Israël Vandaag: Water … inzet voor oorlog of vrede?

Water is belangrijker dan gas en olie. Door watertekorten zijn in het verleden talloze conflicten ontstaan. De Israëlische organisatie EcoPeace Middle East heeft vastgesteld dat er in de afgelopen twaalfhonderd jaar wereldwijd meer dan vijfendertighonderd watercontracten zijn gesloten. Water is een zegen en van levensbelang.

Het garandeert vruchtbaarheid en groei. Maar overstromingen, besmette bronnen, waterschaarste en droogte zijn een vloek. Water is een kwestie van leven en dood. En in de politiek is water een van de belangrijkste aanleidingen voor oorlog of vrede. Dat was in Bijbelse tijden zo, maar nu nog steeds. De waterschaarste in Israël en de regio is al tientallen jaren de oorzaak van politiek gesteggel.

Door de klimaatsveranderingen is de waterschaarste in het Midden-Oosten nijpender geworden. Het aantal extreem hete dagen is sinds 1970 zelfs verdubbeld. Het World Resource Institute waarschuwt voor extreme watertekorten in het Midden-Oosten tot 2040. De hoeveelheid neerslag per jaar zal verminderen, terwijl de bevolking groeit.

Zes jaar geleden zei de Zwitserse voormalige minister van Buitenlandse Zaken, Micheline Calmy-Rey al: ‘De belangrijkste geopolitieke bestaansmiddelen zullen in het Midden-Oosten in de nabije toe¬komst niet meer bestaan uit olie, maar uit water.’ In het onderzoeksrapport van de Strategie Foresight Group stond: “Als er geen technologische doorbraak komt, of als er geen wonder gebeurt, gaat het Midden-Oosten nog een gevaarlijk watertekort meemaken.”

De hoeveelheid neerslag in Israël is de afgelopen jaren met twintig procent afgenomen, vooral in het noorden, in Galilea en op de Golan Hoogvlakte. De gemiddelde neerslag per jaar is in~alilea rond de 8so millimeter, op de Golan 600 tot 1000 millimeter, in Jeruzalem en het kustgebied 600, in het Jordaandal 90 en in de Negev- en Aravawoestijn 35 millimeter. In heel Israël regent het zo’n vijftig tot zestig dagen per jaar.

Maar dat is niets nieuws voor dit gebied. Ook in Bijbelse tijden werd er om water gevochten. De profeet Jeremia beschrijft watertekort en lege bronnen in Jeruzalem: ‘De grond is gescheurd omdat er geen regen valt,’ In de Bijbel is water niet altijd een zegen. Vooral in het extreme klimaat van het Midden-Oosten met regelmatige perioden van droogte en gebrek aan water was elke vorm van watervoorziening noodzakelijk, en dus ook een strijdpunt, niet alleen tussen mensen, maar ook in geestelijke zin. Gebrek aan water is een Bijbels werktuig in Gods hand om zijn volk te straffen. Tegenwoordig wordt dat door religieuze Joden, maar ook door moslims, nog precies zo gezien. Droogte heeft een oorzaak.

Prof. dr. Haim Gvirtsman, hoogleraar in de Hydrologie aan de Hebreeuwse Universiteitvanjeruzalem zegt: ‘Je kunt alles pessimistisch of optimistisch bekijken. Of er breekt in deze regio een holocaust uit door gebrek aan water, of Israël zal door middel van vredesverdragen de Arabische buurlanden zijn succesvolle waterwinningsmodel kunnen aanbieden. Ik ben een optimist en ik geloof dat water een brug naar vrede kan zijn.’

Het verbruikte water in Israël bestaat voor een derde uit ontzilt water, en voor twee derde aan natuurlijk water. In Israël gaat men er vanuit, dat in toekomstige overeenkomsten met Arabische buren Israël wel een paar waterbronnen zal moeten afstaan. Maar omdat Israël niet op de mate van neerslag kan vertrouwen, wordt alles gedaan om technologische oplossingen te vinden, zoals het bouwen van meer ontziltingsinstallaties. In de toekomst moet er in Israël zelfs meer ontzilt zeewater beschikbaar zijn dan natuurlijk water.

