Bess Myerson, eerste Joodse Miss America, overleden op 90-jarige leeftijd

Bess Myerson – Miss Amerika 1945

Zopas is bekend geworden dat Bess Myerson, de eerste Joodse vrouw die werd gekroond tot Miss America, is overleden. Myerson, die eveneens woordvoerster was voor de Anti-Defamation League en 1,1 miljoen dollars doneerde om het Museum voor Joodse Erfgoed in New York te financieren, is op 14 december 2014 overleden in haar huis in Santa Monica, California. Zij is 90 jaar geworden.

Bess Myerson, geboren op 16 juli 1924 in de Bronx van New York, werd in 1945 de eerste [en wellicht ook de enige] Joodse vrouw ooit die de Miss Amerika schoonheidswedstrijd won. Later werd ze een bekende TV-persoonlijkheid en nam in de jaren 1950 en 1960 deel aan TV-shows en amusementsprogramma’s. In de jaren 1970 en 1980 engageerde ze zich in de locale politiek in New York aan de zijde van burgemeester Ed Koch. Ze was actief in de ADL en Israel Bonds en is een van de eerste Amerikaanse vrouwen die ijverde in een vroege Amerikaanse versie voor Kom op tegen Kanker. Zij was een fenomenale vrouw op elk gebied!

Miss Amerika 1945

In een interview uit 1995 vertelde Bess hoe een en ander is verlopen. Myerson schreef zich in voor de Missverkiezing toen ze hoorde dat de winnares 5.000 dollar kreeg. Zij studeerde nog muziek en wilde een nieuwe piano hebben. Zij dacht erover om een diploma in muziek te behalen en dirigent te worden. Haar medekandidaten waren alle christelijke meisjes afkomstig uit gezinnen die al generaties in Amerika leefden. Myerson was echter de dochter van Russische Joodse immigranten die rond de eeuwwisseling naar de VS waren getrokken op de vlucht voor de Russische pogroms ten tijde van de Tsaar. Haar vader was een huisschilder en haar moeder kon amper Engels lezen en schrijven.

Tijdens de schoonheidswedstrijd en vooral de jaren erna zal ze veel antisemitisme ontmoeten. Zij heeft zich daar nooit door laten ontmoedigen en is zich steeds en voluit als Joodse vrouw blijven manifesteren. “I had never encountered anti-Semitism,” vertelde Myerson, die opgegroeid was temidden kinderen van Joodse immigranten uit de werkende klasse. “Wat mij betreft was heel de wereld Joods.” [To me, the whole world was Jewish.]

Een medewerker van de wedstrijd suggereerde haar om een andere naam te kiezen omdat de hare ‘zo Joods klonk’. “Probeer Beth Merrick maar,” zei hij. Maar Myerson weigerde. “Het was de belangrijkste beslissing die ik ooit heb genomen,” zei ze later, “Het maakte meteen duidelijk wie ik was en dat was dat ik in de eerste en belangrijkste plaats een Joodse was.”

Met haar 1m78 was de brunette Bess Myerson, toen amper 21 jaar oud, een echte schoonheid. Gevraagd om schoonheidstips zei ze lachend: “God heeft het mij gegeven en ik ben Hem dankbaar. Ik heb het nooit in vraag gesteld.” En over die bijzondere dag in september 1945 toen ze Miss Amerika 1945 werd: “Ik was niet eens de mooiste,” zei ze over de concurrerende meisjes, “Ik was niet in alles de beste.” [I wasn’t the most anything.]

Maar voor de Joodse wereld was Myerson het equivalent van een moderne koningin Esther. Echter, Atlantic City was in de jaren 1940 geen Joodse stad en de juryleden van de schoonheidswedstrijd waren geen Joden, integendeel. Verscheidene juryleden hadden anonieme telefoontjes gekregen met het dreigement om vooral geen Jood te verkiezen. Maar het puntensysteem van de wedstrijd kon niet omzeild worden en Bess Myerson werd in september 1945 tegen alle verwachtingen in uitgeroepen als mooiste vrouw van Amerika, nauwelijks een maand nadat Japan de overgave had betekend en officieel een einde was gekomen aan de Tweede Wereldoorlog waarin 6 miljoen Europese Joden werden vermoord.

De eerste maand nadat ze Miss Amerika was geworden draaide ze mee in de vaudeville die de gewoonte is na dergelijke wedstrijd maar al snel werd Myerson niet meer gevraagd. Ze maakte kennis met een massa vooroordelen over Joden waar ze voordien nooit had van gehoord. Bovendien deed ze ook niet echt wat van haar verwacht werd door de organisatie achter de Miss Amerika verkiezingen. Bess Myerson was meer de ‘brainy’-Miss, het mooiste meisje ‘mèt verstand’. “Ik deed niet wat de andere [Miss Amerikas] deden,” zei ze. “Ik poseerde niet met Ford wagens of in Catalina zwempakken.” Die bedrijven wilden hun produkten niet laten presenteren door een Jodin, vertelde Bess. Dan speelde ze maar op haar fluit in het hospitalen voor veteranen [van WOII] maar ook daar stuitte ze op antisemitisme. Ze werd dikwijls aangekondigd om ergens te spreken of op te treden maar net wanneer ze zou moeten toekomen werd om de een of andere futiliteit haar komst en stoemmelings geannuleerd.

