Zweedse Joden kreunen onder het pestgedrag van neonazi’s en jihadisten

De Zweedse Joden lijden onder de gewelddadige intimidatiepogingen van twee anti-Joodse bevolkingsgroepen. Alsof dat nog niet erg genoeg is, moeten ze ook nog leven onder het door de overheid strikt gecontroleerde secularisme.

Toen Carinne Sjoberg het Joodse gemeenschapscentrum in Umea in het noorden van Zweden ontbond, wist ze dat die beslissing zou nazinderen tot ver buiten de kleine gemeenschap, die ze decennialang had opgebouwd. Haar drastische besluit kwam er na intimidaties door neonazi’s. Een Joodse organisatie die haar activiteiten stopzet uit veiligheidsoverwegingen: dat was al tientallen jaren niet meer gebeurd in West-Europa.

Neonazi’s van de Nordic Resistance Movement begonnen in 2016 fascistische stickers te kleven op de gevel van het Joodse gemeenschapscentrum in Umea. Volgens Sjoberg zag het gebouw er nadien uit alsof de Kristallnacht er net had plaatsgevonden. De sluiting kwam er uiteindelijk na ‘bewakingsrondes’ van de neonazi’s aan het gebouw: ze publiceerden details over individuele bezoekers.

“Ik ben niet over één nacht ijs qeqaan” vertelt de 56-jarige Sjoberg, moeder van twee kinderen, aan JTA. “Ik haat het om de neonazi’s te laten winnen. Maar met dergelijke bedreigingen wil ik het leven van de zeventig Joodse mensen binnen onze gemeenschap niet in gevaar brengen.”

De sluiting veroorzaakte ophef in heel Zweden. De zaak kreeg heel wat media-aandacht, en premier Stefan Löfven maakte er melding van tijdens een toespraak waarin hij het over antidemocratische krachten in zijn land had. Maar de verontwaardiging veranderde weinig aan de grond van de zaak. In Zweden zijn moslimextremisme en radicaalrechts slechts twee van de uitdagingen waarmee het Joodse gemeenschapsleven geconfronteerd wordt. In Stockholm mag de Joodse gemeenschap dan wel groeien, de problemen zorgen er toch voor dat sommige Zweedse Joden vrezen voor hun toekomst als minderheid in het Scandinavische land.

“In Stockholm hebben we een levendige gemeenschap, maar ook hier worden we met meerdere bedreigingen geconfronteerd’: legt Aron Verstandig uit. Hij is voorzitter van de Zweedse raad van Joodse gemeenschappen, een overkoepelende organisatie met ongeveer 6.000 leden. Het totaal aantal Joden in Zweden wordt op 20.000 geschat.

Geen enkele van die uitdagingen is uniek voor de Zweedse Joden. In Oost-E\lropa worden er nog Joodse gemeenschappen geconfronteerd met neonazistische intimidatie, en in meerdere West-Europese landen werden Joden al het slachtoffer van radicale moslims. Het probleem is evenmin toe te schrijven aan het feit dat de Joden als religieuze minderheid in een ultraseculiere samenleving moeten leven in Zweden. Ook in de andere Scandinavische landen is dat immers het geval.

Maar Zweden is allicht wel het enige Europese land waar al die problemen lijken samen te vallen, en dat op een dramatische manier. Vergelijk het bijvoorbeeld met Frankrijk: rechts-radicaal geweld is er niet echt een grote bezorgdheid voor de Joodse gemeenschap, een gemeenschap die sinds 2012 wel tientallen leden slachtoffer zag worden van antisernitische aanvallen door moslims. Het tegengestelde kan ook, zoals in Oekraïne: daar is moslimextremisme niet meteen een groot probleem voor de Joden, maar extreem rechtse nationalisten hebben er wel al meerdere gelovigen aangevallen.

Joodse leiders elders in Europa volgen de situatie in Zweden daarom op de voet op, en beschouwen het land als een soort testcase voor de rest van het continent. “De uitdagingen waar de Joodse gemeenschap in Zweden vandaag mee geconfronteerd wordt, zijn helaas richtinggevend voor een veel groter fenomeen dat in Europa aan het plaatsvinden is’: zei Moshe Kantor, voorzitter van het Europees Joods Congres.

