De tunnelstrategie van Hamas: Het gevaar voor Israël komt van onder de grond [Lieve Schacht]

tunnelTruck

Eén van de grote gebetonneerde tunnels die werden gegraven nà het einde van Operation Protective Edge en die onlangs ontdekt werden door Egyptische soldaten. Het bericht van het bestaan van dergelijke grote tunnels raakte pas op vrijdag 11 maart 2016 bekend. Sommige van deze tunnels zijn wel 3 kilometers lang en zijn zo groot dat er zelfs vrachtwagens door kunnen rijden[!] De tunnels werden geëlektrificeerd en voorzien van verluchtingsinstallaties. Het is onbekend hoeveel Westerse “hulpgoederen” hiervoor werden opgebruikt maar het gaat wellicht om duizenden kilo’s cement e.a. bouwmaterialen. [beeldbron: website van Hamas]

Op de begrafenis van de zeven ondergrondse arbeiders die eind januari omkwamen toen hun tunnel instortte, voerde Ismail Haniyeh het woord: “In het oosten van Gaza boren helden zich een weg door het gesteente en bouwen ze tunnels. In het westen experimenteren ze dagelijks met raketten”. Onmiddellijk na het stoppen van de vijandelijkheden tussen Israël en Harnas in 2014 startte de Palestijnse terreurbeweging een groots opgezet tunnelbouwproject op. Het doel daarvan is simpel: Israëlische burgers kidnappen om in ruil voor hun vrijlating honderden Palestijnse gevangenen vrij te krijgen of gewoon Israëli’s aanvallen en doden. Naar eigen zeggen heeft Harnas ondertussen al meer dan vijftig dergelijke tunnels gebouwd. Een tikkende tijdbom voor de gemeenten in het Zuiden van Israël.

De tunnelstrategie van Harnas
De inwoners van Nir Am, een kibboets dichtbij de grens met Gaza, zijn ervaringsdeskundigen. Zij maakten al tijdens de actie Protective Edge van 2014 kennis met deze nieuwste vorm van dreiging. Op 21 juli 2014 kwamen uit twee tunnels in de buurt plots tien zwaarbewapende Palestijnen, uitgedost in Israëlische legerkledij, tevoorschijn. Het kwam tot een vuurgevecht met het Israëlische leger, waarbij alle Palestijnse aanvallers en vier Israëlische soldaten het leven lieten. Sindsdien zijn de kibboetsbewoners er niet meer gerust in. Ze horen vreemde geluiden onder hun huizen en vermoeden het ergste.

Met de dreiging vanuit de lucht heeft de kibboets al sinds 2000 noodgedwongen moeten leren omgaan. Op de website van de VRT schrijft correspondente Nicky Aerts hierover het volgende: “Een waarschuwingssysteem is er in 2000 nog niet. De kibboetsbewoners brengen het er zonder al te veel kleerscheuren vanaf, op goed geluk.” Vanaf 2006 is er een luchtalarm. Dan hebben de mensen vijftien seconden tijd om zich op de grond te laten vallen en te wachten tot ze een ontploffing horen. Pas later worden bunkers als schuilplaatsen gebouwd. Aan Nicky Aerts vertelt de plaatselijke veiligheidscoördinator Ofer Lieberman: “Tegen raketten kunnen we ons nu min of meer beschermen, maar bij de tunnels weet je gewoon niet waar en wanneer ze er zullen uitkomen. Dat veroorzaakt heel veel stress, vooral bij gezinnen met kinderen. Stel je voor wat er zou gebeuren, mochten er een aantal terroristen in de kibboets binnendringen en in het rond beginnen schieten.” De VRT-correspondente laat ook Betty aan het woord, een vrouw die tijdens de Gaza-oorlog van 2014 de hele tijd in de kibboets gebleven is: “We leven al meer dan een jaar in permanente angst. Dat laat sporen na.”

Van haar verneemt Aerts tot haar verbazing dat de realiteit niet zo zwart wit is als op de VRT en in andere media voorgesteld wordt. De kibboetsniks onderhouden ook nu nog positieve relaties met mensen uit Gaza. “Nog altijd komen Gazanen met een dag pas naar de kibboets om er te werken. Eén van die Gazanen is Hashem Barawi. Hij is al meer dan dertig jaar bevriend met Ofer. Dertig jaar geleden gingen we van hieruit nog allemaal naar Gaza om meubels te laten maken, om groenten en fruit te kopen en de Gazanen kwamen naar hier. Hashem komt nu tot bij ons om sinaasappelen te kopen.”