Gedurende de afgelopen 25 jaar werd er bij de onderhandelingen met de Palestijnen vanuit gegaan, dat alle strijdpunten door een toekomstig verdrag opgelost zouden zijn. Om de Oslo-akkoorden te doen slagen, werden destijds de drie heetste hangijzers weggelaten: Jeruzalem, het recht op terugkeer van Palestijnse vluchtelingen en water. Over deze gevoelige zaken wordt pas onderhandeld als over al het andere overeenstemming is bereikt.

Israël heeft met Jordanië in het vredesverdrag van 1994 ook een waterverdrag kunnen sluiten. De afgelopen 24 jaar heeft Israël jaarlijks zo’n 55 miljoen kubieke meter water aan het Hasjemitische koninkrijk geleverd. Dat viel de eerste jaren niet mee, omdat Israël in tijden van droogte de afgesproken hoeveelheid water maar met moeite aan Jordanië kon leveren. Toen was Israël immers nog volledig aangewezen op regenwater.

Dr. Oded Eran, voormalig Israëlisch ambassadeur in Amman en nu werkzaam bij het Nationale Instituut voor Veiligheid zegt: ‘Stabiliteit en veiligheid in Jordanië is belangrijk voor Israël. Tijdens de burgeroorlog in Syrië zijn meer dan anderhalf miljoen Syrische burgers naar Jordanië gevlucht. Dit komt bovenop de half miljoen Iraakse vluchtelingen die in 2003 al naar Jordanië waren gevlucht. Jordanië is zeer afhankelijk van de Israëlische waterleveranties.”

Israëls jaarlijkse waterverbruik bedraagt 2,2 miljard kubieke meter, waarvan 0,8 miljard voor huishoudelijk gebruik en 1,4 miljard voor landbouw en industrie. De helft van al het verbruikte water is drinkwater. Hoewel Israël op het gebied van efficiënt watergebruik tot de top behoort, wordt nog steeds tachtig procent van het rioolwater hergebruikt voor landbouwdoeleinden. En ondanks alle technologische ontwikkelingen is Israël nog steeds zeer afhankelijk van regenwater. De boeren hebben het meest te lijden van het watertekort, want bij gebrek aan water, worden zij het eerst op rantsoen gezet. Vooral in het noorden waar geen ontziltingsinstallaties zijn, en de bewoners geheel afhankelijk zijn van regenwater.

Het verbruik van water in Israël en de Palestijnse gebieden is vooral een politiek onderwerp. De Palestijnen zeggen dat in verhouding tot heel Israël, de meeste regen in de gebieden valt, die zij ‘Palestina’ noemen, de Bijbelse provincies Iudea en Samaria. Daarom maken zij aanspraak op het water dat daar valt. Maar de regen sijpelt weg, stroomt onderaards verder en komt weer als bronwater tevoorschijn aan de voet van de Iudese bergen in Israël. De Palestijnen beschouwen dat als diefstal.

Israël wordt van water voorzien via drie hoofdbronnen van natuurlijk zoet water. Allereerst het Meer van Galilea dat voorziet in dertig procent van de waterbehoefte, dan de ondergrondse waterreservoirs bij de Israëlische kust (dertig procent) en het Bijbelse bergland van Iudea en Samaria (dertig procent). Als Israël nu in het kader van een verdrag met Syrië en de Palestijnen de Golan Hoogvlakte en de oostelijke bergketen zou moeten afstaan, dan zou het land twee derde van zijn natuurlijke watervoorziening moeten missen. Het Meer van Galilea wordt hoofdzakelijk van water voorzien vanaf de Golan Hoogvlakte.

De watervoorziening van de Palestijnse gebieden in het Bijbelse judea en Samaria is de afgelopen decennia duidelijk verbeterd. De Palestijnse bevolking profiteert van de Israëlische watertechnologie, al geven hun politici dat niet openlijk toe. In 1967 had tijdens de Zesdaagse Oorlog maar tien procent van de Palestijnen stromend water. Een bevolking die toen nog aanzienlijk kleiner was. Tegenwoordig ligt het Palestijnse waterverbruik in Iudea en Samaria volgens eigen opgave op gemiddeld 73 liter per persoon per dag, dat is dus het totale watergebruik gedeeld door het bevolkingsaantal. In de Gazastrook wordt gemiddeld 90 liter per persoon per dag verbruikt.

