Filmregisseur van ‘Shoah’ Jean-Claude Lanzmann overleden in Parijs

Plaatje hierboven: Henryk Gawkowski, een Poolse treinbestuurder afkomstig uit Malkinia, getuigde in de documentaire van Lanzmann hoe hij tussen 1942 en 1943 toen hij 20/21 jaar oud was, met treinen de Joden in veewagons vervoerde naar het uitroeingskamp van Treblinka [beeldbron: screenshot uit ‘Shoah’ van J-C Lanzmann]

De Franse regisseur, schrijver, journalist en filosoof Jean-Claude Lanzmann is gisterochtend op 92-jarige leeftijd in Parijs overleden. Dat meldt de Franse krant Le Monde. Lanzmann is vooral bekend geworden om ‘Shoah’ (1985), zijn bijna tien uur durende documentaire over de holocaust, waaraan hij twaalf jaar werkte.

De kracht van de documentaire over de Jodenvervolging tijdens de tweede wereldoorlog ligt in het woord, de herinneringen van overlevenden, getuigen en ex-nazi’s. In de docu legde hij ook een link met het antisemitische sentiment dat, een halve eeuw na de bevrijding van de kampen, nog steeds in landen als Duitsland en Polen woedde of woedt.

De documentaire toont geen gruwelijke beelden van de vernietigingskampen of huiveringwekkende muziek. De macht lag in plaats daarvan in de interviews die hij leidde met vertegenwoordigers van alle kanten van de oorlog – Duitse daders, Poolse collaborateurs, omstanders en bijstaanders en … Joodse slachtoffers – met het achtergrondlandschap vaak de overblijfselen van de concentratiekampen en het Poolse platteland.

Jean-Claude Lanzmann ging undercover toen hij met de Duitsers en Polen sprak, zodat ze niet wisten wat de echte reden was dat hij ze filmde. Een keer werd hij aangevallen en moest hij een maand in het ziekenhuis liggen, maar dat hield hem niet tegen. “Ik wist dat het onderwerp van de film de dood zelf zou zijn. Dood in plaats van overleven,” schreef Lanzmann in zijn autobiografie. “Ik probeerde 12 jaar lang meedogenloos in de zwarte zon van de Shoah te staren.”

In een verklaring prees de vertrekkende voorzitter van het Joodse Agentschap voor Israël, Natan Sharansky, de filmmaker, die bijna stopte met werken totdat hij stierf, met zijn laatste werk als vierdelige tv-serie in 2017 over Holocaust-overlevenden:

“Claude Lanzmann was in zijn eentje verantwoordelijk om de herinnering aan de Holocaust levend te houden in de harten en geesten van zovelen over de hele wereld. Zijn magnum opus, ‘Shoah’ … was de eerste keer dat velen geconfronteerd werden met de realiteit van de Holocaust zoals verteld door degenen die daar waren. Zijn persoonlijke toewijding aan het herdenken van de Shoah was ongeëvenaard en hij reisde de wereld rond, zelfs in zijn latere jaren, om ervoor te zorgen dat de herinnering aan de slachtoffers nooit werd vergeten. Daarvoor zijn we hem veel dank verschuldigd. Moge zijn herinnering een zegen zijn.”

Brabosh: Toen ik in 1973 voor en tussen de Joodse gemeenschap van Antwerpen begon te werken, wonen en leven (tot op vandaag) werd ik vrij onmiddellijk geconfronteerd met dozijnen getuigenissen van Holocaust overlevenden. Aldus werd mijn belangstelling gewekt en mijn nieuwgierigheid naar het welzijn en vooral naar het lijden van de Joden tijdens WOII zou vanaf dan alleen maar blijven toenemen.

Eind 1978 werd zowel in Nederland als in België de Amerikaanse 4-delige miniserie “Holocaust uitgezonden, met o.a. Meryl Streep en James Woods in de hoofdrollen. 1978 werd het jaar dat de wereld de Holocaust ontdekte nadat er voordien deccenialang werd over gezwegen. Tientallen boeken las ik en miste geen enkele documentaire over de kwestie.

Maar toen eind jaren ’80 (in 1987 geloof ik) de 9 ½ uur durende documentaire Shoah van Jean-Claude Lanzmann werd uitgezonden op televisie, wist ik het wel zeker. Dit was voor mij het ultieme bewijs dat niet enkel de Holocaust had plaatsgevonden maar dat het allemaal nog veel gruwelijker was geweest dan ik tot dan toe had vermoed. Ik werd er letterlijk door van mijn sokken geslagen en was er mentaal en fysiek compleet kapot van.

De docu ‘Shoah’ en zijn maker Jean-Claude Lanzmann hebben mijn leven en mijn perceptie op de wereld definitief veranderd. Ruim dertig jaar later houdt de Shoah mij nog steeds in zijn greep en zal mij nooit meer loslaten. De docu ‘Shoah’ zit letterlijk in mijn hoofd gebrand en gaat nooit meer weg. Mijn passie en inzet voor Israël en al wat daarvoor en nadien volgde is rechtstreeks geworteld in de Shoah van Lanzmann.

Bedankt Jean-Claude, om mijn ogen te openen.

En ook Elie Wiesel want “Wie naar getuigen luistert, wordt zelf een getuige.

Jean-Claude Lanzmann


Bronnen:

♦ naar een artikel van Batya Jerenberg “Claude Lanzmann, known for his epic documentary ‘Shoah,’ dies at 92” van 5 juli 2018 op de site van World Israel News

♦ naar een artikelClaude Lanzmann, regisseur van “Shoah”, overleden” van 5 juli 2018 op de site van Proximus TV

♦ naar een artikelShoah (film)” op de site van Wikipedia, the free encyclopedia

Advertenties

Een gedachte over “Filmregisseur van ‘Shoah’ Jean-Claude Lanzmann overleden in Parijs

  1. Zoals BRABOSH zelf aangeeft !! indrukwekkend en van de sokken geslagen !!
    de hele docu zou NU als eerbetoon en als waarschuwing door alle staatsomroepen herhaald moeten worden !! achja het waren maar joden ??
    GISTEREN ZIJ- MORGEN U !!

    Like

Reacties zijn gesloten.