In de zuidelijke provincie Skane wordt een vijftienjarige Joodse jongen volgens zijn vader op zijn school vlakbij Malmö fysiek bedreigd door zowel etnische Zweden als door moslimmigranten. “De leider van de ene bende is een Afghaan,” vertelde de vader anoniem aan JTA. Samen met zijn gezin verhuisde hij acht jaar geleden voor het werk van Israël naar Zweden. Zijn zoon kreeg vorig jaar een pak slaag toen hij weigerde mee te spelen in een voetbalmatch, waarbij het ene team ‘de Joden’ en de andere ploeg ‘de Palestijnen’ werd genoemd.

Ook een etnisch Zweedse jongen pestte en sloeg de Joodse jongen op school. “Mijn zoon gaat met veel tegenzin naar school. Hij wil hier niet blijven wonen. Hij wil terugkeren naar Israël van zodra hij achttien jaar wordt. Dan wil hij bij het leger gaan en vechten tegen de Arabieren. Hij begint erg rechts te denken.”

Stefan Dozzi, secretaris-generaal van de Sweden-Israel Friendship Association, ondervond ook reeds aan den lijve de dubbele dreiging waar de Zweedse Joden mee geconfronteerd worden. Op het eiland Gotland, ten zuiden van Stockholm, werd Almedalen 2018 georganiseerd, een conferentie over politiek activisme. Dozzi en een andere activist van de organisatie werden aangevallen door neonazi’s die probeerden een spandoek aan te brengen op een vlag van de Sweden-Israel Friendship Association. Het was de eerste keer dat de pro-Israëllsche organisatie tijdens de conferentie een paviljoen had.

Het incident kreeg veel weerklank in de Zweedse media. Maar volgens Dozzi besteedde niemand aandacht aan de intimidatie door moslims tijdens dezelfde conferentie. Minstens twee moslimmannen maakten Dozzi duidelijk dat ze de Israëlische vlag in het paviljoen in brand zou den steken. Volgens de secretaris-generaal werd de vlag later op de dag tijdens een pauze gestolen.

“We hebben twee verschillende vijanden’: zegt Dozzi, die van zichzelf zegt dat hij Joodse roots heeft. “Volgens mij gaat het in de toekomst alleen maar erger worden, zowel met de moslims als met de neonazi’s. Uiteindelijk zullen we dit land misschien zelfs moeten ontvluchten:’ Dozzi, die voltijds voor de organisatie werkt, zegt zich veiliger te voelen in Israël.

In Umea vertelt Sjoberg dat ze al verscheidene vormen van antisemitisme heeft meegemaakt. “Dat ging van de bedreigingen door de neonazi’s tot de Arabieren die op straat naar me spuwden omdat ik een hangertje met de Davidster droeg.”

Dergelijke incidenten met moslims vallen dan eigenlijk nog mee. Recent werden drie Arabische mannen veroordeeld omdat ze brandbommen naar de synagoge van Göteborg hadden gegooid. Dat gebeurde nadat president Trump in december had aangekondigd dat de Amerikaanse ambassade in Israël zou verhuizen van Jeruzalem naarTel Aviv. Het was de voorbije jaren maar een van de aanvallen op Joodse gebedshuizen in het zuiden van Zweden, en specifieker in Malmö. Een derde van de 350.000 bewoners van de stad is moslim. Er wonen ongeveer 1.000 Joden.

“Het jihadistische en neonazistische antisemitisme lijken elkaar te voeden in Zweden’: aldus Sjoberg. De komst van honderdduizenden moslims naar Zweden sinds de jaren zeventig, leidde volgens Sjoberg tot minder verdraagzaamheid tegenover mensen die als buitenlands beschouwd worden, en werkte zo het extreem rechtse gedachtegoed in de kaart. “Ik ben ervan overtuigd dat ze ons vijftien jaar geleden niet zo zouden hebben durven behandelen,” aldus de vrouw.

De onverschrokkenheid van de Zweedse neonazi’s lijkt ongewoon in West-Europa, waar de wetgever in de meeste landen weinig verdraagzaam is tegenover extreemrechts gespuis, een gevolg van de bittere herinneringen aan het nazisme. In 2015 en 2017 verstoorden skinheads twee lezingen van Holocaustoverlevenden in Zweedse scholen.

En in Göteborg marcheerden honderden neonazi’s vorig jaar op Jom Kipoer door de straten om hun hatelijke ideologie te vieren. Ze waren van plan langs de synagoge te passeren, maar de stedelijke overheid verbood hen dat. Deel van het probleem is volgens Sjoberg dat Zweden na de Tweede Wereldoorlog nooit nazivrij gemaakt is. Het land was officieel neutraal, maar collaboreerde in de praktijk met nazi-Dultsland.