Volgens het Israëlische waterbedrijf Mekorot gebruiken Israëli’s gemiddeld 120 liter per persoon per dag. Prof. dr. Haim Gvirtsman wijt de waterschaarste in de Palestijnse autonome gebieden aan de lokale waterautoriteiten. Die doen niets aan de enorme waterverspilling en de vernietiging van de waterecologie. De hydroloog spreekt van een ‘wateroorlog tegen Israël’. Hij verwijt de Palestijnen dat ze water als wapen gebruiken. Gvirtsman: ‘De Palestijnse Autoriteit steelt water van Israël en vervuilt natuurlijke waterreservoirs, om zodoende de Israëlische boeren schade te berokkenen en Israëls reputatie in de wereld te schaden. Dat doen ze liever dan het water probleem op te lossen voor de eigen bevolking.’

De Palestijnen hebben meer dan 250 bronnen in de westelijke en noordelijke reservoirs aangeboord. Daarmee hebben ze de Oslo-akkoorden geschonden. Het boren van illegale waterbronnen neemt de laatste jaren dramatische vormen aan. Hierdoor is ook de natuurlijke watervoorraad in de dalen van Beit Shean en Harod in Israël sterk afgenomen. Israëlische boeren zijn daardoor gedwongen om minder producten te verbouwen. Palestijnen stelen water door de leidingen van de Israëlische watermaatschappij Mekorot af te tappen. Mekorot kwam daardoor in de problemen bij hèt leveren van water – niet alleen aan Israëli’s, maar ook aan Palestijnen.

In Israël is, ondanks een droge periode die al een aantal jaren duurt, geen waterschaarste omdat de staat zeewater ontzilt, afvalwater hergebruikt en met voorraden zuinig en effectief omgaat. Israël is op deze manier zelfs waterexporteur geworden. Intussen levert Israël jaarlijks vijfenvijftig miljoen kubieke meter water aan jordanié en verkoopt nog eens vijftig miljoen kubieke meter aan de Palestijnen.

Het water dat wordt verkregen door ontzilting komt uit de Middellandse Zee. Het ontziltingsproces gebeurt door zogenaamde omgekeerde osmose. Deze technologie kun je gerust ‘een waterwonder’ noemen. In de hypermoderne filterinstallaties wordt zeewater onder hoge druk door buizen geperst, die duizenden kunststofmembranen bevatten. Het zoute water blijft in hoge concentraties achter, en aan de andere kant komt drinkwater tevoorschijn. Van de twaalf grootste installaties die over de hele wereld staan, bevinden zich er vijf in Israël. Vijfentachtig procent van de jaarlijkse watervoorziening komt uit de ontziltingsinstallaties. Abraham Tenne, voormalig leider van de zeewaterontzilting bij de Israëlische waterautoriteiten zegt dat over vijf jaar al het drinkwater van Israël uit ontziltingsinstallaties moet komen.

Maar ook het hergebruiken van rioolwater is en blijft onderdeel van het waterbeheer. In het hele land wordt meer dan drie vierde van al het rioolwater gezuiverd en als ‘grijs water’ in de landbouw gebruikt voor de bevloeiing van het land. Geen enkel land ter wereld gebruikt zijn rioolwater zo intensief als Israël. Misschien wordt Israël nog wel ‘de natte verlosser’ in droge tijden en gaat het beloofde land haar Arabische vijanden van water voorzien. De strijd om water kan in een oorlog eindigen, maar ook in vrede.


Bronnen:

♦ naar een artikelWater … inzet voor oorlog of vrede?” gepubliceerd in Israel Today, in een gezamelijke uitgave van Israel Today en Christenen voor Israël naar aanleiding van het 70-jarig bestaan van de moderne staat Israël; Israel Today, nr. 127 blz. 60-61 en blz. 77

Advertenties

Een gedachte over “Israël Vandaag: Water … inzet voor oorlog of vrede?

  1. dat water de inzet zal worden van oorlog is mogelijk, we zien de klimaatsverandering ook hier, meer zware onweders en droge periodes dus het zal een mondiaal probleem worden!

    Like

Reacties zijn gesloten.