75 jaar geleden: De Joodse opstand in het Getto van Bialystok, Polen

Plaatje hierboven: Bialystok, Polen, 27 juni 1941. Eenheden van het Duitse Politie Bataljon 309 (Polizeibattalion 309), een niet-geüniformeerde Politiedienst van de Wehrmacht (het Duitse Leger, niét de SS!), drijven 700 Joodse burgers samen in de Grote Synagoge van de stad, vergrendelen de poorten en steken het gebouw in brand. Alle Joodse mensen in het gebedshuis worden levend verbrand

De Opstand in het Getto van Białystok was een Joodse opstand tegen de nazi-Duitse bezettingsautoriteiten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De opstand werd gelanceerd in de nacht van 16 op 17 augustus 1943 en was de op een na grootste getto opstand in het door de nazi’s bezette Polen na de opstand in het Getto van Warschau van april-mei 1943. Het werd geleid door de antifascistische militaire organisatie (Antyfaszystowska Organizacja Bojowa), een tak van het Anti-Fascistische Blok van Warschau.

De opstand begon met de Duitse aankondiging van massale deportaties uit het getto. Het belangrijkste doel was om de Duitse belegering te doorbreken en het maximale aantal Joden te laten ontsnappen naar het naburige Knyszynbos (Knyszyński). Een groep van ongeveer 300 tot 500 opstandelingen bewapend met 25 geweren en 100 pistolen, evenals zelfgemaakte Molotovcocktails, viel de overweldigende Duitse strijdkracht aan met een groot verlies aan levens. Leiders van de opstand pleegden nadien zelfmoord. Ongeveer 150 strijders slaagden erin om door te breken en in het Knyszyn te vluchten waar ze zich bij andere guerrillagroepen voegden.

Het getto van Białystok werd opgericht door nazi-Duitsland in bezet Polen kort na de Duitse invasie van de Sovjet-Unie. In februari 1943 vond de eerste golf van massale deportaties naar het vernietigingskamp Treblinka plaats, georganiseerd tijdens de landelijke Aktion Reinhard. De definitieve liquidatie van het Getto werd op 16 augustus 1943 gepoogd door regimenten van de Duitse SS versterkt door Oekraïense, Wit-Russische en Letse assistenten (‘Hiwis’), bekend als de ‘Trawniki-mannen’.

Tijdens de nacht van 16 op 17 augustus 1943 begonnen enkele honderden Poolse Joden een gewapende opstand tegen de troepen die de liquidatie van het getto uitvoerden. De guerrillero’s onder leiding van de 26-jarige Mordechaj Tenenbaum, de 38-jarige Daniel Moszkowicz en Yitzhak Fleischer, een commandant van de Joodse Beitar jongerenbeweging. De opstandelingen waren slechts bewapend met één machinegeweer, geweren, enkele tientallen pistolen, molotovcocktails en flessen gevuld met zuur.

Net als bij de eerdere opstand in het Getto van Warschau die in mei 1943 werd neergeslagen, had de opstand van Białystok geen kansen op militair succes. Het werd echter gezien als een manier om te sterven in de strijd in plaats van in Duitse kampen. De gevechten in geïsoleerde verzetsnesten duurden meerdere dagen, maar de verdediging werd bijna onmiddellijk gebroken met een tank die door SS Gruppenführer Odilo Globocnik naar het getto werd gestuurd. Duitse soldaten staken het gebied in brand.

De commandanten van de strijd pleegden zelfmoord nadat hun bunkers zonder munitie vielen. Ondanks de opstand gingen de geplande deportaties naar concentratie- en vernietigingskampen op 17 augustus 1943 onverwijld door. Ongeveer 10.000 Joden werden naar de Holocaust-treinen gebracht en naar kampen in Treblinka, Majdanek en Auschwitz gestuurd. Ongeveer 1200 kinderen werden naar het concentratiekamp Theresienstadt en later naar Auschwitz gestuurd.

Enkele tientallen guerrilla’s slaagden erin door te breken naar de bossen rondom Białystok waar zij zich bij de partizanen van Armia Krajowa en andere organisaties voegden en de oorlog overleefden. Geschat wordt dat van de bijna 60.000 Joden die vóór de Tweede Wereldoorlog in Białystok leefden, er slechts enkele honderden de oorlog hebben overleefd. SS Gruppenfuhrer Odilo Globocnik werd na de oorlog op 31 mei 1945 door de Britten gearresteerd in Oostenrijk maar pleegde zelfmoord met een cyanide capsule nog voor hij kon ondervraagd worden.


Bronnen:

♦ naar een artikel van Haika Grossman “We Seek Our Brothers” van 16 augustus 2018 op de site van The Tablet Magzine

♦naar een artikelBialystok Ghetto” van 6 augustus 2006 op de site van Deathcamps.org

♦naar een artikelBiałystok Ghetto uprising” en een artikelBiałystok Ghetto” en een artikelPolice Battalion 309” op de site van Wikipedia, the free encyclopedia

Advertenties

Een gedachte over “75 jaar geleden: De Joodse opstand in het Getto van Bialystok, Polen

Reacties zijn gesloten.