Over proto-Zionisten en andere helden van de 19de eeuw die Israël mogelijk maakten (Deel 2)

Los van de ca. drieduizend jaar bewezen doorlopende aanwezigheid van Joden in het Land van Israël, zijn er grote golven geweest van Joodse immigratie naar de immer sluimerende Joodse staat. Ik pik de draad op in de 15de eeuw toen na de val van het Byzantijnse Rijk in 1453 en de verdrijving van de Joden uit Spanje (1492) en Portugal (1498), vele duizenden Joden een toevluchtsoord zochten en vonden in het Heilig Land. De Zionistische immigratie (aliyah) zal zich pas eind 19de eeuw, in de zomer van 1882, moeizaam op gang trekken.

Plaatje hierboven: Een Joods meisje plukt druiven anno 1897, tijdens de Eerste Aliyah. Druiven groeien weer op grond dat voorheen moerasland was. Zoals Zeev Dubnow, een lid van de Biluim uit Rusland, de eerste groep Zionistische immigranten die zich in juli 1882 in het Land van Israël vestigden, schreef: “Het uiteindelijke doel is om dit land van Israël op te bouwen en de Joden de politieke onafhankelijkheid te herstellen die hen de afgelopen tweeduizend jaar werd ontnomen.”

Eerste Zionistische Aliyah 1882-1903
In de 18de en de 19de eeuw voegde de immigratie van duizenden volgelingen van verschillende Kabbalistische en Chassidische rabbijnen, evenals de discipelen van de Vilna Gaon en de discipelen van de Chattam Sofer, aanzienlijk toe aan de Joodse bevolking in Jeruzalem, Tiberias, Hebron en Safed. De messiaanse dromen van de Gaon uit Vilnius (Litouwen), inspireerden een van de grootste pre-Zionistische golven van immigratie naar Eretz Yisrael.

In 1808 vestigden honderden van Gaon’s discipelen, bekend als de Perushim, zich in Tiberias en Safed en vormden later de kern van de Oude Yishuv in Jeruzalem. Dit maakte deel uit van een grotere beweging van duizenden Joden uit landen die zich op grote afstand van elkaar bevonden zoals Perzië en Marokko, Jemen en Rusland, die in het eerste decennium van de negentiende eeuw naar Israël zijn verhuisd.

Die werd gevolgd in nog grotere aantallen na de verovering van de regio door Muhammad Ali van Egypte in 1832 – die allemaal werden aangetrokken door de verwachting van de komst van de Messias in het Joodse jaar 5600 (het christelijke jaar 1840), een beweging die gedocumenteerd werd in het boek Hastening Redemption gepubliceerd in 1985 door Arie Morgenstern.  Er waren ook mensen die hielden van de Britse mysticus Laurence Oliphant (1829-1888), die een actieve voorstander was van de terugkeer van het Joodse volk naar Ereẓ Israel, om in 1879 Noord-Palestina te huren om de Joden daar te vestigen.

In de Zionistische geschiedenis worden de verschillende golven van aliya, te beginnen met de komst van de Biluim uit Rusland in 1882, gecategoriseerd naar datum en het land van herkomst van de immigranten. De eerste moderne periode van immigratie waarover in het algemeen werd gesproken was de Derde Aliyah, die in de periode na de Eerste Wereldoorlog nadien zal aangeduid worden als de opvolger van de Eerste Aliyah en de Tweede Aliyah uit Babylonië in de Bijbelse periode. Een verwijzing naar vroegere moderne perioden als de eerste en tweede Aliyah gebeurde voor het eerst in 1919 en het onderzoek daarnaar nam een tijd in beslag.

Tussen 1882 en 1903 emigreerden ongeveer 35.000 Joden naar het zuidwesten van Syrië, toen een provincie van het Ottomaanse rijk. De immigrerende Joden arriveerden in groepen die waren verzameld of gerekruteerd. De meeste van deze groepen waren in de jaren 1880 in de regio’s Roemenië en Rusland gearrangeerd. De migratie van Joden uit Rusland correleert met het einde van de Russische pogroms, waarbij ongeveer 3 procent van de Joden uit Europa naar Palestina emigreerde. De groepen die rond deze tijd in Palestina aankwamen werden Hibbat Tysion genoemd, wat een Hebreeuws woord is dat ‘genegenheid voor Sion’ betekent. Ze werden ook Hovevei Tysion of ‘enthousiasten voor Zion’ genoemd door de leden van de groepen zelf.

Hoewel deze groepen belangstelling en ‘genegenheid’ uitspreken voor Palestina, waren ze niet sterk genoeg in aantal om een ​​hele massabeweging te omvatten, zoals later in andere migratiegolven zou blijken. De meerderheid, behorende tot de bewegingen van Hovevei Zion en Bilu, kwam uit het Russische rijk met een kleiner aantal dat uit Jemen kwam. Veel landbouwgemeenschappen werden gevestigd. Onder de steden die deze individuen hebben gevestigd zijn Petah Tikva (al in 1878), Rishon LeZion, Rosh Pinna en Zikhron Ya’akov. In 1882 vestigden de Jemenitische Joden zich in het Arabische dorp Silwan ten zuidoosten van de muren van de oude stad van Jeruzalem op de hellingen van de Olijfberg.

Baron Edmond de Rothschild
Maar zoals het volkse gezegde luidt “Koken kost geld” werd naarstig naar financiers gespeurd en af en toe ook gevonden. Eén van die gulle filantropen die de Zionistische zaak en idealen genegen was, was Baron Edmond Benjamin James de Rothschild (1845–1934). Deze baron was een lid van de Franse tak van de beroemde  Rothschild bankiers familie.