Door al deze ervaringen werd Bess gehard en zou zij een richting kiezen die kon tellen. Toen de ADL [Anti-Defamation League] haar aansprak om aan universiteiten te spreken voor studenten en voor het publiek in gemeenschaps organisaties, nam ze het aanbod enthousiast aan. Zij toerde in 15 grote Amerikaanse steden. Uiteraard waren de medewerkers van de Miss Amerika verkiezingen niet erg opgezet met dit alles. “Ze beschuldigden mij van het afsteken van communistische toespraken die gesponsord werden door Joodse handelaars.” [They accused me of making communist speeches sponsored by Jewish manufacturers.] Myerson ging enkele jaren later ook voor de Israel Bonds werken om geld en steun te ronselen voor de kersverse Joodse staat Israël. Zij gaf haar eerste toespraak voor de Israel Bonds in 1951, het eerste jaar van het ontstaan van deze organisatie. Sindsdien heeft ze meer dan 1 miljoen dollar bijeen gebracht voor Israël.

Burgemeester Edward I. Koch en Miss Amerika 1945 Bess Myerson

Politieke carrière

In de jaren 1950 en 1960 verscheen ze in de beginjaren van de televisie in vele shows en spelletjes en werd een bekende TV-persoonlijkheid. In de jaren 1970 en 1980 zal Bess bijzonder actief worden in de locale politiek van New York City. In 1969 werd Bess Myerson, die overigens haar hele leven lid van de Amerikaanse Democratische partij zal blijven, gevraagd door de toenmalige Republikeinse burgemeester van New York Mayor, John Lindsay, om het Departement voor Consumenten Zaken te leiden van de stad. In die positie lobbyde zei voor een nieuwe wet op de bescherming van gebruikers [New York City’s Consumer Protection Act], die vals adverteren illegaal maakte. Ondanks de felle tegenstand van de voedingsindustrie introduceerde zij vaste eenheidsprijzen en de verplichte vermelding van een houdbaarheidsdatum op producten die later de standaard zal worden over het hele land.

Bess op de omslag van LIFE-magazine van 16 juli 1971 als beste vriendin voor consumenten

Later werd ze opnieuw gevraagd door de Joodse burgemeester Edward Koch van New York om Schepen voor Culturele Zaken te worden. Op het eind van de jaren 1970 en aan het begin van zijn ambities om burgemeester te worden, was Bess Myerson de vaste begeleidster van de toekomstige burgemeester. In 1980 deed ze mee aan de nominatie binnen de Democraten om een zetel in de senaat te verwerven. Ze verloor die verkiezingen met slechts enkele stemmen. Later zal ze over dat verlies zeggen: “It seemed that I was too tall and too beautiful to be a Senator.” [Naar het schijnt was ik te groot en te mooi om senator te worden.]

Maar de Anti-Defamation League bleef haar ‘eerste liefde’, op de voet gevolgd door Israël en Israel Bonds. Zovele decennia later blijft ze onverwoestbaar. Tegenwoordig spreekt ze nog enkel voor Joodse kwesties. “Dit is de wijze waarop ik mijn bekendheid gebruik,” zegt ze. “Niets in het verleden heeft me zoveel geleerd als mijn Joods-zijn. Ik ben het nooit vergeten, maar thans kan ik het voltijds beleven. Het is alsof mijn leven zich ontwikkeld heeft naar wie ik altijd al heb willen zijn.”

In 1973, kort nadat ze ontslag had genomen bij burgemeester Lindsay, kreeg ze slecht nieuws. Ze leed aan baarmoederhalskanker. “Ik had geen ziekteverzekering. Ik kon er niet eens met iemand over praten,” vertelde ze. “Kanker in die tijd was zoals AIDS vandaag. Niemand wist van niks.” Héél alleen onderging Myerson een chirurgische ingreep en langdurige chemotherapie. Zij behoorde tot de 35 procent vrouwen die dergelijke ziekte overleefden in die tijd.

Sindsdien heeft zij zich ontpopt als een hardleerse aanhangster en steunbrenger voor kankeronderzoek in Israël en tevens als vrijwilligster in groepshulp voor kankerpatienten. “Het zijn zij die voor het leven kiezen die zullen overleven,” zegt Bess. “Dat is wat de Torah ons leert. Van ons Joden wordt verwacht dat we voor het leven kiezen.” [It’s those who choose life who survive. That’s what the Torah tells us. We Jews are supposed to choose life.]

door Brabosh.com

eerder gepubliceerd op deze blog op 7 mei 2010 als “Het opmerkelijke leven van Miss Amerika 1945: Bess Myerson” [lezen]