Netwerk van ondergrondse tunnels
De eerste tunnels werden gebouwd in Rafah om handelsgoederen en wapens via Egypte binnen te smokkelen en zo de blokkade – ingesteld door Israël en Egypte – te omzeilen. Daarna werd een heus netwerk van tunnels aangelegd, tientallen kilometer lang onder de straten van Gaza. Dit diende vooral om het groot rakettenarsenaal van Hamas aan het oog te onttrekken. Ook werden zo ondergrondse munitiedepots opgebouwd en schuilplaatsen voor strijders. Tot slot werden er ook cellen gebouwd om er gekidnapte Israëli’s in te kunnen opsluiten.

Naast Gaza-stad zijn ook de andere belangrijke steden en woongebieden zoals Khan Yunis, Jabalia en het vluchtelingenkamp Shati ondertunneld. Dit netwerk staat in verbinding met de tunnels die in de richting van Israël worden gegraven. Op die manier kunnen de Al Qassam-brigades met een arsenaal van raketten, mortieren en andere aanvalswapens ongemerkt Israël binnendringen. Al in 2006 werd de Israëlische soldaat Gilad Shalit via een dergelijke tunnel ontvoerd. Vijf jaar later werd hij vrijgelaten in ruil voor meer dan duizend Palestijnse gevangenen. Israël heeft op het einde van operatie Protective Edge een aantal tunnels vernietigd, maar inmiddels is die opgelopen schade al hersteld volgens de experts.

Het concept is geïnspireerd op de tunnels die de Vietcong onder de Zuid-Vietnamese jungle bouwde tijdens de Vietnamoorlog (1965-1973). De Gazatunnels zijn evenwel veel groter en beter afgewerkt: ze zijn gebetonneerd en uitgerust met een intern communicatiesysteem, electriciteit en andere voorzieningen die een langdurig verblijf in de tunnels mogelijk maken. Veel bouwmateriaal dat door Westerse donors geschonken werd voor de wederopbouw van de woonhuizen, wordt door Hamas onrechtmatig aangewend voor de tunnelwerken. De meeste huizen die tijdens de oorlog twee jaar geleden werden verwoest, liggen nog altijd in puin. Zo kan Hamas de humanitaire problemen blijven uitspelen en steeds weer nieuwe fondsen ophalen.

In die tunnels wordt dag en nacht gewerkt. Daarbij worden een duizendtal arbeiders ingezet aldus verschillende lnlichtinqenbronnen en overlopers die er hebben gewerkt. ‘Tunnelaars’ werken er onafgebroken gedurende 8 à 12 uur per dag, tegen een maandloon van maximum € 275. Zo wordt elke dag een vijftal meter tunnel afgewerkt. Egypte heeft enige tijd geleden de smokkeltunnels aan haar grenzen aangepakt om de terreurdreiging in de Sinaï te verminderen. Aangenomen wordt dat daarmee 90% van de tunnels rond Rafah vernietigd zijn of onder water gezet.

Nieuw conflict?
De strengere aanpak van Egypte betekende een zware klap voor de smokkeleconomie. Nu bovendien ook de fondsen uit Qatar en Iran opdrogen, is de economische situatie in Gaza ronduit precair geworden. Veertig procent van de bevolking is er werkloos en heeft geen enkel vooruitzicht op werk. Is dit het ideale moment voor Hamas om de aandacht van de bevolking af te leiden en de eigen populariteit op te krikken met een nieuw conflict tegen Israël? Aan The Times of Israel verklaarde een hooggeplaatste Hamasleider onlangs: “We zijn niet geïnteresseerd in oorlog. We willen een tahdiya (= een tijdelijke kalmte) en rust”. Ook volgens IDF majoor-generaal Nitzan Galon is Hamas niet van plan om nu een nieuw conflict met Israël op te starten. Ook zijn er signalen uit Turkije en Qatar die erop wijzen dat Hamas geen nieuwe oorlog zoekt, niet op dit ogenblik.

Maar Hamas blaast tegelijkertijd koud en warm. Het overspoelt sinds de zomer van 2015 de media met oorlogszuchtige video’s over de tunnels die onder de Israëlische bodem gegraven worden. Daarnaast werd een campagne opgestart om de inwoners in Zuid-Israël op stang te jagen De bewoners horen naar eigen zeggen dagelijks de tunnelwerkzaamheden onder hun huizen. In werkelijkheid is volgens specialisten een dergelijke geluidsoverdracht door de aard van de bodem weinig waarschijnlijk. Zij denken dat de industriële en militaire geluiden die in Israël worden waargenomen een onderdeel zijn van de propagandamachine van Hamas met als doel de Israëlische bevolking te terroriseren. Deze psychologische oorlogsvoering is succesvol. Er heerst in Zuid-Isaël een permanente angst voor een aanval.

