Spanje wil de ooit verdreven Joden inburgeren [Jorge Sainz & Aron Heller]

Video: Shlomo Josefsohn zingt “Expulsion of the Jews from Spain -1492” waarin hij op een dramatische, visuele en persoonlijke wijze het leven van de Joden in Spanje beschrijft en hun traumatische verdrijving in 1492 naar andere landen in de wereld.

Meer dan 500 jaar geleden verdreven de “katholieke koningen” de Joden uit Spanje. Nu wil de huidige regering de nakomelingen van de slachtoffers het staatsburgerschap aanbieden.

Na meer dan 500 jaar wil Spanje een historisch onrecht goedmaken. Destijds werden Joden gedwongen zich tot het christendom te bekeren, ze werden in ballingschap gestuurd of verbrand. Nu plant de Spaanse regering een wet, volgens welke de familieleden van de slachtoffers destijds het Spaanse staatsburgerschap kunnen krijgen.

Op de vraag of de geplande wet, die over enkele weken dient te worden aangenomen, een verontschuldiging voor de toen begane wreedheden betekent, antwoordde de Spaanse minister van Justitie Alberto Ruiz-Gallardon: “Zonder twijfel.” De wet dient als schadeloosstelling voor “een verschrikkelijke historische fout, een van de ergste die de Spanjaarden ooit hebben begaan.” De familieleden van de in 1492 verdreven Joden, de Sefardische Joden of Sefardim, zouden “kinderen van Spanje” zijn.

Aantal slachtoffers onduidelijk
Het waren de “katholieke koningen” Ferdinand II. en Isabella I. die in maart 1492 middels het Alhambra-edict de Joden voor de keuze tussen ballingschap of bekering stelden. Spanje moest onder het christendom verenigd worden.

Het woord “Sefardisch” betekent in het Hebreeuws “Spaans”. Het begrip duidt tegenwoordig de Joden en hun nakomelingen aan die tot aan hun verdrijving op het Iberisch schiereiland woonden. De andere groep, de wereldwijd getalsmatig grootste, is die van de Asjkenazische Joden of Asjkenazim, die oorspronkelijk afkomstig zijn uit Midden- en Oost-Europa. Omdat de groepen zich door de eeuwen heen met elkaar vermengden, is niet duidelijk hoeveel Joden er tot de Sefardische Joden behoren. Volgens schattingen zijn het tussen een vijfde en een derde deel van de wereldwijd ongeveer 13 miljoen Joden. Honderdduizenden leven in Frankrijk en hebben zodoende al EU-paspoorten. De grootste gemeenschap leeft in Israël, waar bijna de helft van de 6 miljoen Joden tot de Sefardische Joden behoort.

Het is nog niet duidelijk welke bewijzen Spanje precies voor een staatsburgerschap zal eisen. De belangstelling is nu echter al groot. Honderden Israëli´s hebben zich al tot de Spaanse ambassade in Tel Aviv gewend en hun familiegeschiedenis onderzocht. Velen beschouwen het vooruitzicht op het Spaanse staatsburgerschap als een soort historische gerechtigheid, anderen benaderen het plan pragmatisch en willen verzekerd zijn van een paspoort van de Europese Unie.

Het paspoort als poort naar Europa
Daarbij spelen ook economische overwegingen een rol. Weliswaar is het BNP per hoofd van de bevolking in Israël met 40.000 dollar per jaar duidelijk hoger dan in Spanje en is het gelijk aan dat van Frankrijk en Groot-Brittannië. Maar hoewel de Sefardische Joden in Israël de meerderheid vormen, blijven ze sociaaleconomisch achter bij de Asjkenazische Joden, die het land ooit oprichtten. Nog nooit regeerde een Sefardische minister-president het land, de Asjkenazische Joden verdienen meer en domineren belangrijke maatschappelijke terreinen zoals de universiteiten.

“Ik wil ergens anders leven en als dat niet te moeilijk gaat, dan doe ik dat”, zegt de 25-jarige Maoz Mzrachi, wiens bloedlijn van zijn vaders kant terug te volgen is tot naar Spanje. “hier is het voor jonge mensen moeilijk om hogerop te komen en dat geeft mij de mogelijkheid het ergens anders te proberen.” Over de economische situatie in Spanje maakt hij zich geen zorgen. “Als ik het Spaanse staatsburgerschap krijg, ben ik de gelukkigste man ter wereld.”

De afgelopen jaren hebben veel Israëli´s zich ingespannen om een buitenlands paspoort te bemachtigen. Een paspoort uit een EU-land biedt hen de mogelijkheid in alle 28 landen van de EU te werken. Bovendien geeft het toegang tot een hoogwaardige en door de staat gesubsidieerde opleiding. Daarbij komt een voortdurende bedreiging van Israël door landen als Libanon en Syrië. Menig burger voelt zich beter met een EU-paspoort, een uitwijkmogelijkheid voor als de situatie in de regio mocht escaleren.

Dubbel staatsburgerschap mogelijk
De Spaanse wetswijziging zal een dubbel staatsburgerschap toestaan. Zo´n mogelijkheid geeft Spanje tot nu toe alleen maar aan mensen uit Latijns Amerika. De regering in Madrid belooft een ongecompliceerde regeling. De aanvragers moeten hun afstamming door een rabbijn en door de Spaanse Federatie van de Joodse Gemeenschappen laten goedkeuren. Men is niet van plan om als bewijs genetische testen uit te voeren. Wellicht moeten de aanvragers ook bewijzen dat zij “Ladino”, ook wel genoemd “Judeo-Spaans”, spreken, de Sefardische taal die lijkt op het Spaans. Hoe duidelijker de afstamming wordt bewezen, des te sneller zal de aanvraag worden goedgekeurd, zei Ruiz-Gallardon.

De plaatsvervangend voorzitter van de Conferentie van de presidenten van grote Joods-Amerikaanse organisaties, Malcolm Hoenlein, spreekt daarentegen van een bureaucratische nachtmerrie. Hij betwijfelt of Spanje veel aanvragen zal moeten verwerken. Dat ziet de joodse demograaf Sergio Della Pergola van de Hebreeuwse Universiteit Jeruzalem anders. Het zou moeilijk zijn om het exacte aantal rechthebbenden in te schatten, maar het zouden vast en zeker meerdere miljoenen zijn. Schmuel Refael van de Bar-Ilan universiteit denkt dat het aantal rechthebbenden zal dalen naar slechts 250.000 tot 300.000 indien de kennis van de Sefardische taal een eis is.

sepharadic_migrationsVerdrijving van de Sefardische Joden uit Spanje in 1492 en hun nieuwe bestemmingen

door Jorge Sainz & Aron Heller

in een vertaling van E.J. Bron


Bronnen:

  1. Der Bund:
    ♦ Spanien will die einst vertriebenen Juden einbürgern; door Jorge Sainz & Aron Heller [lezen]
    ♦ in een vertaling uit het Duits door E.J. Bron als “Spanje wil de ooit verdreven Joden inburgeren” [lezen]
Advertenties

Een gedachte over “Spanje wil de ooit verdreven Joden inburgeren [Jorge Sainz & Aron Heller]

Reacties zijn gesloten.