Symbool van de vrijheid: Astronoom Galileo en de Joodse emancipatie

Plaatje hierboven: Fragment van een olieverfschilderij van de Brits-Joodse schilder Solomon Hart “Milton bezoekt Galileo” uit 1847 [beeldbron: Welcome Library]

Tijdens zijn verblijf in Italië in 1638 bezocht de Engelse dichter John Milton de Italiaanse astronoom Galileo Galilei (1564-1642), die toen onder huisarrest stond in Arcetri bij Florence. Zes jaar later, in zijn Areopagitica (1644), beschreef Milton dat bezoek in deze woorden: “Daar was het dat ik de beroemde Galileo, een volwassen gevangene van de Inquisitie, vond en bezocht en die over Astronomie andere ideeën had in tegenstelling tot wat de Franciscaners en Dominicaners dachten.”

Inquisitie vs de wetenschap
Galileo Galilei (1564-1642) maakte de eerste complete astronomische telescoop en gebruikte deze om bewijs te verzamelen dat de aarde rond de zon draaide, gebruikmakend van het heliocentrische model dat decennia eerder door Nicolaus Copernicus (1473-1543) werd voorgesteld. Maar die stelling zinde de katholieke kerk niet, die destijds beweerde dat volgens de Bijbel de aarde in het centrum van het universum stond en de zon bijgevolg rondom de aarde circuleerde.

De wetenschapper kwam voor het eerst onder de aandacht van de Inquisitie in Rome nadat hij een brief naar vriend Benedetto Castelli stuurde in 1613, waarin hij schreef dat de verwijzingen naar de astronomische lichamen door bijbelse teksten niet letterlijk genomen moesten worden, en betoogden dat de wetenschap onafhankelijk moest zijn van religieuze doctrine.

Ondanks Galileo’s voorzichtigheid in de omgang met de katholieke kerk, vervolgde hij zijn onderzoek en detailleerde hij uiteindelijk de argumenten voor het Copernicaanse model van het zonnestelsel in zijn boek ‘Dialoog over de twee hoofdwereldsystemen‘ (Dialogo sopra i due massimi sistemi del mondo) uit 1632. Dit leidde tot zijn proces door de Inquisitie een jaar later. Galileo werd schuldig bevonden aan ketterij en werd de laatste negen jaar van zijn leven onder huisarrest geplaatst (zie schilderij van Solomon Hart).

Galileo en de Joodse emancipatie
Echter, het schilderij hierboven dat de vrijheid van denken van Galileo symboliseerde was tevens een voorbode van de Joodse emancipatie. De schilder was Solomon Alexander Hart (1806-1881) en het schilderij werd in 1847 uitgevoerd. Hart was een obesreverende Jood en een van de eerste Joodse leden van de Koninklijke Academie.

In de jaren 1830 werd een reeks wetsvoorstellen in het Britse parlement ingediend om aan Joden dezelfde status te verlenen als de niet-Joden, maar telkens werden de wetsvoorstellen weggestemd. Een nieuwe campagne begon in 1840, die uiteindelijk succesvol was in 1845, hoewel zelfs Joden nog geen volwaardige leden van het Parlement konden worden en de campagne moest daarom worden voortgezet tot 1858.

Hart was stond dicht bij de emancipatorische campagne en schilderde portretten van twee van zijn leiders, ‘Sir David Salomons’ en ‘Prins Augustus Frederick, Hertog van Sussex (1773-1843). De laatste zetelde in het bestuur van het Jodenziekenhuis in de wijk East End van Londen.

De verkiezing van Hart tot het bestuur van de Koninklijke Academie was dan ook dank verschuldigd aan de liberale waarden die de dichter Milton had geprezen in de oude Galileo – het onderwerp van het schilderij hierboven. Galileo wordt voorgesteld als een voorstander van vrijheid, die, in de context van Harts positie in de jaren 1840, de vrijheid van de Joden omvat om gelijkwaardig te worden behandeld als de niet-Joden, waar ze voordien die mate van gelijkheid misten.

Kerk schenkt Galileo eerherstel
Meer dan 350 jaar later, in 1992, werd Galileo gerehabiliteerd door paus Johannes Paulus II, die de fouten van de kerk erkende door de astronoom te veroordelen en hem dwong zijn wetenschappelijke bevindingen te herroepen.

De afgelopen jaren is de katholieke kerk begonnen met Galileo te eren en in 2008 zei paus Benedictus XVI dat hij en andere wetenschappers de gelovigen hadden geholpen de dingen van de Heer beter te begrijpen en “met dankbaarheid de werken van de Heer te beschouwen”.

600 jaar Inquisitie
De Roomse kerk had haar macht in de vroege Middeleeuwen geconsolideerd en zowel ketters als Joden werden als vijanden van de samenleving gezien. De misdaad van ketterij werd gedefinieerd als ‘een opzettelijke ontkenning van een artikel van de waarheid van het katholieke geloof en een openbare en koppige volharding in die vermeende dwaling’.

Paus Gregorius IX stelde in 1231 de pauselijke inquisitie in voor het aanhouden en berechten van ketters en Joden. De naam Inquisitie kwam van het Latijnse werkwoord inquiro (informeer naar).

De Spaanse inquisitie werd in 1478 door paus Sixtus IV goedgekeurd op verzoek van koning Ferdinand V en koningin Isabella. Sixtus was het ook eens met zijn onafhankelijkheid. De Spaanse Inquisitie werd permanent afgeschaft bij besluit op 15 juli 1834. De Portugese inquisitie werd in 1536 goedgekeurd en in 1821 afgeschaft, de Romeinse inquisitie in de pauselijke staten was van 1542 tot het midden van de 19de eeuw.

De inquisitie duurde ongeveer 600 jaar. De laatste arrestatie vond plaats in 1858 in Bologna van een zes jaar oude Joodse jongen genaamd Edgar Mortaro. Het is vrijwel onmogelijk om na te gaan hoeveel duizenden Joden werden vermoord tijdens de Inquisitie, ingesteld door Dominicars en Franciscaners die er rotsvast ervan overtuigd waren dat “zij het werk van God uitvoerden”. Maar daarover later meer.

Spaanse Inquisitie: Joden die zich weigerden te bekeren tot het Roomse katholieke geloof werden gefolterd en gemarteld, gevierendeeld, voortdurend geslagen, uitgehongerd en erger, en werden in vele gevallen in het openbaar levend verbrand op reusachtige brandstapels om het godvruchtige volk van bijstaanders en omstaanders te vermaken. Wreedheid en sadisme jegens Joden is van alle tijden en kent geen grenzen [beeldbron: My Jewish Learning]


Bronnen:

♦ naar een artikelGalileo sought to pacify Church in early exchanges, newly unearthed letter shows” van 22 september 2018 op de site van The Times of Israel

♦ naar een artikel van William Schupbach “Galileo and Jewish Emancipation” van 11 juni 2009 op de site van Welcome Library

♦ naar een artikel van Berel Wein “The Jews and the Renaissance” van 3 november 2012 op de site van Jewish History.org

♦ naar een artikelThe incredible story of the Jewish people: The Inquisition” op de site van Jewish Wikipedia

Advertenties

Een gedachte over “Symbool van de vrijheid: Astronoom Galileo en de Joodse emancipatie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.