Joodse leerlingen werden verwijderd uit schoolklas Oranje-prinsesjes ZES jaar na WOII

julianaPortret van koningin Juliana, prins Bernhard en de vier prinsessen van Nederland

Met medeweten van koningin Juliana werden in 1951 Joodse leerlingen preventief verwijderd uit de klassen op de Nieuwe Baarnsche School waarin de prinsesjes Margriet en Irene geplaatst werden. Dit blijkt uit een artikel van historicus Bart Wallet in het Nieuw Israelietisch Weekblad dat vandaag verschijnt.

Het initiatief tot het verwijderen van Joodse leerlingen ging uit van ‘een bepaalde kring van Baarnse ingezeten’, met medeweten van koningin Juliana. De ouders van de verwijderde Joodse leerlingen benaderden het Hof waarna Juliana in antwoord verklaarde dat ‘de Oranjes niet antisemitisch zijn’. Uiteindelijk verdween de zaak in de doofpot.

Het artikel is geschreven door vooraanstaand historicus Bart Wallet. Hij is onderzoeksleider religiegeschiedenis aan de VU. Hij kreeg exclusieve toegang tot het onder andere het Koninklijk Huisarchief, het archief van het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap en diverse privé-archieven.

NIW-hoofdredacteur Maurice Swirc schreef hierover het volgende:

Verschillende momenten in de geschiedenis lieten leden van het Koninklijk Huis na wat zij behoorden te doen ten opzichte van de Joodse gemeenschap. In het recht bestaat zoiets als een omissiedelict. Dat is ‘een strafbaar feit dat bestaat uit het nalaten van iets dat men behoorde te doen’.

Meest in het oog springend is uiteraard het zwijgen over het lot van de Joden door koningin Wilhelmina tijdens haar radiotoespraken gedurende de Tweede Wereldoorlog. Slechts twee keer zei ze er iets over, terwijl ze op de hoogte was van de massamoord. Uit onderzoek door historicus Bart Wallet – waarvan het resultaat in dit NIW staat – blijkt dat ook bij Juliana sprake was van een verwijtbare omissie.

In 1951 werden – op initiatief van chique Baarnse kringen – Joodse leerlingen verwijderd uit de klassen op de Nieuwe Baarnsche School waarin de prinsesjes Irene en Margriet terecht zouden komen. Juliana was op de hoogte van het verwijderen van Joodse leerlingen en heeft dat niet tegengehouden.

Overigens is niet duidelijk wat de precieze samenstelling was van de groep leerlingen – waaronder dus in ieder geval Joodse kinderen – die in een parallelklas geplaatst werden. Vervolgonderzoek zal dat moeten uitwijzen.

Het separeren van Joodse leerlingen vond plaats in een tijd waarin het antisemitisme – met de nazipropaganda nog vers in het geheugen – nog nagalmde in de Nederlandse samenleving. Joden moesten zich in die jaren koest houden, niet klagen, want alles stond in dienst van de wederopbouw.

De nog steeds bestaande grote nederigheid, de woorden van dankbaarheid van officiële vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap bij bezoeken van een lid van het Koninklijk Huis mag intussen best een tikje minder. Daarbij geldt tegelijkertijd dat de wereld nooit helemaal zwart-wit is.

Juliana toonde zich haar leven lang zeer pro-Israël en was ook groot fan van de liberale rabbijn Soetendorp senior. Tot in de jaren 60 was zij dat, samen met Greet Hofmans, zo blijkt uit hetzelfde NIW-artikel. En ook op andere momenten toonde Juliana wel degelijk haar sympathie voor de Joodse gemeenschap.

Maar het verwijderen van Joden uit de klassen van haar dochtertjes – zes jaar na het einde van de oorlog – is meer dan zomaar een smet op het blazoen van Juliana. Dat is een ernstige omissie, die het beeld dat wij van haar hebben in algemene zin beïnvloedt.

Lees hier in het Nieuw Israëlisch Weekblad (NIW) het artikel van 26 juni 2015 over de Oranjes en de Joden en de geschiedenis van de verwijderde Joodse leerlingen.

debiltVanaf september 1941 mochten Joden in Nederland niet meer naar schouwburgen, cafés, restaurants en parken [beeldbron: Sobib]

3 gedachtes over “Joodse leerlingen werden verwijderd uit schoolklas Oranje-prinsesjes ZES jaar na WOII

  1. In de oorlog baden we voor de koningin, die veilig en wel naar Londen was gevlucht en haar volk aan haar lot had overgelaten. Ja, via de radio liet ze af en toe wat van zich horen. Maar hoeveel aandacht had ze voor haar Joodse onderdanen, die naar Westerbork werden gedeporteerd en daarna in veewagens naar de vernietigingskampen werden getransporteerd? Daarover zweeg Radio Oranje in alle talen, terwijl met ambtelijke precisie de treinen aankwamen en wegreden.

    Net als de Nederlanders in het algemeen, had Wilhelmina geen enkele interesse in het vreselijke lot en het onbeschrijfelijke lijden van de Joodse Nederlanders. Natuurlijk waren er de uitzonderingen – en ik zegen die – maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat wij als Nederlanders onvergeeflijk hebben gefaald in het op de bres staan voor ons Joodse landgenoten.

    En we hebben er niets van geleerd. Want direct na de oorlog lieten we hen weer vallen. Opnieuw werden ze als melaatsen behandeld en buitengesloten. Hun door de staat geconfisqueerde huizen en bezittingen kregen ze niet terug, achterstallige belastingen moesten met rente en boeten worden betaald en voor enig empathie was geen tijd. Ook ons vorstenhuis gaf er blijk van weinig tot niets op te hebben met de Joodse Nederlanders. Het voorbeeld dat Bart Wallet beschrijft is symptomatisch. Zo zijn er nog vele voorbeelden te noemen. Ja, ons land heeft het vorstenhuis dat ze verdiend.

    Like

  2. De kop suggereert antisemitische motieven, maar dat is maar zeer de vraag. Er werd zowiezo geselecteerd door die school. Het is uit hetgeen gepubliceerd wordt onduidelijk op deze selectie alleen gericht was op de joodse kinderen. Het zou kunnen zijn dat ook kinderen van bijvoorbeeld katholieke of communistische of NSB ouders bij de prinsesjes weggehouden werden.

    Like

  3. Het Nederlandse Koninkshuis, toen & nu, een echt voorbeeld voor…………voor wat precies?

    Altijd zwaaiend en in dure gewaden lafheid & hypocresie propageren?

    Like

Reacties zijn gesloten.