Een inwoner uit het gebied getuigde hiervan in de krant Yedioth Ahronoth: “Wij hoorden 15 minuten lang het geluid van ontploffingen. Dan volgde er een totale stilte en dan geroep in het Arabisch, het leken weloorlogskreten van strijders. Het is angstaanjagend”. Daardoor verhoogt de druk op de Israëlische regering om zelf een preventieve aanval op de tunnels te lanceren. IDF stafchef Gadi Eisenkot liet eerder weten dat Israël technologie ontwikkeld heeft om de tunnels te lokaliseren en uit te schakelen. Na de instorting van enkele tunnels vroeg het Palestijnse nieuwsagentschap Ma’an aan majoor-generaal Yoav Mordechai of Israël hiervoor verantwoordelijk was. Zijn antwoord luidde: “God knows. Ik zou de inwoners van Gaza in elk geval aanraden om zich niet met die tunnels bezig te houden en er weg van te blijven, zeker na wat onlangs gebeurde”.

Deze verwittiging is ondertussen niet in dovemans oren gevallen. Begin maart stortte alweer een tunnel in, waarbij opnieuw een arbeider om het leven kwam. Het is ondertussen het zesde tunnelongeval in enkele maanden tijd, het grootste aantal sinds Israëls militaire operatie van 2014. Deze ongevallen zijn volgens de Hamasleiding het gevolg van het stormweer en de hevige regenval. Maar velen geloven dat Israël hiervoor verantwoordelijk is. Eind februari meldde Hanyieh dat een Quassambrigade Israëlische camera’s en sensoren om de tunnels op te sporen, had ontdekt. Er wordt druk gespeculeerd over de Israëlische technologie. Sommigen beweren dat Israël vloeibare explosieven gebruikt, anderen denken dat het IDF in staat is om plaatselijke aardbevingen te veroorzaken, waardoor de tunnels het begeven. Nog weer anderen denken dat OKETS, de hondenbrigade van het IDF, getrainde honden in de tunnels stuurt.

Preventieve aanval
In het verleden heeft Israël vaak preventieve militaire acties ondernomen. Dat kan zinvol zijn als de tegenstander zich in hoge mate versterkt en als het vaststaat dat er een conflict op komst is. Dit was het geval in 2007 wanneer Israël in Syrië de nucleaire installaties in opbouw plat bombardeerde. Toch lijkt het op dit ogenblik volgens defensiespecialisten niet die richting uit te gaan. Een preventieve actie zou niet meer effect hebben als het wieden van onkruid dat daarna toch weer opschiet. Het staat vast dat Hamas zich in ijltempo militair versterkt, maar ondanks de nieuwe wapens en de terreurtunnels, blijft de militaire superioriteit van Israël overeind. Bovendien is de kalmte en de rust voor Zuid-Israël uiterst belangrijk. Hoewel de psychische druk op de bewoners groot is, gaat het leven zijn gewone gang en draait de economie. Ondertussen verloopt het conflict al jarenlang volgens een vast patroon. Een raket uit Gaza die landt in een onbewoond veld ergens in Israël, wordt beantwoord met een Israëlische aanval op een onbemande trainingsfaciliteit. Een zwaardere aanval op Israëlische bodem leidt tot een zwaardere Israëlische reactie. Daarbij is het gevaar voor een verdere escalatie altijd reëel.

Op de achtergrond speelt Turkije een grote rol. Het huisvest in Istanbul het internationale hoofdkwartier van Hamas. De Turkse premier Erdogan is een bondgenoot van Hamas en heeft net als de terreurgroep banden met de moslimbroeders. Erdogan zou momenteel toenadering zoeken met Israël. Turkije zou een einde aan het conflict willen maken en in Gaza een op export gerichte zeehaven willen oprichten. Of het tot een dergelijk akkoord komt, is twijfelachtig. Bovendien zien Rusland en Egypte – twee landen die heel belangrijk zijn voor Israël – een toename van de Turkse invloed in de regio niet zitten. Egypte wil in geen geval de invloed van de moslimbroeders in zijn achtertuin zien toenemen en het land is niet bereid met Hamas te marchanderen.

Een langetermijn oplossing voor Gaza lijkt dan ook nog ver weg. Ondertussen is meer tijd tot het volgende conflict uitbarst, misschien de beste oplossing op dit moment.

Maar dat de tunnels van Hamas bij een volgende gewelduitbarsting een belangrijke rol zullen spelen, staat nu al vast.

door Lieve Schacht


Bron: Joods Actueel magazine; nr. 108; maart 2016; pagina 34 t/m 36

joodsactueel2

Advertenties