“De nazi’s kregen massaal veel steun tijdens de oorlog. Maar in landen zoals onder meer Frankrijk, Italië en Nederland werden collaborateurs na de bevrijding ontslagen en vervolgd. Dat gebeurde helemaal niet in Zweden.”

In Umea ontbreekt het de overheid volgens Sjoberg aan vastberadenheid om op te komen voor de Joodse gemeenschap. Er liepen gesprekken met de stad om het Joodse centrum te verhuizen naar een veilige plek, maar die eindigden abrupt toen de stad het gebouw dat dienst zou kunnen doen als Joods gemeenschapscentrum, plots te huur zette. Nochtans was het akkoord al gesloten. “Ze hielden ons aan het lijntje, kwamen afspraken niet na en keerden ons de rug toe toen de neonazi’s ons in het vizier namen. Ik moest de stekker er wel uittrekken.”

Margareta Rönngren, de plaatsvervangende burgemeester van Umea, ontkent dat de stad de afspraken niet nakwam. “De leden besloten om de activiteiten stop te zetten, daar heeft het stadsbestuur geen verantwoordelijkheid in’: legde Rönngren aan JTA uit. “De accommodatie was een groot probleem en de stad probeerde de Joodse gemeenschap te helpen, maar we konden geen veilige oplossing vinden die beantwoordde aan de eisen van de gemeenschap.”

Volgens de politica stelde de stad een alternatieve locatie voor het Joodse gemeenschapscentrum voor en werden de veiligheidsaspecten door de stedelijke diensten gecontroleerd, maar keurde de gemeenschap het voorstel af. “De sluiting van het Joodse centrum in Umea is erg triest en zeer ernstig te nemen als bedreigingen en pesterijen aan de basis van de sluiting liggen.”

Naast de gewelddadige intimidaties moeten de Zweedse Joden ook leven onder het strikte secularisme dat door de overheid wordt opgelegd en dat het volgen van de religieuze gebruiken soms bemoeilijkt. Zo is ritueel slachten illegaal in Zweden. Het besnijden van jongens onder achttien jaar is weliswaar toegelaten, maar er wordt voortdurend gedebatteerd over een eventueel verbod. In Göteborg riskeert een Joods koppel, een Chabad-rabbijn en zijn vrouw, een boete van honderdduizenden dollars omdat ze hun kinderen thuis willen onderwijzen. En in maart lanceerden twee ministers het voorstel om alle religieuze scholen te sluiten.

Maar zelfs tegen deze achtergrond floreert het Joodse leven, tenminste in Stockholm. Dat zegt Petra Kahn Nord, de woordvoerster van de gemeenschap. In de hoofdstad zijn er volgens haar drie synagogen, er is een Joods gemeenschapscentrum met een koosjere winkel en recent opende een Joodse bibliotheek de deuren.

In Stockholm is er ook een Joodse kleuterschool en een Joodse school met een lange wachtlijst. Kahn Nord:”We hebben veel jonge gelovigen die erg actief zijn en minstens één keer per jaar wordt er een Limmudconferentie georganiseerd.”

Maar dat succes heeft ook gevolgen voor de andere gemeenschappen, zoals die in Malmö. Daar wonen ondertussen zo weinig Joden dat¬ de Joodse kleuterschool grotendeels bevolkt wordt door niet-Joodse kinderen. Volgens Kahn Nord verhuisden de afgelopen jaren heel wat Joden van Malmö – haar thuisstad – en Göteborg naar Stockholm, om zo aan de intimidaties te ontsnappen. “Maar velen verhuizen ook om positieve redenen,” voegt Kahn Nord toe. “Ze willen een ‘Joodser’ leven leiden. In Stockholm groeit onze gemeenschap, in de rest van Zweden sterft ze stilaan uit.”


Bronnen:

♦ naar een artikel van Cnaan Liphshiz “Zweedse Joden kreunen onder het pestgedrag van neonazi’s en jihadisten” van september 2018 gepubliceerd in Joods Actueel Magazine Nr. 126 blz. 88 t/m 91

Advertenties

2 gedachtes over “Zweedse Joden kreunen onder het pestgedrag van neonazi’s en jihadisten

  1. In 1939 hadden Joden een excuus maar geen optie.
    Vandaag de dag hebben de Joden een optie en dus géén excuus.

    Laat de Neo Nazi’s & Moslims in Zweden (en elders) lekker ‘winnen’….ze hebben elkaar verdient en wanneer alle Joden zijn vertrokken gaan ze mekaar te lijf….gegarandeert!

    Like

Reacties zijn gesloten.