In Sobibor, waar een Sovjet-Jood de revolte leidde, wordt Rusland uitgesloten in nieuw museum

“Niemand maakte een grotere fout dan hij die niets deed omdat hij maar een klein beetje kon doen.” [Edmund Burke]

75 jaar nadat een officier van het Rode Leger het bevel voerde over een door gevangenen geleide opstand in het vernietigingskamp Sobibor van de nazi’s, vecht de Russische regering in Polen om zeggenschap te verkrijgen over zijn nalatenschap.

De Poolse regering bouwt een museum op het terrein van het voormalige Sobibor-vernietigingskamp, ​​de thuisbasis van een van de meest gedurfde ontsnappingen van de Holocaust. Maar ondanks het feit dat de opstand werd georganiseerd door een Sovjet krijgsgevangene, werd de Russische regering uitgesloten van deelname aan het ontwerp van het nieuwe museum.

De opstand begon op 14 oktober 1943, toen een groep Joodse gevangenen een tiental nazi-bewakers in schuren lokte en ze één voor één met bijlen en messen vermoordde. De groep sneed de telefoon- en elektriciteitslijnen door, verzamelde de wapens van de dode nazi’s en richtte zijn blik op de wachttorens toen 300 gevangenen ontsnapten over de prikkeldraadomheining en door het omliggende mijnenveld renden naar de veiligheid. Het brein achter die kamprevolte was Alexander Pechersky, een Joodse officier van het Rode Leger die eerder was gevangengenomen.

Maar in Polen, waar het museum in aanbouw is en gepland staat om in de herfst van 2019 te openen, staat de nationaliteit van de held die de ontsnapping van de gevangenen leidde niet centraal in de tentoonstelling, noch is Rusland uitgenodigd om op de tentoonstelling door de internationale commissie die het nieuwe museum ontwerpt. In plaats daarvan heeft de commissie vertegenwoordigers uitgenodigd uit Slowakije, Nederland, Polen en Israël.

Sovjet-luitenant Pechersky, die later een boek schreef waarin zijn rol in de rebellie werd beschreven, werd tot voor kort jarenlang relatief over het hoofd gezien, toen Rusland er erg trots op begon te worden dat een Sovjet-soldaat achter de heroïsche ontsnapping zat.

Sovjet luitenant Alexander “Sasha” Pechersky (22 feb. 1909 – 19 jan. 1990) was een Russische Joodse officier die door de nzai’s werd gevangen genomen tijdens WOII en opgesloten in Sobibor waar hij later de beroemde opstand en vlucht zal leiden [beeldbron: Forum Zydzi]

Het verhaal van Sobibor is nu opgenomen in de curricula van de Russische schoolgeschiedenis, de postdienst heeft een Sobibor-stempel uitgegeven en de kleindochter van Pechersky werd uitgenodigd in het Kremlin om een ​​medaille van moed te ontvangen namens haar grootvader.

Dit jaar, ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van de ontsnapping, heeft het Russische ministerie van Cultuur een film gefinancierd met details over het verhaal, getiteld ‘Sobibor.’ Het heeft de hoogste productiewaarde van elke door Rusland gemaakte Holocaust-film. De film, die over een paar weken wordt uitgebracht, gaat gelijktijdig in première in de Israëlische Knesset en het Russische parlement op 11 april, de vooravond van de Israëlische Holocaustherdenkingsdag. De vertoning zal worden gevolgd door een live-uitzending van beide bestuursorganen en een panel over de film.

In de afgelopen maanden heeft de Russische regering herhaaldelijk haar protest geuit om uitgesloten te worden van plannen voor het Sobibor-museum. “Voor de Russische zijde is het een prioriteit om volledig deel te nemen aan het proces van het bewaren van de herinnering aan deze vreselijke plaats, vooral omdat burgers van de USSR tot de slachtoffers behoorden en vanwege de Sobibor-opstand, de enige succesvolle rebellie tegen een nazi doodskamp tijdens de Tweede Wereldoorlog, die geleid werd door Sovjet luitenant Alexander Pechersky,” zei de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, Maria Zakharova, tijdens een briefing van 15 februari in Moskou.

Een andere verklaring op de website van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken beschuldigt Polen van ‘historisch geheugenverlies‘ en zegt dat “de poging om Rusland van het project uit te sluiten deel uitmaakt van Warschau’s poging om zijn eigen versie van de geschiedenis op te leggen, en de rol te verminderen die de USSR en het Rode Leger speelden tijdens de Tweede Wereldoorlog in de bevrijding van Europa.”

In een reactie per e-mail legt het Poolse Ministerie van Cultuur en Nationaal Erfgoed uit dat besloten is Rusland niet op te nemen “om logistieke redenen.” “De internationale stuurgroep … heeft een unaniem besluit genomen over de voortzetting van de samenwerking tussen de huidige leden, die al tien jaar samenwerken, om geavanceerde werken op de nieuwe gedenkplaats vlot af te ronden,” zei het informatiecentrum van het ministerie in zijn reactie.

“Daarom werd besloten om geen nieuwe partners op te nemen in de stuurgroep, omdat het museum al wordt gebouwd en het concept van de tentoonstelling werd goedgekeurd”, aldus het ministerie. De e-mail zegt ook dat een Russische vertegenwoordiger is uitgenodigd om de ceremonie bij te wonen van de 75ste verjaardag van de Sobibor-opstand.

Nederlandse Joden worden in Westerbork de deportatietrein naar KZ Auschwitz en Sobibor in geduwd. Slechts een handvol van hen zal de gruwel van de vernietigingskampen overleven [beeldbron: Yad Vashem]


Bronnen:

♦ naar een door Brabosh ingekort artikel van Julie MassIn Sobibor, where a Soviet Jew led the escape, Russia is shut out of new museum” van 11 april 2018 op de ste van The Times of Israel

Gerelateerd op deze blog:

♦ “Laatste deelnemer aan Opstand in Sobibor ’s vernietigingskamp overleden op 96 jaar” van 18.01.2018 [lezen]

♦ “Opmerkelijk: Tunnel en beenderen ontdekt in vernietigingskamp van Sobibor +video” van 19.06.2013 [lezen]

♦ “Ja natuurlijk hebben de Joden teruggevochten tegen de nazi’s tijdens WOII en nog geen beetje!” van 06.05.2016 [lezen]

♦ “Eichmann was zeer tevreden over samenwerking met Nederland en de Jodentransporten” van 06.02.2012 [lezen]

♦ “Jodenvervolging in Nederland tijdens WOII: Eis om excuses voor wegkijken” van 08.01.2012 [lezen]

Advertenties