Hij was een loyaal voorstander van het Zionisme en zijn royale donaties verleenden de eerste jaren aanzienlijke steun aan de beweging, wat heeft bijgedragen tot de oprichting van de staat Israël. Hij werd een vooraanstaand voorstander van de Zionistische beweging en financierde de eerste site bij Rishon LeZion. In zijn doel voor de vestiging van een Joods thuisland promootte hij industrialisatie en economische ontwikkeling. In 1924 richtte hij de Palestine Jewish Colonization Association (PICA) op, die meer dan 125.000 acres (50.586 ha) land verwierf en vele handelszaken oprichtte.

Edmond de Rothschild speelde ook een cruciale rol in de Israëlische wijnindustrie. Onder toezicht van zijn bestuurders in Ottomaans Palestina werden boerderijkolonies en wijngaarden opgericht en werden twee grote wijnhuizen geopend in Rishon LeZion en Zikhron Ya’akov. Naar schatting heeft Rothschild meer dan $ 50 miljoen uitgegeven aan de ondersteuning van de nederzettingen en heeft het onderzoek naar elektriciteit door ingenieurs ondersteund en de ontwikkeling van een elektrisch generatoringsstation gefinancierd.

Joden en Arabieren leefden vriendschappelijk naast elkaar op het land van Rothschild, zonder Arabische grieven, zelfs in de ergste periodes van verstoring. Volgens historicus Albert M. Hyamson, “erkende Rothschild dat de overheersende interesse van de Joden van Palestina het vertrouwen was en de vriendschap van hun Arabische buren. De belangen van de Arabische bebouwers van het land dat hij kocht werden nooit over het hoofd gezien, maar door ontwikkeling maakte hij dit land in staat om een ​​bevolking te behouden die tien keer zo groot was als vroeger.” Hoewel hij niet altijd een inclusieve regering ondersteunde, stelde hij in 1931 aan Judah Magnes voor dat “We moeten hen (de Arabieren) met een sterke hand leiden” en in een brief uit 1934 aan de Volkenbond verklaarde Edmond de Rothschild dat “de strijd om een ​​einde te maken aan de Wandelende Jood niet mag uitmonden in de creatie van de Wandelende Arabier.”

Theodor Herzl
Wie Zionisme zegt, zegt Theodor Herzl (1860–1904) en denkt automatisch terug aan zijn thesis Der Judenstaat verschenen op 14 februari 1896 en in het bijzonder zijn novelle Altneuland uit 1902. Iets meer dan 120 jaar geleden vond in het Zwitserse Basel op 30 augustus 1897 het Eerste Zionistische Congres plaats. Theodor Herzl presenteerde daar zijn plannen om een eigen Joodse staat op te richten, die rechtstreeks leidden tot de stichting van de Wereld Zionistische Organisatie en de opstelling van de Zionistische doelstellingen die werden samengevat in het Basel Programma dat opende met de zinsnede: “Het Zionisme wil voor het Joodse volk een publiek en legaal verzekerde thuis vestigen in Eretz Yisrael…”

Ook de aanname van Hatikvah als Israël’s  nationale volkslied is het resultaat van dat Eerste Congres. Die Baselse conferentie werd druk verslagen door de internationale pers en liet een enorme indruk na, wat andere meer boosaardige geesten dan weer inspireerden tot het schrijven van de beruchte antisemitische vervalsing “De Protocollen van de Wijzen van Sion”, dat later door Adolf Hitler, de Führer van het Derde Rijk (1933-1945), werd verwerkt in zijn antisemitische autobiografie Mein Kampf (1925-1926) dat, samen met de illustere Protocollen, tot op vandaag in het Midden-Oosten bestsellers zijn en gretig wordt verslonden in de moslimwereld in het algemeen en de Arabische en Palestijnse wereld in het bijzonder.

Een jaar later, op 28 augustus 1898, volgde in Basel het Tweede Zionistische Congres, dat ondermeer werd bijgewoond door Chaim Weizmann die ruim een halve eeuw later, in februari 1949, de eerste president van Israël zal worden. Op dit Congres werden ondermeer de fundamenten gelegd van de Joodse Koloniale Trust (Jüdische Kolonialbank), in februari 1902 gevolgd door de oprichting van de Bank Leumi in Jaffa, die als het ware de financiële arm werd van de Zionistische organisatie om de ontwikkeling van het land in ‘Palestina’ te bekostigen, gronden aan te kopen van Bedoeïenen en Arabieren, enz.

Chaim Weizmann zal op 3 januari 1919 een akkoord afsluiten met Koning Faisal van Irak (het Weizmann-Faisal Akkoord), twee weken voor de Vredesconferentie van Parijs zal beginnen, om op die conferentie te bewijzen dat de Joden de steun genoten van de Arabieren om een eigen staat in ‘Palestina’ op te richten. Tot 1921 werden er alles samen 12 Zionistische Congressen georganiseerd. Twintig jaar na het Eerste Zionistische Congres zal de Britse minister van Buitenlandse Zaken Lord Balfour in november 1917 praktisch identiek hetzelfde beloven en de Zionistische idealen beantwoorden, in een brief gericht aan Lord Walter Rothschild (1868-1937), de toenmalige leider van de Britse Joodse gemeenschap.

Echter, de Britten zouden later nog vele van hun gedane beloftes en toezeggingen opnieuw inslikken en zich uiteindelijk ontpoppen als een doorslechte en zeer onbetrouwbare bondgenoot voor het volk van Israël. “Met zo’n vrienden heb je geen vijanden meer nodig,” klinkt het volkse gezegde.

door Brabosh

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s