernietigen..

    Israel is het bijproduct, omdat daar nu toevallig veel Joden wonen, die ook nog eens (tegen alle verwachtingen in) ook nog eens zéér succesvol zijn en dus makkelijk als schietschijf kunnen worden gebruikt.

    Jammer maar waar, Jodenhaat zal bestaan zolang er mensen bestaan, want zelfs in landen waar geen Joden wonen bestaat er Jodenhaat.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.