Vroegste grotkunst behoorde toe aan Neanderthalers, niet aan mensen, bevestigt studie

De oudste bekende grotkunst werd door Neanderthalers meer dan 20.000 jaar geleden gemaakt, noch vóór de eerste moderne mensen in Europa arriveerden, wat aantoont dat onze uitgestorven neven in staat waren om in symbolen te denken net zoals wij, zeiden internationale onderzoekers op donderdag 22 februari 2018.

Plaatje hierboven: Neanderthalers (hier nog zonder hoofddoek) in het Heilig Land, ca. 35.000 jaar geleden. Volgens Mahmoud Abbas zijn dit rechtstreekse voorouders van “de Palestijnen”. Hij zou wel eens gelijk kunnen hebben want de gelijkenis is werkelijk treffend 🙂 [beeldbron: The Times]

Het rapport in het tijdschrift Science is gebaseerd op nieuwe technologie die de nauwkeurigste leeftijd laat zien van oude grottekeningen op drie verschillende archeologische vindplaatsen in Spanje. “Dit is een ongelooflijk opwindende ontdekking die suggereert dat Neanderthalers veel verfijnder waren dan algemeen wordt aangenomen”, zegt co-lead auteur Chris Standish, een archeoloog aan de Universiteit van Southampton.

“Onze resultaten tonen aan dat de schilderijen die we hebben gedateerd verreweg de oudst bekende grotkunst ter wereld zijn.” Sinds ze 64.000 jaar geleden zijn gemaakt – minstens 20.000 jaar voordat moderne mensen vanuit Afrika naar Europa kwamen – “moeten ze geschilderd zijn door Neanderthalers,” voegde hij eraan toe.

In de grotschilderingen in La Pasiega in het noordoosten, Maltravieso in het westen en Ardales in het zuiden van Spanje, worden voornamelijk rode pigmenten en soms zwarte groepen dieren, handstencils, gravures, stippen, schijven en geometrische ontwerpen afgebeeld. Dit gebruik van symbolen duidt op een intelligentie waarvan eerder werd gedacht dat die uniek was voor de moderne mens.

“De opkomst van de symbolische materiële cultuur vormt een fundamentele drempel in de evolutie van de mensheid”, zegt co-lead auteur Dirk Hoffmann van het Max Planck Instituut voor Evolutionaire Antropologie. “Het is een van de belangrijkste pijlers van wat ons tot mensen maakt.”

Nieuwe technologie
Er is al veel bewijsmateriaal om de mythe te ontzenuwen dat Neanderthalers noeste bonkige bruten waren, en in plaats daarvan in staat waren tot decoratieve impulsen en rituelen, zoals het begraven van hun doden. Maar grotschilderingen waren een van de laatste bastions die anatomisch moderne mensen leken te onderscheiden van Neanderthalers, die ongeveer 35.000 jaar geleden uitstierven.

“De afgelopen jaren hebben studies plaatsgevonden waaruit blijkt dat Neanderthalers veelvuldig gebruik hebben gemaakt van siervoorwerpen, potentieel gebouwde structuren, en in het algemeen veel meer in staat leken om symbolische cognitieve processen te vertonen dan historisch werd aangenomen,” vertelde Adam Van Arsdale, universitair hoofddocent antropologie aan Wellesley College, aan het AFP.

“Deze resultaten suggereren dat grotschilderingen er niet in slagen de Neanderthalers te onderscheiden van de moderne mensen,” zei Van Arsdale, die niet betrokken was bij het onderzoek. Hij zei dat de bevindingen een weerspiegeling zijn van “een aantal indrukwekkende technische ontwikkelingen in dateringstechnieken in grotcontexten, kwesties die altijd een uitdaging vormden voor ons begrip van de timing van belangrijke gebeurtenissen in de menselijke evolutie.” Hij voegde eraan toe: “Als een nieuwe en technisch uitdagende methode, zal het goed zijn om deze resultaten door anderen te zien gerepliceerd worden.”

Plaatje hierboven: Vroege rotstekening van ca. 64.000 jaar geleden gemaakt door Neanderthalers, door archeologen gevonden in de Al Aqsa moskee op de Tempelberg. Volgens PA-president Mahmoud Abbas zijn de Neanderthalers de directe voorouders van de Palestijnen [bron: ?!?]

Te dateren, niet om te vernietigen
Tot nu toe was het bijzonder moeilijk om de leeftijd van de grottekeningen te achterhalen zonder ze te vernietigen. De nieuwe aanpak is gebaseerd op het verkrijgen van een minimumleeftijd voor grotkunst “met behulp van Uranium-Thorium (U-Th) datering van carbonaatkorstjes die over de pigmenten liggen”, legt Hoffman uit.

De techniek van U-Th-datering is gebaseerd op het radioactieve verval van uraniumisotopen in thorium. Het kan de leeftijd bepalen van calciumcarbonaatformaties die teruggaan tot 500.000 jaar, veel verder dan de veelgebruikte radicarbon-methode, aldus het rapport. Meer dan 60 kleine monsters, minder dan 10 milligram elk, werden geanalyseerd uit de drie grotten.

Een tweede studie, deze week ook gepubliceerd door Hoffmann en collega’s, bepaalde de ouderdom van een archeologische depot gelegen aan de Cueva de los Aviones, een zeegrot in Zuidoost-Spanje. “Deze grot bevat geperforeerde zeeschelpen, rode en gele kleurstoffen en schaalcontainers inclusief complexe pigmentenmengsels”, aldus het rapport.

U-Th-dateringen vonden de flowstones die de afzetting bedekte tot ongeveer 115.000 jaar, ouder dan vergelijkbare vondsten in Zuid- en Noord-Afrika in verband met Homo Sapiens. De dateringen kwamen uit een tijd dat Neanderthalers in West-Europa woonden.

“Volgens onze nieuwe gegevens deelden Neanderthalers en moderne mensen symbolisch denken en waren ze cognitief niet van elkaar te onderscheiden,” zei Joao Zilhao, een onderzoeker van het Catalaanse Instituut voor Onderzoek en Geavanceerde Studies in Barcelona, ​​die betrokken was bij beide studies. Toekomstige studies konden nog veel meer grotten onthullen waar kunst waarschijnlijk door Neanderthalers werd gemaakt, zei co-auteur Paul Pettitt van Durham University.

“We hebben voorbeelden in drie grotten die 700 kilometer uit elkaar liggen en het bewijs dat het een langlevende traditie was. Het is heel goed mogelijk dat vergelijkbare grotkunst in andere grotten in West-Europa ook van de Neanderthalers is”, zei hij. “Neanderthalers creëerden betekenisvolle symbolen op zinvolle plaatsen. De kunst is geen eenmalig ongeluk.”

door Kerry Sheridan


Bronnen:

♦ naar een artikel van Kerry Sheridan “Earliest cave art belonged to Neanderthals, not humans, study finds” van 24 februari 2018 op de site van The Times of Israel

Advertenties